Đức cha Francois Chaize Thịnh – Đại diện Tông Tòa tại Hà Nội từ năm 1935 đến 1949

Khi tới Nhà thờ Chính Tòa Hà Nội, ở gian giữa cung thánh, chúng ta sẽ thấy phần mộ Đức cha Francois Chaize Thịnh, vị giám mục người Pháp cuối cùng coi sóc Địa phận Hà Nội và ngài cũng là vị giám mục đầu tiên được an táng bên trong nhà thờ Chính Tòa Hà Nội.

Đức cha Francois Chaize sinh ngày 27 tháng 3 năm 1882 tại làng Mornant thuộc Tổng Giáo phận Lyon, miền Đông nước Pháp, trong một gia đình làm nghề trồng nho. Từ nhỏ, Đức cha đã cho thấy mình có lòng đạo đức và trí thông minh nên được cha xứ dạy tiếng La-tinh rồi gửi vào Tiểu Chủng viện Verrieres để hoàn thành chương trình trung học. Khi học triết ở Chủng viện Alix, dưới sự hướng dẫn của cha linh hướng Verdier (sau này làm hồng y), ơn gọi đi truyền giáo đã hình thành nơi ngài. Sau khi tốt nghiệp triết học vào năm 1902, ngài xin gia nhập Chủng viện hội Thừa sai Paris. Tại đây, tinh thần anh dũng của các vị tử đạo đã khơi dậy nơi ngài những động lực nhiệt thành không bao giờ suy yếu. Ngài chịu chức linh mục ngày 29 tháng 6 năm 1905 và hai tháng sau ngài lên đường để đến Địa phận Tây Đàng Ngoài (Hà Nội).

Tới nơi, trước hết ngài tới trình diện Đức cha Đông ở Kẻ Sở và Đức cha đã giữ ngài lại để học tiếng Việt. Ở Việt Nam giáo dân thường gọi ngài là Cố Thịnh. Sau mấy tháng học tiếng, năm 1906, Đức cha Đông cử cố Thịnh tới Tràng Tiểu chủng viện Hoàng Nguyên dạy các chú tràng nhì. Ngài được phân công dạy các môn khoa học tự nhiên động thực vật, mà lúc đó ở Việt Nam chưa có sách tiếng Việt về các môn học này nên ngài phải tự biên soạn bộ sách giáo khoa dạy các chú, gọi là bộ Địa cầu vạn vật luận.

Năm 1909, khi thấy thiếu giáo sư triết ở Đại Chủng viện Kẻ Sở, Đức cha cử Cố Thịnh đến phụ trách môn đó, rồi năm 1911, ngài lại được cử thay thế Đức cha Kính phụ trách môn Thần học ở đây. Năm 1923, ngài được đặt làm giám đốc Đại chủng viện. Trong những năm dạy học ở Đại Chủng viện, ngài đã biên soạn cuốn Công giáo luân lý học khoa gồm bốn tập theo thánh Alphonso,cho các thầy và các cha dùng làm thủ bản môn Thần học Luân lý. Cuốn sách này đã có được thành công rất lớn và ngài cũng được các cha thừa sai tín nhiệm hơn nên đã giới thiệu ngài cho Đức cha Đông để tiến cử làm giám mục phó thay thế cho Đức cha Kính mới qua đời.

Ngày 12 tháng 5 năm 1925, Tòa Thánh bổ nhiệm Cố Thịnh làm Giám mục hiệu tòa Alabanda[1] và làm Giám mục phó Hà Nội và ngài được tấn phong tại Kẻ Sở ngày 22 tháng 11 năm 1925. Trong trách nhiệm giám mục phó, tổng đại diện, Đức cha Thịnh viết nhiều sách cho các thành phần dân Chúa trong Địa phận để giáo dục cộng đoàn trong đức tin và sống đạo, áp dụng tinh thần của hai công đồng Bắc Kỳ[2] là Kẻ Sặt năm 1900 và Kẻ Sở năm 1912, như: Cốt yếu bài giảng các lẽ Đạo Thiên Chúa – 1925, Chân Đạo yếu lý (sách bổn giảng Đạo thật) – 1930, Cốt yếu bài giảng các ngày lễ trọng, lễ lạy, ít nhiều ngày lễ khác và các dịp đặc biệt – 1933.

