1-Một câu chuyện
Trong cuốn “Đức tin Kitô giáo, hôm qua và hôm nay”, tác giả là Hồng Y Ratzinger khi nói về thân phận nhà thần học trong xã hội hiện đại hôm nay, tác giả đã lấy lại câu chuyện về một anh hề:
Có một gánh xiếc rong đang biểu diễn tại một làng quê nọ. Vào lúc mọi người đang chuẩn bị cho buổi biểu diễn thì rạp xiếc bốc cháy. Người chủ gánh xiếc không biết phải làm sao, vì các nhân viên đang nỗ lực dập đám cháy mà bất lực. Ông bầu liền gọi anh hề và bảo anh chạy vào làng cạnh đó nhờ người dân ra dập đám cháy. Anh hề lúc đó đã trang điểm sẵn sàng cho buổi biểu diễn: quần ống xanh ống đỏ, mũi có quả cà chua, môi son má phấn, tóc vàng… vội chạy vào làng báo tin cháy và nhờ người dân ra giúp. Những người dân làng thấy bộ dạng như vậy lại tưởng anh đang diễn hề, nên người ta cười thích chí. Anh hề càng kêu la thảm thiết thì ngừơi ta càng vỗ tay tán thưởng, anh hề càng khóc lóc chảy nước mắt ra thì người ta lại càng khen ngợi vì cho là anh nhập vai hoàn hảo. Thế rồi, lửa lan sang cả làng bên cạnh và thiêu rụi tất cả. (x. Đức tin Kitô giáo, hôm qua và hôm nay, bản dịch Việt ngữ, tr. 38).
2-Bối cảnh Giáo Hội Việt Nam hôm nay
Câu chuyện này phần nào diễn tả tình trạng xã hội và con người hôm nay. Là người loan báo Tin Mừng của Đức Giêsu, có những lúc chúng ta trở nên lạc lõng trong lòng đời. Chúng ta ra sức kêu gọi, rao giảng, khuyên can, khuyến cáo… nhưng hiệu quả không có là bao. Thực tế một vài nơi đạo phát triển nhưng nhiều nơi đạo càng ngày càng kém. Đáng tiếc là những nơi thuộc dạng thứ hai này lại nhiều hơn.
Trong nhiều trường hợp, nhà truyền giáo hôm nay dù có giảng dạy hay mấy đi nữa thì người ta vẫn không mặn mà hưởng ứng. Thính giả có đi nghe, có vỗ tay, nhưng sứ điệp của lời giảng dạy thì lại không được đón nhận. Họ cho rằng những điều được rao giảng chẳng ăn nhập gì với thực tế. Bởi thế, người ta có thể bình thản nghe nhưng không mấy bận tâm lo lắng. Hậu quả là vẫn vắng người đến với lớp giáo lý. Hôn nhân vẫn là những điều gây khó xử cho các mục tử. Gia đình vẫn ly tán ngay tại những gia đình có truyền thống đạo đức.
3-Khó khăn từ chính người loan báo Tin Mừng
Những khó khăn hôm nay trước hết đến từ những người đón nhận sứ điệp Tin Mừng, nhưng còn là nỗi ám ảnh nơi chính những người loan báo. Đó là thiếu niềm xác tín nơi nhà truyền giáo, nơi người tông đồ. Quả vậy, không đơn giản chỉ là những khó khăn bề ngoài, nhưng còn chính là khó khăn nội tâm. Xem ra người tông đồ hôm nay, khi đối diện với những khó khăn, đã thiếu niềm xác tín vào lý tưởng của mình, và vào chính nội dung Tin Mừng mình loan báo. Khi chúng ta thăm một người bệnh,chúng ta nói với họ: “Xin cụ hãy an tâm, hãy phó thác vào Chúa, vì Chúa là nguồn hạnh phúc”, liệu chính chúng ta có được niềm xác tín đó? Khi chúng ta rao giảng về luyện ngục, về tội lỗi, liệu chính chúng ta có chung một niềm xác tín với những gì chúng ta đang rao giảng? Đó chính là khó khăn lớn nhất của người tông đồ hôm nay. Thiếu xác tín, chúng ta có nguy cơ trở thành một anh hề chính hiệu.
4-Đâu là giải pháp?
Có người cho rằng, sự việc sẽ được giải quyết nếu anh hề chỉ cần cởi bỏ bộ đồ lạ mắt loè loẹt và lau lớp phấn son là mọi người tin điều anh ta nói ngay. Trong sứ mạng loan báo TM hôm nay thì lại không đơn giản như thế. Có chắc là chỉ cần cập nhật hóa, chỉ cần rửa hết lớp phấn son, chỉ cần dùng thứ ngôn ngữ hiện đại, gần với thế tục, hay núp dưới áo của một thứ đức tin Kitô phi-tôn giáo là mọi chuyện sẽ đâu vào đó? Đây là hướng đi của một số trào lưu thần học hoặc một số cá nhân với lối suy tư hiện đại, và đã gây ra những hậu quả tai hại khôn lường.
Điều quan trọng là chính người tông đồ phải lấy lại niềm xác tín, phải canh tân bản thân và sống mối hiệp thông với Chúa. Thiếu những điều kiện này, người tông đồ chẳng khác chi anh hề, chỉ làm xong phận sự mua vui cho đám đông, làm cho họ lúc cười lúc khóc rồi chẳng lắng đọng được chút gì trong đời sống. Thiếu niềm xác tín, đời tu cũng mất ý nghĩa, công việc mục vụ trở nên máy móc, cuộc sống sẽ nặng nề và dễ ngả nghiêng trước những khó khăn hằng ngày.
Canh tân đổi mới, đó là điều được nhắc đi nhắc lại trong Đại Hội Dân Chúa vừa qua. Đây còn là điểm nhấn mạnh đối với các Linh mục: “Công cuộc canh tân Giáo Hội cần được bắt đầu từ hàng Linh mục, vì thế ước mong các Giám mục và Linh mục Việt Nam không chỉ là người quản trị giỏi, nhưng trước hết là người của Chúa và là những mục tử nhân lành, biết gắn bó với Chúa Giêsu trong cầu nguyện để có thể phục vụ cộng đoàn theo gương Thầy chí thánh, biết tôn trọng và phát huy vai trò người giáo dân trong tinh thần đối thoại và cộng tác” (Sứ điệp Đại Hội Dân Chúa, số 5).
Anh em chủng sinh thân mến,
Hiểu được bối cảnh xã hội Việt Nam hôm nay, với những thác đố mới cho những người tông đồ, chúng ta cần chuẩn bị tốt bằng việc trau dồi kiến thức, chuyên tâm cầu nguyện để có thể trở thành những Linh mục thánh thiện như lòng Chúa mong ước trong tương lai. Đó cũng là điều tôi cầu chúc cho anh em. Mến chúc anh em một Mùa Giáng Sinh an lành thánh đức và một Năm Mới tràn đầy ân lộc do Chúa Hài Đồng thông ban từ Máng Cỏ.
+ Giuse Vũ Văn Thiên
Giám mục Hải Phòng
