Ngày 7/11: Thánh Jacinta Castaneda Gia – Linh mục (1743-1773)

Sau khi hai Cha Phan-xi-cô Gin Phê-đê-tích (Tế) và Cha Mát-thê-ô Li-xi-ni-a-na (Đậu) đổ máu ra làm chứng đạo thánh Chúa. Giáo Hội Đàng Ngoài được tự do gần 20 năm. Chúa Trịnh Doanh sau khi giết hai tông đồ truyền giáo, đã rút lại sắc lệnh cấm đạo vì ông đang cần có sự cộng tác của các giáo sĩ Tây phương giúp ông chống lại Chúa Nguyễn Đàng Trong.

Bất ngờ, năm 1765, giông tố lại nổi lên. Chúa Trịnh kết án tử hình một nhà sư có tội nặng và ra sắc chỉ cấm mấy điều trong đạo Phật. Chúa sợ mang tiếng thiên tư đạo Gia-tô nên cũng ra sắc chỉ cấm đạo và bắt các đạo trưởng. Hai năm sau Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm lên nối ngôi cha, vẫn theo chủ trương ấy.

Trên đất nước Trung Hoa

Cha Hi-a-xanh Cát-ta-nơ-đa sinh năm 1743 ở Gia ti-va (Jativa) địa phận Va-lăng-xi-a (Valencia) nước Tây Ban Nha trong một gia đình đạo đức. Nhà viết sử đồng thời với Cha ví Cha hồi niên thiếu đẹp như thiên thần của họa sĩ danh tiếng Mu-ri-lô (Murillô). Thật đúng, hồi thanh niên Cha rất khôi ngô tuấn tú, duyên dáng, hấp dẫn những ai quen biết Cha, nhưng linh hồn của Cha còn giống thiên thần hơn nữa vì Cha đã tận hiến trót cả cuộc đời để phụng sự Chúa và rao giảng Tin Mừng ở nơi xa xôi.

Cha gia nhập dòng Thánh Đa-minh và vì lòng nhiệt thành muốn cứu các linh hồn, cha xin chuyển sang tỉnh dòng Mân Côi Phi Luật Tân năm 1756. Đến năm 1766, Cha vượt biển đến đất nước Trung Hoa.

Sau ba năm hăng hái hoạt động, Cha bị bắt, phải giam 15 ngày ở huyện Phú An, rồi phải giải lên tỉnh Phúc Kiến và bị trục xuất về Áo Môn.

Đó là ý Chúa quan phòng, Chúa sẽ đưa Cha đến một miền đất khác, miền đất ấy đang nổi cơn giông thời Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm, ở đây triều thiên vinh quang đang chờ đợi Cha.

Trên đất nước Việt Nam

Sau khi bị trục xuất, Cha tình nguyện sang Việt Nam. Ngày 23-2-1770 Cha đến đất Trung Linh (Bùi Chu). Sau 6 tháng học tiếng, Cha lên đường truyền giáo phụ trách một khu vực rộng lớn.

Trong một lá thư, Cha kể lại rằng: “Hiện giờ tôi trông coi một khu vực có hơn 60 nhà thờ với sự cộng tác của hai Cha bản xứ, nhưng tôi không đủ sức khỏe để làm việc”.

Thực thế, vì 60 họ đạo này rải rác xa nhau, Cha Hi a-xanh phải đi ngược về xuôi quanh năm để giúp bổn đạo, sức khỏe bị sa sút trầm trọng, nhưng Cha vẫn không bỏ việc đi thăm các xứ đạo, nền giáo dân rất quý mến Cha.

Sa vòng lưới

Vì đi lại nhiều, kẻ ngoại luôn rình bắt Cha nộp quan lĩnh thưởng. Một lần Cha bị bắt hụt trên đường từ Bắc Trạc về Kẻ Điển nhưng ngày 12-7-1773, Cha đi làm phép xức dầu cho người ốm, trên đường trở về Lai Ổn, Cha đi cùng với thầy Tần sa vào lưới của quan Phủ. Thần Khê Lê Văn Đỗ. Biết ý quan phủ, ông chánh tổng Trần Văn Hiếu cho Cha biết nếu muốn được tha thì bảo bổn đạo nộp 3000 quan tiền. Cha Hi-a-xanh từ chối, Cha tuyên bố mình chấp nhận mọi sự, dù phải chết để làm chứng Đức Tin. Cha phải giải về cho quan trấn Sơn Nam ở phố Hiến – Hưng Yên và bị tống giam.