Năm 1934, Đức cha Đông đã già yếu, Đức cha Thịnh đã thay ngài giúp Đức Khâm sứ Dreyer tổ chức Công đồng Đông Dương lần thứ I tại Hà Nội[3] với sự tham dự của Đức Khâm sứ và tất cả các bề trên địa phận và các hội dòng nam ở Đông Dương. Sau Công đồng Đông Dương, Đức cha cũng mau mắn đúc kết và áp dụng các quyết định của Công đồng vào Địa phận Hà Nội qua hai cuốn ngài viết: Directorium vicariatus Apostolici de Hanoi (Luật riêng Địa phận Hà Nội) – 1941, Cặp các phép rộng bề trên thông cho thầy cả địa phận người – 1941.

Ngày 2 tháng 2 năm 1935, Đức cha già Đông qua đời, Đức cha Thịnh kế vị trở thành Giám mục Đại diện Tông Tòa coi sóc Địa phận Hà Nội. Ngài phải trải qua triều đại giám mục của mình trong một hoàn cảnh giao thời đầy biến động và khó khăn. Năm 1939, Thế chiến thứ II bùng nổ, kéo nước Pháp và các nước thuộc địa vào cuộc. Tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp giành quyền cai trị Đông Dương, người Pháp bị giam giữ, phong trào bài Tây dâng cao, các cha thừa sai cũng bị ảnh hưởng, bị gây khó dễ trong mục vụ. Tháng 8 năm 1945, Nhật đầu hàng Đồng Minh. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Việt Nam tuyên bố độc lập và thành lập Chính phủ Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Ngay sau đó quân đội của Tưởng Giới Thạch tràn vào Việt Nam lấy cớ là để giải giáp quân Nhật. Nhưng năm 1946 Pháp tái chiếm Đông Dương, bắt đầu một cuộc chiến tranh Đông Dương nổ ra. Ngày 19 tháng 12 năm 1946 chủng viện Xuân Bích bị tấn công và một vài cha giáo bị bắt, giải lên tận Tuyên Quang. Nhiều linh mục, tu sĩ giáo dân đã bị giết hại, nhiều xứ đạo, nhà thờ và cơ sở tôn giáo bị bom đạn tàn phá trong cuộc chiến tranh, chủng viện không thể hoạt động được, các thầy phải trở về ở các xứ.

Năm 1948, Đức cha đã cho gọi các thầy chủng sinh của Chủng viện Xuân Bích đang ở các xứ về lại Tòa Giám mục Hà Nội tiếp tục học ở tòa nhà Tràng Tập cũ và Đức cha trực tiếp dạy các thầy môn Thần học Luân lý. Còn các chú ở Tràng Tập, Đức cha nhờ thầy Giu-se Trần Văn Mai đưa về Tiểu Chủng viện Hoàng Nguyên, lúc đó đang là vùng kháng chiến.

Mặc dù Đức cha có dáng vẻ bề ngoài to lớn khỏe mạnh, nhưng ngay từ khi mới sang Việt Nam ngài có dấu hiệu đau dạ dày, ngài luôn giấu những cơn đau quặn để mọi người khỏi lo lắng cho ngài và ngài không cho phép mình giảm bớt công việc và trách nhiệm mục tử. Ngày 20 tháng 2 năm 1949, sau khi dâng lễ Các chân phúc Tử Đạo Việt Nam ở nhà thờ Cửa Bắc, trong bữa ăn, người ta nhận thấy ngài có dấu hiệu mỏi mệt giống như buồn ngủ. Tối hôm đó ngài nghĩ mình chỉ bị mệt nên ngủ sớm, nhưng đến đêm ngài lên cơn đau dữ dội mà không đủ sức bấm chuông gọi cha thư ký. Sáng hôm sau các cha đưa ngài đến nhà thương Saint-Paul[4] cấp cứu tuy ngài đã đỡ đau. Các bác sĩ thấy tình trạng có vẻ nghiêm trọng nên giữ ngài lại theo dõi. Đến 9h tối ngày 22 tháng 2 năm 1949, Đức cha đột ngột trút hơi thở ở nhà thương Saint-Paul, hưởng thọ 67 tuổi. Ký ức về Đức cha để lại trong lòng mọi người là một vị mục tử trí thức, tận tuỵ, nhẫn nại và là một người cha hiền lành, hết lòng hy sinh vì đoàn chiên.

