Giáo họ Thượng Cung – Giáo xứ La Phù

1. Giới thiệu Giáo họ

Thượng Cung là một họ đạo nhỏ, trực thuộc Giáo xứ La Phù, Tổng Giáo phận Hà Nội, có địa danh hành chính thuộc thôn Thượng Cung, xã Tiền Phong, huyện Thường Tín, Tp. Hà Nội (nay là Thôn Thượng Cung, xã Thường Tín, Tp. Hà Nội), cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 20km.

Thôn Thượng cung có diện tích khoảng 55,475 m², với dân số khoảng 1100 người, trong đó số giáo dân Công giáo là khoảng 430 người, chiếm khoảng 40% dân số của thôn. Giáo họ nằm bên tả sông Nhuệ, thôn Thượng Cung xưa kia có tên là Thượng Hồng, tên nôm là Kẻ Hống.

Với lợi thế gần sông và nhiều ao hồ, mương máng, thôn Thượng Cung từ xa xưa đã có lợi thế canh tác lúa nước.

Không chỉ có kinh nghiệm lúa nước phong phú, thôn Thượng Cung còn được biết đến với nhiều ngành nghề thủ công truyền thống đặc sắc, đòi hỏi tính sáng tạo, kỹ năng, sự tỉ mỉ và chăm chỉ của dân làng. Đó là nghề điêu khắc và mộc dân dụng.

2. Lịch sử ngôi nhà thờ đầu tiên

Theo các cụ cao niên và số ít tài liệu: hạt giống đức tin đầu tiên đến với Giáo họ vào khoảng cuối thế kỷ XVIII.

Năm 1892, ngôi nhà thờ đầu tiên của Giáo họ được xây dựng và đến năm 1992 được trùng tu, cung thánh được chuyển từ phía đông sang phía tây nhà thờ. Hai dấu mốc ấy được khắc phía trên hai cửa phụ của mặt tiền nhà thờ cũ. Ngôi nhà thờ tuy nhỏ bé, đơn sơ, nhưng đã gìn giữ và nuôi dưỡng đời sống đức tin của bao thế hệ giáo dân của họ đạo.

Bên phải nhà thờ có một gian phòng nhỏ, thường được gọi là Nhà Phòng, nhà Giáo Lý hay Nhà Công giáo sở. Được xây dựng năm 1995, đây là nơi từng được sử dụng để Giáo họ tiếp khách, học giáo lý và các cha nghỉ ngơi. Phòng được cải tạo năm 2025 và vẫn đang được sử dụng cho đến ngày nay.

Khuôn viên bên trái nhà thờ, là hang đá được xây dựng năm 2012, đền Đức Mẹ La Vang được xây dựng năm 2006, được trùng tu năm 2025.

Giáo họ có khoảng 430 nhân danh với 2 ban và 6 hội đoàn: Ban Mục vụ, Ban Giáo lý viên, Hội Đức Mẹ Vô Nhiễm, Hội Giu-se, Hội Monica, Hội Trống, Ca đoàn – Giới Trẻ, và Thiếu Nhi Thánh Thể.

Dựa vào đặc điểm của từng ban, hội đoàn, cha xứ đã phân công nhiệm vụ rõ ràng, phù hợp, nên các công việc đối nội, đối ngoại và các hoạt động thờ phượng Chúa được phối hợp nhịp nhàng,
hiệu quả.

Giáo họ Thượng Cung nhận thánh Giu-se Thợ – cha nuôi Đức Giê-su- làm thánh bảo trợ. Hằng năm, Giáo họ cử hành đại lễ Thánh Giu-se Thợ vào ngày mùng 1 tháng 5 dương lịch.

Trải qua nhiều thăng trầm của thời cuộc, đức tin của Giáo họ bị đặt dưới nhiều thách đố. Nhờ sự che chở của thánh Giu-se Thợ, lòng tin – cậy – mến bền bỉ của thế hệ tiền nhân, và dưới sự coi sóc tận tuỵ của các cha xứ tiền nhiệm và đương nhiệm, đời sống đức tin của giáo họ không bị phai tàn mà lại lại phát triển như hoa hướng dương dưới ánh mặt trời.