Ngày 2-10-1773 ông Chánh tổng lập thêm được một chiến công mới, ông bắt được Cha Vi-xen-tê Liêm ở họ Lương Đồng trong khi Cha đang chuẩn bị làm lễ Đức Mẹ Mân Côi. Cha cũng phải giải về phố Hiến giam một nơi với Cha Hi-a-xanh. Từ đây hai môn đệ của Chúa cùng nhau chia sẻ đau khổ để một ngày kia cùng nhau hưởng triều thiên chiến thắng.

Sau khi tâu vào kinh, và nhận được lệnh từ phủ chúa, ngày 20-10, quan trấn Sơn Nam truyền đóng gông hai Cha, gông có khắc chữ “Hoa Lang đạo sử (thời ấy người ta gọi đạo Ki-tô là đạo của người Bồ Đào Nha: Hoa Lang) và giao cho quan phủ Thán Khê giải lên Kẻ Chợ nộp cho Tĩnh Đô Vương cùng với hai chú giúp lễ của Cha Liêm.

Suy tôn Thánh Giá và ảnh Đức Mẹ trong phủ chúa.

Ở kinh đô, hai Cha bị tra khảo và tranh luận với các quan về giáo lý nhiều lần, đặc biệt là buổi tranh luận mệnh danh là “Hội đồng tứ giáo danh sư”. Chính Chúa Trịnh Sâm cũng thích hỏi về đạo Thiên Chúa và các việc bên Âu Châu.

Một hôm nhà chúa yêu cầu Cha Hi-a-xanh mặc áo lễ cử hành một số nghi lễ bên đạo ngay trong phủ chúa để chúa và các quan xem thoả tính tò mò. Cha bằng lòng vào mặc áo lễ và khi trở lại Cha trịnh trọng với cây Thánh Giá lớn trong tay. Sau khi cắt nghĩa lễ phục và giảng giáo lý cho các quan, Cha lại đặt tượng Chuộc tội trước ngai vàng chúa Tĩnh Đô Vương, Cha quỳ xuống sốt sắng hôn kính và đọc to tiếng ba kinh Ăn năn tội, Tin Kính, Lạy Cha bằng tiếng Việt, rồi cầm ảnh Đức Mẹ và cũng quỳ xuống hôn kính rồi đọc kinh Lạy Nữ Vương. Mọi người có mặt đều cảm động đến nỗi sau đó không ai nghĩ rằng Cha sẽ phải tử hình.

Tin này từ phủ chúa lan truyền đến tai quan phủ Thần Khê là người giữ vai trò chính trong vụ bắt hai đạo trưởng. Ông cảm thấy mất thể diện và quyết tâm giết hai Cha. Ông làm một bản tường trình dâng lên chúa Trịnh đại ý nói: “Từ trước đến nay triều đình đã ra nhiều sắc chỉ cấm đạo Gia-tô, tới các đạo trưởng nay vẫn có âm mưu chiếm đoạt ngai vàng nước ta. Sở dĩ họ chưa làm được vì số tín đồ còn quá ít. Ngày nào con số họ đông như tín đồ Phật giáo, họ sẽ nổi lên chống triều đình. Hiểm họa này hiện giờ có thể tránh được nhưng nếu triều đình không thi hành những biện pháp ngăn chặn, thì một ngày kia chúa thượng khó giữ nổi ngai vàng”.

Bà mẹ Chúa Trịnh nổi giận

Sách lịch sử địa phận Trung còn ghi thêm câu chuyện này: “Bà mẹ Chúa Trịnh nghe biết có một Tây dương đạo trưởng khôi ngô, tuấn tú, nói năng hoạt bát đang cãi lẽ đạo ở công đường, bà ra xem.

Bà rất sùng đạo Phật nên khi Cha Hi-a-xanh nói chỉ có đạo Gia-tô là đạo thật. Bà tự ái hỏi “Nếu vậy, người không theo đạo Gia-tô thì sa hoả ngục cả sao?” Cha bình thản thưa: “Vâng, đúng thế, ai không thờ phượng Thiên Chúa thật, đều phải xuống đấy”. Nghe vậy, bà nổi giận đòi nhà chúa phải xử tử Cha.

Chúa Trịnh dù không tin lời quan phủ Thần Khê, nhưng vừa nể mẹ cũng vừa lo cho ngai báu nên ra lệnh giết hai Cha Hi-a-xanh và Vi-xen-tê Liêm.