                                                                       Lm Tô-ma Aq. Nguyễn Xuân Thuỷ


[1] Ngày nay thuộc tỉnh Aydin, miền Đông Thổ Nhĩ Kỳ.

[2] Synodo Tunquinense.

[3] Primum Concilium Indosinense.

[4] Bệnh viện Xanh Pôn ngày này – 12 phố Chu Văn An, Ba Đình, Hà Nội.

Các Bài Liên Quan

LƯỢC SỬ VỀ TỔNG GIÁO PHẬN HÀ NỘI

THỜI CÁC VỊ THỪA SAI

CÁC ĐỨC GIÁM MỤC

Về tấm bia chữ Hán trên mộ Đức cha François Pallu

François Pallu: Vị thừa sai nhiệt thành thánh thiện

Đức cha Jacques De Bourges – Giám mục Đại diện Tông tòa đầu tiên của Địa phận Tây Đàng Ngoài

Đức cha Edme Bélot – Vị Giám mục Đại diện Tông Toà thứ hai của Địa phận Tây Đàng Ngoài

Công cuộc truyền giáo của hai Giám mục tiên khởi tại Giáo hội Việt Nam

Vị Tôi Tớ Chúa, Đức cha Pierre Lambert de La Motte, những thành quả truyền giáo và tiến trình xin phong thánh

CÁC TƯ LIỆU KHÁC

Thông Báo

Thông báo về việc thành lập Địa phận Nam đàng ngoài năm 1846

Thông báo năm 1887: Đặt cố chính Đông làm Vítvồ

Thông báo năm 1892: Về sự nhận việc coi sóc Địa phận

Rao sắc đặt Đức Cha phó và lập địa phận Xứ Đoài (Hưng Hoá)

Thông báo năm 1895: Về sự chia địa phận Đoài          

Thông báo năm 1902: Về việc lập địa phận xứ Thanh

Thông báo rao sắc đặt Đức cha phó Kính

Thông báo về Đức Cha phó Kính qua đời

Thông báo về việc xây dựng nhà thờ Kẻ Sở

Thông báo về sự làm tràng Lý đoán và nhà nguyện lại

Thông báo về những kẻ đã giúp nhà tràng Lý đoán

Thư Chung

Thư chung về tháng Mân Côi của Đức cha Phaolô Phước năm 1885

Thư chung về việc xây dựng nhà tràng Hoàng Nguyên

Thư chung về những kẻ đã giúp nhà tràng Hoàng Nguyên

Thư chung về tháng Đức Bà của Đức cha Phaolô Phước năm 1870

Thư chung về việc lập hội giúp việc giảng đạo năm 1924

————————————

ĐỨC HỒNG Y GIUSE MARIA TRỊNH NHƯ KHUÊ

Các Thư Chung

Thư Chung Số 1

Thư Chung Số 2

Thư Chung Số 3

Thư Chung Số 4

Thư Chung Số 5

Thư Chung Số 6

Thư Chung Số 7

Thư Chung Số 8

Thư Chung Số 9

Thư Chung Số 10

Thư Chung Số 11

Các Thông Cáo Khác

Cuộc gặp thần kỳ của hai mẹ con Đức cố Hồng y Giuse Maria Trịnh Văn Căn

Tiếng Chuông Công đồng Vaticano II và những “bà già” Việt Nam

Tư tưởng của Đức Cha Giuse Maria Trịnh Văn Căn: Trẻ em là những sứ giả rao giảng Phúc Âm

