Giáo họ Đồng Cách thuộc giáo xứ Vĩnh Trị nằm trên địa bàn xã Yên Khang, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Nơi đây là một vùng đất đồng chiêm trũng. Những người dân Công giáo sống đan xen với lương dân dọc theo con đê sông Sắt, nơi có công trình thủy lợi Mỹ Tho tiêu tới cho 10 xã phía Nam huyện Ý Yên. Trước đây ít ai biết đến Giáo họ nhỏ bé này. Nhưng giờ đây, bất cứ ai đi qua nơi đây cũng dễ dàng nhận ra sự hiện diện của một cộng đoàn Công giáo.
Nhắc đến lịch sử giáo hội Việt Nam người ta không thể bỏ qua địa danh Vĩnh Trị, cái nôi của Giáo hội tại Miền Bắc suốt những thế kỷ 18 – 19. Từ Vĩnh Trị, ngược theo dòng sông Sắt khoảng 1km là tới vùng đất nơi Giáo họ Đồng Cách tọa lạc. Năm xưa, những người Ki-tô hữu ở xen kẽ trong các làng Đồng Cách, Quảng Nạp, và Hòa Cụ. Thời thế loạn lạc, rất nhiều anh chị em tín hữu đã rời quê hương đi tìm nơi yên bình sống đạo. Đến năm 1960, các tín hữu tại Quảng Nạp chỉ còn 5 gia đình, Đồng Cách còn 3 gia đình, và Hòa Cụ còn lại 1 gia đình. Năm 1962 công trình thủy lợi Mỹ Tho được xây dựng tại đây khiến những nhà nguyện cũng bị ảnh hưởng. Giáo dân không còn nơi nào để cùng nhau đọc kinh dâng lễ. Người dân phải tới các xứ họ xung quanh để tham dự Thánh lễ vào các ngày đại lễ. Việc giữ đạo ngày càng khó khăn. Khoảng cách giữa những người xưng mình là có đạo với những người lương dân có truyền thống cách mạng cũng xa dần. Thời gian trôi đi, tưởng chừng như đã xóa sổ một Giáo họ nơi đây.
Năm 1994, cha Gioan Nguyễn Văn Phủ được lãnh nhận chức linh mục ở tuổi 60. Ngài được trở về quê là giáo xứ Vĩnh Trị để lo mục vụ cho năm thánh kỷ niệm 100 năm nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi. Cũng thời gian này, cha đã tiếp cận và động viên các gia đình tìm cách sao cho có một nơi để cầu nguyện chung. Năm 1998 các gia đình bàn tính và đã mua được một mảnh đất và dựng một căn nhà cấp bốn làm nơi cầu nguyện. Nhưng địa bàn không thuận lợi vì ngôi nhà nằm cách xa các gia đình Công giáo.
Năm 2003, dân họ đã mua được một mảnh đất rộng 1585 mét vuông gần với các gia đình. Ngôi nhà cấp bốn được chuyển về đây và tu sửa lại dưới thời cha xứ Giuse Phan Văn Chỉnh. Việc quây quần đọc kinh sớm tối đã thuận lợi hơn. Hàng tháng đã có Thánh lễ tại đây. Sức sống đạo dần lan tỏa. Cái thiện cảm từ những người lương dân xung quanh cũng dần chớm nở.
Hơn 10 năm sau, dân họ đã mạnh dạn kiến tạo một ngôi nhà thờ mới. Cha xứ Gioan Bao-ti-xi-ta Phan Ngọc Pháp đã khích lệ và cùng dân họ bắt tay vào xây dựng ngôi nhà thờ. Sau những ngày tháng cha con vất vả ngược xuôi tìm kiếm kinh phí từ các đồng hương hải ngoại cho đến các xứ họ lân cận, cuối cùng ngôi nhà thờ cũng đã hoàn thành. Ngày Chúa Nhật 30 tháng 4 năm 2017, ngôi nhà thờ dài 17m và rộng 6m đã được khánh thánh. Đức Hồng Y Phê-rô Nguyễn Văn Nhơn đã về cắt băng khánh thành và chủ tế Thánh lễ tạ ơn trọng thể.
Chia sẻ với cộng đoàn trong Thánh lễ, Đức Hồng Y Phê-rô đã đi từ trình thuật Chúa Giê-su phục sinh hiện ra với hai môn đệ trên đường đi Em-mau để làm nổi bật sự gần gũi của chính Chúa Giê-su phục sinh với 130 tín hữu trong giáo họ Đồng Cách nhỏ bé này. Sự kiện ngôi nhà thờ được khánh thành cách trang trọng nơi đây đã là dấu chỉ mạnh mẽ về sự hiện diện của Chúa, của Giáo hội. Một Giáo hội với đầy đủ thành phần gồm Giám mục chủ chăn, các giáo sỹ, tu sỹ, chủng sinh, giáo dân đang quy tụ trong ngôi nhà thờ tại giáo họ nhỏ bé Đồng Cách.
Cũng kể từ ngày này, ngôi nhà thờ mang tước hiệu thánh Phao-lô được phép lưu giữ Mình Thánh Chúa. Niềm vui khôn diễn tả của dân họ được nhân lên gấp bội. Được gần gũi với Chúa Giê-su Thánh Thể mỗi ngày ngay tại mảnh đất này là niềm mơ ước đã bao năm trong tâm hồn họ.
Chia sẻ với chúng tôi sau Thánh lễ, ông trùm Phao-lô Trần Văn Thanh đã không dấu nổi niềm vui của ngày đại lễ. Ông cho biết, mặc dù Giáo họ có 21 hộ với 130 nhân danh nhưng nhiều người cũng đi làm ăn xa, chỉ có mặt ở nhà vào những ngày đại lễ thôi. Dẫu vậy, các Thánh lễ tại đây bây giờ Giáo họ đã tự phục vụ, không còn phải nhờ các xứ họ xung quanh nữa. Những người dân xung quanh đã hiểu dân họ nhiều hơn. Trong ngày vui hôm nay cũng có các cấp chính quyền, bà con xung quanh đến chung vui.
Mảnh đất nhà thờ nằm ngay bên cạnh con đường chiến lược song song với quốc lộ 10 đi từ Cát Đằng bọc vòng qua cao điểm núi Gôi. Trước đây khi đi qua nơi này người ta chẳng thể nhìn thấy ngôi nhà nguyện nhỏ bé nằm dưới vùng trũng chân đê. Nhưng giờ đây, nền nhà thờ tọa lạc trên mảnh đất đã được san lấp cao 2,5 m so với nền cũ; cộng thêm con đường đi ngang qua đã được mở rộng và đang hoàn thiện khiến ngôi nhà thờ hiện lên thật gần gũi.
Nhìn vào những biến chuyển của Giáo họ về mọi mặt, chúng tôi thầm cảm tạ Chúa và tin tưởng vào một sức sống đạo mãnh liệt nơi đây. Sự hiện diện âm thầm sau những năm tháng khó khăn nay đã bừng nở những mối dây thân tình. Con đường từ các gia đình tín hữu tới nhà thờ đã trở nên dễ dàng; con đường từ nhà thờ đi ra đã được rộng mở thênh thang; tâm hồn giáo hữu và tâm hồn lương dân đã trở nên gần gũi, thân thương trong tình bác ái.
BBT