Ngày 4-11-1773, bộ Hình họp kết án hai Cha phải trảm quyết vì tội giảng đạo Thiên Chúa. Hai chú giúp lễ là chú Mát-thê-ô Vũ và Giuse Bích phải chăn voi cho đến khi nộp đủ 100 quan tiền phạt.

Ngày 7-11 hai Cha phải xử ở pháp trường Đông Mơ ngoại thành Thăng Long. Cha Liêm phải chém một nhát còn Cha Hi-a-xanh phải ba nhát mới đứt đầu. Nhiều người xông vào thấm máu để làm di tích.

Cha Hi-a-xanh về trời với 30 tuổi xuân, sau 3 năm truyền giáo ở Trung Quốc và 3 năm ở Việt Nam, thời gian tuy ngắn, nhưng đã dư đầy công nghiệp đáng trọng thưởng.

Thi hài Cha và Cha Liêm được đưa về an táng ở Trung Linh. Ngày 13-11-1775 trong một bài diễn văn đọc trước Hồng Y đoàn, Đức Thánh Cha Pi-ô X đã nhắc đến chiến công anh dũng của hai vị tông đồ tử đạo này.

Ngày 15-4-1906, Đức Thánh Cha Pi-ô X đã phong chân phúc cho Cha Hi-a-xanh Cát-ta-nơ-đa, và ngày 19-6- 1988, Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II tôn người lên bậc hiển thánh.

Đức Hồng Y Giu-se Ma-ri-a Trịnh Văn Căn

Ngày 01/06: Thánh Jus-ti-nô – Tử đạo

Ngày 01/6: Thánh Giuse Túc – Giáo dân

Ngày 02/6: Thánh Mac-se-li-nô và thánh Phê-rô – Tử đạo

Ngày 02/6: Thánh Đaminh Ninh – Giáo dân

Ngày 03/6: Thánh Ca-rô-lô Loan-ga và các bạn – Tử đạo

Ngày 03/6: Thánh Phaolô Vũ Văn Đổng (Dương) – Thủ Bạ

Ngày 05/6: Thánh Bô-ni-phát – Giám mục, tử đạo

Ngày 05/6: Thánh Luca Vũ Bá Loan – Linh mục

Ngày 05/6: Thánh Đa Minh Toại – Ngư Phủ và Thánh Đa Minh Huyện – Ngư Phủ

Ngày 06/6: Thánh Nô-bet-tô – Giám mục

Ngày 06/6: Thánh Phêrô Đinh Văn Dũng – Giáo dân và Thánh Phêrô Đinh Văn Thuần – Giáo dân