60 năm ngày Thành phố Hà Nội được dâng cho Đức Mẹ

Thông cáo về cách dự Thánh Lễ và hát lễ trong nhà thờ

Thông cáo về việc giữ đạo – 15/2/1955

Thông cáo về việc tôn sùng và dâng mình cho Trái Tim Mẹ – 15/8/1958

Thông cáo chúc mừng Giáng Sinh – 12/12/1958

Thông cáo về năm Đức Mẹ Hà Nội – năm 1959

Thông cáo mừng các lễ kính nhớ sự thương khó Đức Mẹ – năm 1959

Thông cáo kỷ niệm 300 năm Tòa Thánh cử hai Giám mục đầu tiên sang Việt Nam – năm 1959

Thông cáo về tháng Năm, tháng Đức Mẹ, tháng Gia Đình – năm 1959

Thông cáo về Kinh Gia Đình cũng là Kinh Thánh Gia – 10/4/1959

Thông cáo về việc cấm phòng – 10/6/1959

Thông cáo của tòa Giám mục về mấy lễ quan trọng – 15/6/1959

Thông cáo của Tòa Giám mục về việc các xứ dâng mình cho Trái Tim Mẹ – Ngày 02/7/1959

Thông cáo – Kinh Dòng Mến Thánh Giá dâng dòng cho Trái Tim Mẹ – 02/7/1959

Thông cáo về việc tôn sùng Đức Mẹ Hà Nội – Ngày 08/8/1959

Thông cáo của Tòa Giám Mục về việc lần hạt Mân Côi và việc học kinh bổn

Thông cáo của Tòa Giám Mục về gia đình và việc học kinh bổn

Thông cáo của Tòa Giám Mục về việc cám ơn Chúa – Ngày 16/7/1960

Thông cáo của Tòa Tổng Giám Mục về việc thành lập hàng giáo phẩm – Ngày 13-1-1961

Thông cáo của Tòa Tổng Giám mục về công đồng chung số 18/1962

Thông cáo của tòa Tổng Giám mục về việc cho bệnh nhân chịu của ăn đàng số 17/1963

Thông cáo của Tòa Giám mục về việc dạy kinh bổn – Số 20/1963

Thông cáo của Tòa Giám Mục về Đức Gioan XXIII qua đời – Ngày 03/6/1963

Thông cáo của Tòa Giám mục về Lịch năm 1968 – Số 5/1967

Thông cáo của Tòa Giám mục về việc giải tội chung – Số 2/1973

Thông cáo của hàng Giáo phẩm Việt Nam về việc tôn kính tổ tiên và anh hùng liệt sĩ – số 3/1975

Bức thư nhỏ gửi các linh mục và các giáo hữu địa phận Hà Nội – Ngày 11-2-1966

ĐỨC HỒNG Y GIUSE MARIA TRỊNH VĂN CĂN

Thông báo

Thông cáo của Tòa Giám mục về việc giải tội chung – Số 2/1973

Thông cáo của hàng Giáo phẩm Việt Nam về việc tôn kính tổ tiên và anh hùng liệt sĩ – số 3/1975

Cuộc gặp thần kỳ của hai mẹ con Đức cố Hồng y Giuse Maria Trịnh Văn Căn

Tiếng Chuông Công đồng Vaticano II và những “bà già” Việt Nam

Tư tưởng của Đức Cha Giuse Maria Trịnh Văn Căn: Trẻ em là những sứ giả rao giảng Phúc Âm

Thư gửi các Cha và anh chị em giáo hữu Địa phận Hà Nội – Ngày 14/4/1980

Những chỉ dẫn Phụng Vụ

Mấy chỉ dẫn về nghi lễ – Ngày 21/8/1980

Mấy chỉ dẫn về Phụng vụ – Ngày 24/11/1980

Mấy chỉ dẫn về lễ nghi Phụng vụ Lời Chúa – Năm 1981

Mấy chỉ dẫn về các lễ trọng trong tháng 8 và tháng 9 năm 1983

Lên đầu trang