Cha cố Giu-se Nguyễn Xuân Kỷ (chính xứ 1952- 1972)

Cha cố Gioan Đỗ Văn Cơ (chính xứ 1980-2004)

Cha Phao-lô Nguyễn Văn Đoàn (phó xứ 2001, chính xứ 2004- 2006)

Cha An-tôn Trần Công Ý (chính xứ 2006 – 2012)

Cha Giu-se Phan Văn Chỉnh (chính xứ 2012-2017)

Cha Gio-an Bao-ti-xi-ta Phan Ngọc Pháp (chính xứ 2017-2021)

Cha Giu-se Trần Đức Hội (phó xứ 2020)

Cha Giu-se Trần Văn Tuấn (chính xứ 2021 – nay)

3. Quá trình xây dựng ngôi nhà thờ mới

Nhận thấy nhà thờ của Giáo họ đã xuống cấp, số tín hữu gia tăng và mong muốn có một nơi thờ phượng Chúa cách xứng đáng hơn, ngày lễ quan thầy 01/5/2019, cha tiền nhiệm Gio-an Bao-ti-xi-ta Phan Ngọc Pháp đã chính thức khởi động dự án xây dựng nhà thờ mới của Giáo họ.

Tuy nhiên, niềm vui chưa đến, nhưng những băn khoăn, lo lắng đã dần hiện lên trên nét mặt của bà con giáo họ bởi đây không chỉ là một ngôi nhà thông thường. Đây là một công trình thế kỷ, vượt quá khả năng về nhân lực, vật lực và những hiểu biết cơ bản về xây dựng của giáo họ.

Những khó khăn đó, cộng với đại dịch Covid 19 đã khiến cho dự  án có những lúc tưởng chừng dậm chân tại chỗ.

Ngày 11/2/2021, Đức Tổng Giám Mục Giu-se Vũ Văn Thiên đã ý quyết định cho phép hạ giải và xây mới nhà thờ Giáo họ Thượng Cung, xứ La Phù.

Với tinh thần sẵn sàng, toàn thể bà con giáo họ dâng lên Chúa mọi lắng lo, cùng thể hiện sự hiệp nhất trong Thánh lễ quan thầy, ngày 01/5/2021 – Thánh lễ cuối cùng của Giáo họ trong ngôi nhà thờ cũ.

Ngày 10/5/2021, sau lời kinh nguyện ngắn gọn, Cha Gio-an Bao-ti-xi-ta Phan Ngọc Pháp đã cùng Giáo họ chính thức hạ giải ngôi nhà thờ cũ, khởi công xây dựng ngôi nhà thờ mới. Toàn thể giáo họ bắt tay ngay vào việc tháo dỡ, thu dọn và bảo quản các vật dụng của ngôi nhà thờ cũ.

Cùng thời điểm này, cha tiền nhiệm Gio-an Bao-ti-xi-ta tạm biệt Giáo xứ La Phù, đi mục vụ tại giáo xứ mới theo bài sai của Bề trên Tổng Giáo phận. Người tiếp quản là cha Giu-se Trần Văn
Tuấn.
Mặc dù các công việc rất nhiều và diễn ra trong thời gian dài, nhưng với sự phối hợp nhịp nhàng giữa Ban xây dựng và các hội đoàn của giáo họ, cùng với sự quan tâm, sát sao của cha Giu-se đương nhiệm, các hạng mục công việc luôn được hoàn thành một cách nhanh chóng, đúng thiết kế và bình an.

Ngôi nhà thờ mới được xây dựng gồm hai tầng với không gian sử dụng hài hòa. Tầng một có diện tích 382m², sức chứa khoảng 400 người, được dùng cho việc học giáo lý, tập hát và cử hành Thánh lễ trong một số dịp đặc biệt; đồng thời có phòng nghỉ cho quý cha và phòng sinh hoạt của hội Lê-giô.

Tầng hai là không gian chính của nhà thờ, diện tích 423m², thiết kế theo hình Thánh giá, sức chứa khoảng 500 người, phục vụ việc cử hành Thánh lễ, lãnh nhận các bí tích và các giờ kinh nguyện. Điểm nhấn nổi bật của công trình là hai tháp chuông, trong đó một tháp treo hai quả chuông cổ được lưu giữ từ ngôi nhà thờ cũ – như nhịp cầu nối liền quá khứ và hiện tại.

Mái nhà thờ được lợp bằng ngói Tiêu Giao Hạ Long, màu đỏ đặc trưng. Loại ngói này có độ bền cao, chống nóng, chống ồn tốt. Tường và tháp phía ngoài nhà thờ được sơn màu ghi nhạt,
các cột được sơn màu ghi đậm, vừa tạo nên nét dịu dàng, thanh tịnh, vừa thể hiện sự sang trọng và hiện đại.