Ngày 06/6: Thánh Vinhsơn Dương – Thu Thuế

Thánh 09/6: Thánh Ép-rem – Phó tế, tiến sĩ Hội Thánh

Ngày 11/6: Thánh Ba-na-ba – Tông đồ

Ngày 12/6: Thánh Augustinô Phan Viết Huy – Quân nhân

Ngày 12/6: Thánh Nicolao Bùi Đức Thể – Quân nhân

Ngày 12/6: Thánh Đaminh Đinh Đạt – Quân nhân

Ngày 13/6: Thánh An-tôn Pa-đu-a – Linh mục, Tiến sĩ Hội Thánh

Ngày 16/6: Thánh Đaminh Nguyên, Nhi, Mạo và Thánh Vinhsơn Tưởng, An-rê Tường

Ngày 17/6: Thánh Phêrô Đa – Thợ Mộc

Ngày 21/06: Thánh Lu-i Gonzaga – Tu sĩ

Ngày 24/06: Sinh nhật thánh Gio-an Baotixita

Ngày 26/6: Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu – Thầy Giảng

Ngày 26/6: Thánh Đa Minh Henares Minh – Giám mục

Ngày 27/6: Thánh Tôma Toán – Thầy Giảng

Ngày 28/06: Thánh Irênê – giám mục, tử đạo

Ngày 29/06: Thánh Phêrô và Phaolô tông đồ

Ngày 30/6: Thánh Vinh Sơn Đỗ Yến – Linh mục

  1. Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc – Linh mục
  2. Thánh An-rê Nguyễn Kim Thông – Thầy giảng
  3. Thánh An-rê Trần Văn Trông – Binh sĩ
  4. Thánh An-rê Tường – Giáo dân
  5. Thánh Phê-rô Nguyễn Ðích – Trùm họ
  6. Thánh An-tôn Nguyễn Hữu Quỳnh – Y sĩ
  7. Thánh Au-gus-ti-nô Ðông – Linh mục Pháp
  8. Thánh Au-gus-ti-nô Phan Viết Huy – Binh sĩ
  9. Thánh Au-gus-ti-nô Nguyễn Văn Mới – Giáo dân
  10. Thánh Bê-na-đô Vũ Văn Duệ – Linh mục
  11. Thánh Ða-minh Cẩm – Linh mục
  12. Thánh Ða-minh Ðinh Ðạt – Binh sĩ
  13. Thánh Ða-minh Nguyễn Văn Hạnh – Linh mục
  14. Thánh Ða-minh Huyên – Giáo dân
  15. Thánh Ða-minh Phạm Viết Khảm – Quan án
  16. Thánh Ða-minh Nguyễn Ðức Mạo – Giáo dân
  17. Thánh Ða-minh Hà Trọng Mầu – Linh mục
  18. Thánh Ða-minh Nguyên – Giáo dân
  19. Thánh Ða-minh Nhi – Giáo dân
  20. Thánh Ða-minh Ninh – Giáo dân
  21. Thánh Ða-minh Toái – Giáo dân
  22. Thánh Ða-minh Trạch – Linh mục
  23. Thánh Ða-minh Vũ Ðình Tước – Linh mục
  24. Thánh Ða-minh Bùi Văn Úy – Thầy giảng
  25. Thánh Ða-minh Nguyễn Văn Xuyên – Linh mục
  26. Thánh Ða-minh Hanares Minh – Giám mục
  27. Thánh Giê-rô-ni-mô Liêm – Giám mục
  28. Thánh Giu-se An – Giám mục
  29. Thánh Clê-men-tê I-nha-xi-ô Y – Giám mục
  30. Thánh Melchor Xuyên – Giám mục
  31. Thánh Phê-rô Cao – Giám mục Pháp
  32. Thánh Tê-pha-nô Tê-ô-đô Thể – Giám mục Pháp
  33. Thánh Va-len-ti-nô Be-ri-ô Ô-choa Vinh – Giám mục
  34. Thánh Em-ma-nu-el Lê Văn Phụng – Trùm họ
  35. Thánh Em-ma-nu-el Nguyễn Văn Triệu – Linh mục
  36. Thánh Gia-cô-bê Ðỗ Mai Năm – Linh mục
  37. Thánh Gio-an Bao-ti-xi-ta Cỏn – Lý trưởng
  38. Thánh Gio-an B. Ðinh Văn Thành – Thầy giảng
  39. Thánh Gio-an Ðạt – Linh mục
  40. Thánh Gio-an Ðoàn Trịnh Hoan – Linh mục
  41. Thánh Gio-an Lu-y Bo-na Hương – Linh mục Pháp
  42. Thánh Gio-an Ca-rô-lô Cooc-nây Tân – Linh mục Pháp
  43. Thánh Gio-an Thê-ô-phan Vé-nard Ven – Linh mục Pháp
  44. Thánh Giu-se Hoàng Lương Cảnh – Trùm họ
  45. Thánh Giu-se Marchand Du – Linh mục Pháp
  46. Thánh Giu-se Ðỗ Quang Hiển – Linh mục
  47. Thánh Giu-se Ferandez Hiền – Linh mục
  48. Thánh Giu-se Nguyễn Duy Khang – Thầy giảng
  49. Thánh Giu-se Nguyễn Văn Lựu – Trùm họ
  50. Thánh Giu-se Nguyễn Ðình Nghi – Linh mục
