Trong Tin Mừng hôm nay, khi một người thông luật hỏi Chúa Giê-su: “Thưa Thầy, trong lề luật, giới răn nào trọng nhất?” (Mt 22,36), Chúa trả lời bằng cách liên kết chặt chẽ hai giới răn với nhau: “Ngươi hãy yêu mến Chúa là Thiên Chúa ngươi hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi” (Mt 22,37), và “Ngươi hãy yêu thương kẻ khác như chính mình ngươi” (Mt 22,39). Rồi Chúa kết luận: “Toàn thể Lề luật và sách các Tiên tri đều tóm lại trong hai giới răn đó” (Mt 22,40). Đó chính là trái tim của toàn bộ Kinh Thánh và là con đường căn bản của đời sống Ki-tô hữu.
Mến Chúa
Chúa Giê-su trích sách Đệ Nhị Luật (x. Đnl 6,4-5). Mến Chúa hết lòng không đơn thuần là đọc nhiều kinh, tham dự nhiều nghi lễ hay nói lời đạo đức, nhưng là đặt Thiên Chúa làm trung tâm của mọi chọn lựa, suy nghĩ và hành động của ta. Khi mến Chúa hết lòng, chúng ta không chỉ tìm kiếm những ơn lành Chúa ban, nhưng còn học cách đón nhận thánh ý Chúa, ngay cả đau khổ, hy sinh và những điều vượt quá sự hiểu biết của mình.
Thánh vịnh 18,2 diễn tả tâm tình ấy thật sâu sắc: “Lạy Chúa là dũng lực con, con yêu mến Chúa”. Tác giả không yêu Chúa chỉ vì Chúa ban chiến thắng, nhưng vì Chúa là Đá Tảng, là thành lũy và là Đấng cứu độ của cuộc đời mình.
Tuy nhiên, chúng ta phải thành thật tự hỏi: Thiên Chúa có là ưu tiên số một trong đời sống ta không? Hay Chúa chỉ được nhớ đến khi chúng ta đau khổ, thất bại, bệnh tật hoặc gặp khó khăn? Có khi nào chúng ta dành cho công việc và những thú vui nhiều thời gian hơn dành cho Chúa? Có khi nào chúng ta giữ luật bên ngoài nhưng lòng lại xa Chúa không?
Mến Chúa hết lòng là để Chúa giải thoát chúng ta khỏi những thứ ngẫu tượng của thời đại như: lòng tham, tính ích kỷ, kiêu ngạo và ham hố quyền lực. Chỉ khi Thiên Chúa chiếm vị trí xứng hợp trong tâm hồn, chúng ta mới có thể yêu thương tha nhân bằng một tình yêu chân thành và bền vững.
Yêu người
Nếu Tin Mừng trình bày giới răn yêu thương, thì bài đọc trích sách Xuất Hành cho thấy tình yêu ấy phải được thực hiện như thế nào.
Thiên Chúa truyền cho dân Ít-ra-en: “Ngươi chớ làm phiền lòng và ức hiếp khách ngoại kiều” và “đừng làm hại cô nhi quả” (Xh 22,20-21). Chúa còn nhắc nhở họ về thân phận của mình: “Vì các ngươi cũng là khách ngoại kiều ngụ trong đất Ai-cập “(Xh 22,20).
Ý Chúa muốn nói: người đã được Thiên Chúa xót thương thì phải biết xót thương; người đã được giải thoát thì không được trở thành kẻ áp bức người khác.
Thiên Chúa không dửng dưng trước nỗi đau của người bé nhỏ. Chúa tuyên bố: “Nếu các ngươi hà hiếp những kẻ ấy, họ sẽ kêu thấu đến Ta, và chính Ta đã nghe tiếng họ kêu van” (Xh 22,26). Điều đó có nghĩa là phẩm giá con người không tùy thuộc vào địa vị xã hội, tiền bạc hay quyền lực. Người nghèo, người cô thế, trẻ em bị bỏ rơi, người góa bụa và những ai bị gạt ra bên lề vẫn luôn có chỗ đứng trong trái tim Thiên Chúa.
Thánh Gio-an Kim Khẩu, khi nói về trách nhiệm của người giàu đối với người nghèo, ngài nhấn mạnh rằng, của cải phải trở thành phương tiện phục vụ những người túng thiếu, chứ không phải lý do để con người khép kín trong sự hưởng thụ. Tinh thần ấy nhắc chúng ta rằng, đức ái không chỉ dừng lại ở cảm xúc thương xót, nhưng phải được thể hiện bằng việc chia sẻ và hành động. Thánh Gia-cô-bê khẳng định: “Đức tin không có hành động là đức tin chết” (Gc 2,26).
Ngày nay, người nghèo có thể là người hàng xóm đang túng thiếu, người lao động bị trả lương bất công, người di dân xa quê, người già neo đơn, hay một người đang âm thầm chịu tổn thương vì thiếu sự thông cảm. Đôi khi, điều họ cần không phải là những lời khuyên dài dòng, nhưng là một bàn tay nâng đỡ, một sự lắng nghe chân thành và một trái tim không xét đoán.
Công đồng Vaticanô II dạy rằng niềm vui và hy vọng, nỗi buồn và lo âu của con người hôm nay, nhất là của những người nghèo khổ, cũng là niềm vui, hy vọng, nỗi buồn và lo âu của các môn đệ Đức Ki-tô (Gaudium et Spes, 1).
Vì thế, không thể nói mình mến Chúa mà lại thờ ơ trước đau khổ của anh chị em. Không thể sốt sắng trước bàn thờ mà lại bất công trong gia đình, gian dối trong công việc hoặc cay nghiệt với người yếu thế.
Noi gương Chúa Giê-su
Điều làm cho Ki-tô giáo trở nên độc đáo không chỉ là lời mời gọi yêu thương, nhưng còn là chính Chúa Giê-su, Đấng đã sống trọn vẹn giới răn yêu thương ấy.
Chúa Giê-su không chỉ giảng dạy về tình yêu; Người đã yêu đến cùng. Người cúi xuống rửa chân cho các môn đệ (Ga 13,1-15), đón nhận người tội lỗi, chữa lành những người đau yếu và tha thứ cho những kẻ đóng đinh mình (Lc 23,34). Trên thập giá, tình yêu Thiên Chúa đạt tới sự tự hiến tuyệt đối.
Vì thế, yêu không có nghĩa là chiều theo mọi ý muốn, nhưng là tìm kiếm điều thiện đích thực cho người mình yêu. Bởi đó, muốn yêu như Chúa yêu, chúng ta phải ở lại trong Chúa, kín múc sức mạnh từ Lời Người, các bí tích và đời sống cầu nguyện. Không có ân sủng, tình yêu dễ cạn kiệt trước những tổn thương; nhưng với Chúa, chúng ta có thể tha thứ ngay cả khi bị xúc phạm, tiếp tục phục vụ dù không được ghi nhận và làm điều thiện ngay cả khi không được đáp đền.
Lạy Chúa, xin dạy chúng con biết yêu Chúa bằng cả tâm hồn và yêu tha nhân bằng những việc làm cụ thể. Amen.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
