Sự Đức Mẹ thương Con là thế nào, thì chẳng có ai suy được, vì chẳng có ai biết Người kính mến Đức Chúa Giê-su là thế nào, cùng chẳng biết Người khi thấy Con chịu khó thì thương là ngần nào nữa. Từ ngày ông thánh Si-mê-on bảo Người sự Con phải chịu thương khó cho đến ba mươi ba năm, sự chưa thấy mà Người còn lo buồn phương chi là khi thấy Con nát hết thịt mình ra, vác thập giá, cùng chịu chết, thì trong lòng Người thảm thiết là thế nào. Vậy khi Đức Chúa Giê-su giã Đức Mẹ mà đi thành Giê-ru-sa-lem, thì Đức Mẹ dâng Con cho Đức Chúa Cha, dốc lòng theo ý Bề trên, chẳng có theo ý mình; song le Người nhớ đến Con, thì hai con mắt nên như hai suối nước chảy xuống. Có kẻ ngắm rằng: khi ấy những thánh thiên thần truyền tin cho Đức Mẹ những sự thương khó về Con; có thiên thần truyền sự Con lo buồn, cùng mồ hôi máu chảy ra ở vườn Giệt-si-ma-ni; có thiên thần truyền sự bắt bớ cùng nộp cho quan; có thiên thần truyền sự khốn cực Người chịu trong dinh Phi-la-tô. Dù mà Đức Mẹ ở xa, thì lòng cũng ở gần Con, vì thảm thiết thương Con lắm.
Đến khi ông thánh Gio-an về nhà thưa Đức Mẹ rằng: “Quan đã xét sự Thày, Đức Mẹ muốn xem mặt Con thì phải đi cho chóng”. Đức Mẹ nghe tin ấy, liền chạy ra cùng ông thánh Gio-an và bà thánh Ma-đa-lê-na, cùng mẹ ông thánh Gia-cô-bê hậu đi cùng Người mau chân lắm cho kịp. Trước vào dinh quan Phi-la-tô cho biết tin Con là thế nào, liền nghe người ta rằng: khi nãy đem Giê-su Na-da-rét ra núi Calvariô. Người vác thập giá nặng khốn lắm. Bấy giờ Đức Mẹ đi theo đàng ấy, liền thấy máu Con rơi trên đất cùng nghe tiếng xao xác; lại thấy các quan cầm khí giới sáng trưng, thì Người chẳng biết làm gì cho được thấy mặt Con, chẳng hay Người đón đàng đợi đấy một giây, thì Mẹ Con mới thấy mặt nhau. Bấy giờ Con thấy Mẹ thì càng thêm đau đớn, vì Con thương Mẹ lo buồn quá sức mình; Mẹ lại thấy Con thì đau đớn như dao sắc thâu qua lòng vậy, vì Mẹ yêu Con hơn mọi sự thế gian, cùng hơn mình nữa. Khi ấy chẳng khác gì đám mây đen kia bởi đất mà lên, che mất sáng mặt trời, thì sự đau đớn khi Mẹ Con thấy nhau cũng như làm vậy; hai sáng ấy liền tối, xem chẳng đáng nữa, miệng chẳng nói được lời gì; hoặc là trong lòng nói cùng nhau rằng:
Con giã ơn Mẹ liều mình đến đây ở giữa kẻ dữ; nó chẳng biết nghĩa Mẹ Con ta là gì. Con khuyên Mẹ trở về, chớ ở lộn cùng kẻ có tội trọng làm chi, bây giờ Mẹ chẳng khác gì như con chiên ở giữa đoàn sói rừng, đã có Con liều mình vì tội thiên hạ, Mẹ hãy trở về kẻo khi thấy Con chịu chết thì càng thêm đau đớn hơn nữa. Trong lòng Con thì làm vậy, mà trong lòng Mẹ đã nên như biển mặn khốn mọi đàng, thì thưa rằng: Con là sự sống linh hồn Mẹ, mà bảo Mẹ về lìa mặt Con làm sao được? Ví bằng Mẹ lìa Con đây, thì biết đi đâu bây giờ. Mẹ thà chịu mọi sự khốn khó cho đến chết, thì lấy làm dễ hơn để Con chịu một mình mà trở về; chớ gì Mẹ được bắt chước Con; dù mà máu Mẹ chẳng có phép đền tội cho ai, một cậy Con cho được sức ấy. Con đi đâu thì Mẹ theo đi đấy, chớ gì Con để thập giá nặng ấy cho Mẹ vác; chớ gì kẻ ghét Con thì ghét Mẹ với.
Khi Đức Mẹ ngắm làm vậy, thì chẳng có khi đừng nước mắt chảy ra, vì thấy Con chẳng còn hình tượng người nữa, thì thương lắm; song le chẳng có giận hay là ghét quân dữ, một đội ơn Đức Chúa Cha, và khen lòng Cha yêu dấu thiên hạ dường ấy. Khi Chúa Giê-su chưa đến nơi, thì có một bà tên là Ve-ro-ni-ca trao một khăn trắng sạch sẽ cho Người lau mặt, thì lót hình tượng mặt mũi Người liền in vào khăn ấy, rầy hãy còn ở thành Rô-ma.
Đức Hồng y Giu-se Ma-ri-a Trịnh Văn Căn