Bước vào phía trong nhà thờ, điều gây ấn tượng chính là toàn bộ tường nhà thờ được sơn màu trắng sứ, kết hợp hoạ tiết chùm nho trên trần nhà thờ được sơn màu gỗ, và các cửa kính nhiều màu có kích thước lớn. Đây chính là những điểm đặc trưng của kiến trúc Gothic ở Châu Âu vào thế kỷ XII.

Gian cung thánh chính giữa có điểm nhấn là Thánh giá Chúa chịu nạn bằng gỗ nguyên khối, nhà chầu nơi cất Mình Thánh Chúa, bàn dâng lễ, bục giảng, giếng rửa tội. Tất cả đều bằng gỗ đỏ.

Phía trên thánh giá là hình ảnh 4 thánh sử được khắc kính màu. Từ trái qua phải là thánh Mát-thêu, thánh Mác-cô, thánh Lu-ca và thánh Gio-an.

Hai bên Thánh giá là tượng Thánh Giu-se và tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm đều bằng gỗ hương.

Hai bên cung thánh có 2 bàn thờ nhỏ. Một bên để ảnh Thánh An-rê (quan thầy Hội Trống), một bên để ảnh Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp.

Phía trên 2 cửa đi của nhà mặc áo là tượng thánh Phan-xi- cô Xa-vi-ê (quan thầy ca đoàn) ở bên trái, và bên phải là tượng thánh Monica (quan thầy hội Monica).

Nhà thờ có 4 dãy ghế được làm bằng gỗ lim. Hai dãy ghế dài ở giữa, mỗi dãy 18 ghế; và hai dãy ghế nhỏ hai bên, mỗi dãy 14 ghế.

Xung quanh nhà thờ cũng treo 14 khung kính tái hiện 14 nơi thương khó Chúa Giê-su. Các khung kính này được khắc nổi trực tiếp lên bề mặt và phun sơn bằng công nghệ tân tiến nhất. Đảm bảo tính chính xác, rõ nét của các hoạ tiết và bền bỉ theo thời gian.

Nhà thờ còn có một gác đàn với sức chứa khoảng 50 người, được sử dụng vào các ngày lễ lớn trong năm.

Bước ra ngoài sân tháp nhà thờ, dễ nhận thấy là tượng thánh Giu-se đứng ở vị trí trung tâm mặt tiền nhà thờ. Như một thông điệp rằng: Ngài luôn dõi bước và che chở cho mọi gia đình trong giáo họ.

Phía trên cửa chính: là một bức tranh kính, phác hoạ hình ảnh gia đình Thánh gia và các thiên thần bảo trợ.

Phía trên cửa phụ bên trái: là biểu tượng thánh giá và niên hiệu thể hiện năm xây dựng và trùng tu ngôi nhà thờ cũ: 1892 – 1992.

Phía trên cửa phụ bên phải: là biểu tượng con thuyền của Giáo hội và niên hiệu thể hiện năm khởi công và khánh thành ngôi nhà thờ mới.

Hàng rào và hai cổng cũng là một điểm nhấn. Hàng rào có tổng chiều dài là 31,4m, hoàn toàn bằng nhôm đúc. Cổng chính rộng 5m, cao 3,6m; cổng phụ rộng 1,9m, cao 3,6m. Hoạ tiết hàng rào là các cửa sổ đan xen nhau; còn trên cổng chính là hàng chữ GIÁO HỌ THƯỢNG CUNG, cùng các hoạ tiết mang đầy ý nghĩa linh thiêng:

+ Thánh giá – Biểu tượng của đạo Công giáo

+ Mão gai và Trái tim rỉ máu – Biểu tượng tình yêu và cuộc khổ nạn của Chúa Giê-su

+ Vương miện – Biểu tượng cho vương quyền tuyệt đối của Chúa Ki-tô.

Màu ghi của nhà thờ kết hợp màu đồng của hàng rào tạo nên sự tương phản rõ nét, nhưng lại hài hoà khi nhìn tổng thể cả công trình.

Ngày 14/12/2025, Đức cha Phụ tá Giu-se Vũ Công Viện đã về dâng Thánh lễ tạ ơn làm phép ngôi nhà thờ mới.