Câu chuyện ông vua mở tiệc cưới cho con là dụ ngôn cuối trong chuỗi ba dụ ngôn về sự phán xét cuối cùng. Với dụ ngôn thứ nhất – người cha sai hai người con đi làm vườn nho – Chúa Giê-su dạy chúng ta: sự phán xét không căn cứ vào lời nói bóng bảy, nhưng vào việc làm. Ở dụ ngôn thứ hai – những tá điền bất nhân – Chúa nói đến kết thúc bi thảm của những người làm điều ác. Và, với dụ ngôn hôm nay, Chúa Giê-su cho thấy, vào lúc cuối cùng của lịch sử, mọi người đều phải trình diện trước vị Thẩm phán tối cao và bị xét xử, mặc dù họ có đáp trả lời mời gọi của Nước Trời hay không.
Chúa Giê-su dùng hình ảnh tiệc cưới để diễn tả hạnh phúc vĩnh cửu. Hình ảnh này thường được dùng trong truyền thống Thánh Kinh. Ngôn sứ I-sai-a (Bài đọc I) đã tiên báo một bữa tiệc mà Thiên Chúa sẽ thết đãi muôn dân. Nơi đây, rượu ngon, thịt béo và niềm vui tràn trề. Đau khổ và tang chế sẽ chấm dứt. Khái niệm “muôn dân” ở đây có ý nghĩa đặc biệt. Mặc dù ngôn sứ I-sai-a ảnh hưởng bởi quan niệm cho rằng chỉ dân Ít-ra-en mới được ơn Cứu độ, nhưng ông vẫn khằng định: bất kỳ ai cũng được Thiên Chúa mời gọi. Đó là hình ảnh tương lai của nhân loại, vào lúc tận cùng của thời gian, cũng là lúc Thiên Chúa xét xử con người. Hạnh phúc Nước Trời được so sánh như bữa tiệc vĩnh cửu mà Thiên Chúa dành cho những ai trung tín với Ngài.
Trình thuật của Tin Mừng làm chúng ta ngạc nhiên ở một số chi tiết. Đó là phản ứng cực đoan của khách được mời: họ bắt đầy tớ của vua (tức là những người đi mời) rồi hành hạ và giết chết. Phản ứng của ông vua cũng khác thường: ông tiêu diệt lũ sát nhân, phá hủy thành phố của họ. Rồi hình phạt ông dành cho người không mặc áo cưới cũng mang tính cường điệu: trói chân tay, đày ải nơi khóc lóc nghiến răng…
Để hiểu dụ ngôn này, chúng ta cần đặt mình vào bối cảnh lịch sử, lúc Phúc âm được viết. Vào thời đó, có những mâu thuẫn nghiêm trọng giữa những người Do Thái và Ki-tô hữu. Những người Do Thái coi các Ki-tô hữu là lạc giáo, là đám dân vi phạm Lề Luật. Phúc âm thánh Mát-thêu được viết sau khi đền thờ Giê-ru-sa-lem đã bị tàn phá bình địa. Dụ ngôn này như một cuốn phim ngắn tóm tắt toàn bộ lịch sử cứu độ. Qua đó các Ki-tô hữu nhận ra, từ trước tới nay, Thiên Chúa mời gọi dân riêng đón nhận và thực thi giáo huấn của Ngài, nhưng họ đều khước từ. Các ngôn sứ là những người đi mời thực khách, đã bị họ bắt bớ và giết chết. Thậm chí Đức Giê-su là Con Một Thiên Chúa cũng bị họ bạc đãi và giết chết một cách đau thương. Đây cũng là ý tưởng trong phần kết của dụ ngôn vườn nho và những tá điền bất lương. Đền thờ bị tàn phá. Đó là dấu chứng sự trừng phạt của Thiên Chúa đối với một dân tộc bất trung. Và nay, những người vốn gốc dân ngoại, đã đáp lại lời mời của Chúa Giê-su, và họ hân hoan dự bữa tiệc của Người. Đó là đời sống hiệp thông hài hòa của cộng đoàn Ki-tô hữu tiên khởi. Những người Do Thái được Thiên Chúa mời gọi biết bao lần, nay phải ở ngoài, không được dự tiệc.
Bối cảnh của dụ ngôn như được phân tích trên đây là phản ánh những khó khăn thử thách mà cộng đoàn Ki-tô hữu tiên khởi phải đối diện. Tuy vậy, bài học và giáo huấn của dụ ngôn thì lại hoàn toàn khác. Nhân vật ông vua (cũng như ông chủ vườn nho trong dụ ngôn trước đó) là hình ảnh của Thiên Chúa. Suốt bề dày lịch sử, Ngài kiên nhẫn trước những tội lỗi và bất trung của dân được tuyển lựa. Và ngày hôm nay, Ngài cũng đang kiên nhẫn trước tội lỗi của chúng ta. Nếu dụ ngôn phê phán một số người Do Thái, thì cũng nhắc nhở các Ki-tô hữu: các bạn đã được vào phòng cưới rồi, nhưng các bạn phải cẩn thận. Các bạn phải mang y phục xứng đáng, vì chắc chắn ông chủ sẽ đi kiểm tra. Nếu bạn gia nhập Giáo hội của Chúa mà bạn không sống xứng đáng, thì bạn sẽ bị khiển trách, thậm chí bị trừng phạt với những hình phạt nghiêm khắc. Như thế, dụ ngôn là lời cảnh báo cho các Ki-tô hữu rằng, không phải cứ gia nhập Giáo hội là có tấm vé chắc chắn vào dự bữa tiệc vĩnh cửu của Thiên Chúa. Không phải cứ thưa “Lạy Chúa, Lạy Chúa” mà được vào Nước Trời.
Thiên Chúa luôn quảng đại mời gọi con người đón nhận giáo huấn Nước Trời. Hình ảnh người gieo giống trong Tin Mừng đã chứng minh điều ấy. Ông quảng đại gieo giống ở cả những nơi xem ra không có hy vọng, như bụi gai, sỏi đá và vệ đường. Nhân vật ông vua sai người đến các ngả đường khác nhau để mời khách cũng vậy. Mọi người đều được Chúa mời gọi, bất kể họ thuộc nền văn hóa hay nguồn gốc nào. Đó là hình ảnh Giáo hội của chúng ta hôm nay. Giáo hội là cộng đoàn những người tin Chúa Giê-su, là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống. Hôm nay, những con cái Chúa được dự tiệc Thánh Thể, là hình ảnh của bữa tiệc vĩnh cửu mai sau.
Trước lời mời gọi của Thiên Chúa, chúng ta hãy đáp lời. Đừng do dự, vì có Chúa là Mục tử dẫn dắt tôi, tôi chẳng thiếu thốn gì” (Đáp Ca). Chiếc “áo cưới” mà chúng ta mặc để đi dự tiệc, chính là Chúa Giê-su. Lời nhắn nhủ của Linh mục chủ sự Bí tích Thanh Tẩy nói với chúng ta: “Hãy mặc lấy Chúa Ki-tô – Mặc lấy con người mới” (x. Ep 4,24).
+TGM Giu-se Vũ Văn Thiên