  51. Thánh Giu-se Phạm Trọng Tả – Cai tổng
  52. Thánh Giu-se Lê Ðăng Thị – Cai đội
  53. Thánh Giu-se Tuân – Linh mục (1811 – 1861)
  54. Thánh Giu-se Trần Văn Tuân – Giáo dân (1832 – 1862) 
  55. Thánh Giu-se Túc – Giáo dân (1842-1861)
  56. Thánh Giu-se Nguyễn Ðình Uyển – Thầy giảng (1773-1838)
  57. Thánh Giu-se Ðặng Ðình Viên – Linh mục (1787-1838)
  58. Thánh Jacinta Castaneda Gia – Linh mục (1743 – 1773)
  59. Thánh I-nê Lê Thị Thành – Giáo dân (1781-1841)
  60. Thánh Lô-ren-sô Ng. Văn Hưởng – Linh mục (1802-1856)
  61. Thánh Lô-ren-sô Ngôn – Giáo dân (1840-1862)
  62. Thánh Lu-ca Vũ Bá Loan – Linh mục
  63. Thánh Luca Phạm Viết Thìn – Cai tổng
  64. Thánh Mát-thêu Nguyễn Văn Phượng – Trùm họ
  65. Thánh Mát-thêu Ðậu – Linh mục
  66. Thánh Mát-thêu Lê Văn Gẫm – Thương gia
  67. Thánh Mác-ti-nô Tạ Ðức Thịnh – Linh mục
  68. Thánh Mác-ti-nô Thọ – Trùm họ
  69. Thánh Mi-ca-e Hồ Ðình Hy – Quan Thái bộc
  70. Mi-ca-e Nguyễn Huy Mỹ – Lý trưởng
  71. Thánh Ni-cô-la Bùi Ðức Thể – Binh sĩ
  72. Thánh Phan-xi-cô Ðỗ Văn Chiểu – Thầy giảng
  73. Thánh Phan-xi-cô Kính – Linh mục Pháp
  74. Thánh Phan-xi-cô Phan – Linh mục Pháp
  75. Phan-xi-cô Tế – Linh mục TBN
  76. Thánh Phan-xi-cô Trần Văn Trung – Cai đội
  77. Thánh Phan-xi-cô Xa-vi-ê Nguyễn Cần – Thầy giảng
  78. Thánh Phan-xi-cô X. Hà Trọng Mậu – Thầy giảng
  79. Thánh Phao-lô Tống Viết Bường – Quan Thị vệ
  80. Thánh Phao-lô Dương – Trùm họ
  81. Thánh Phao-lô Hạnh – Giáo dân
  82. Thánh Phao-lô Phạm Khắc Khoan – Linh mục
  83. Thánh Phao-lô Lê Văn Lộc – Linh mục
  84. Thánh Phao-lô Nguyễn Văn Mỹ – Thầy giảng
  85. Thánh Phao-lô Nguyễn Ngân – Linh mục
  86. Thánh Phao-lô Lê Bảo Tịnh – Linh mục
  87. Thánh Phê-rô Bắc – Linh mục Pháp
  88. Thánh Phê-rô Bình – Linh mục
  89. Thánh Phê-rô Dũng – Giáo dân
  90. Thánh Phê-rô Ða – Giáo dân
  91. Thánh Phê-rô Trương Văn Ðường – Thầy giảng
  92. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Hiếu – Thầy giảng
  93. Thánh Phê-rô Phạm Khanh – Linh mục
  94. Thánh Phê-rô Võ Ðăng Khoa – Linh mục
  95. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Lựu – Linh mục
  96. Thánh Phê-rô Ðoàn Công Quý – Linh mục
  97. Thánh Phê-rô Thuần – Giáo dân
  98. Thánh Phê-rô Trương Văn Thi – Linh mục
  99. Thánh Phê-rô Vũ Văn Truật – Thầy giảng
  100. Thánh Phê-rô Nguyễn Bá Tuần – Linh mục
  101. Thánh Phê-rô Lê Tùy – Linh mục
  102. Thánh Phê-rô Nguyễn Khắc Tự – Thầy giảng
  103. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Tự – Linh mục
  104. Thánh Phê-rô Ðoàn Văn Vân – Thầy giảng
  105. Thánh Phi-lip-phê Phan Văn Minh – Linh mục
  106. Thánh Simon Phan Ðắc Hòa – Y sĩ
  107. Thánh Stê-pha-nô Nguyễn Văn Vinh – Linh mục
  108. Thánh Tô-ma Ðinh Viết Dụ – Linh mục
  109. Thánh Tô-ma Nguyễn Văn Ðệ – Giáo dân
  110. Thánh Tô-ma Khuông – Linh mục
  111. Thánh Tô-ma Trần Văn Thiện – Chủng sinh
  112. Thánh Tô-ma Toán – Thầy giảng
  113. Thánh Vi-cen-tê Dương – Giáo dân
  114. Thánh Vi-cen-tê Nguyễn Thế Ðiểm – Linh mục
  115. Thánh Vi-cen-tê Lê Quang Liêm – Linh mục
  116. Thánh Vi-cen-tê Tường – Giáo dân
  117. Thánh Vi-cen-tê Ðỗ Yến – Linh mục
Scroll to Top