WTGPHN – Ngày thứ hai của khóa thường huấn bắt đầu vào lúc 8g30 ngày 13 tháng 10. Ban tổ chức dành ưu tiên ngày hôm này cho việc học hỏi Tông huấn Verbum Domini. Đề tài do Cha FX. Vũ Phan Long, OFM, thuyết trình và hướng dẫn.
Buổi sáng ngày 13 tháng 10
Trong tiết 1 của buổi sáng, cha FX. Phan Long trình bày bài 1: Giới thiệu Tông huấn Verbum Domini. Là một chuyên viên Kinh thánh, thành viên tham dự Thượng Hội Đồng Giám Mục vào năm 2008, ngài chia sẻ về tiến trình ra đời của Tông Huấn Verbum Domini. Đó là vào năm 2008, Thượng Hội Đồng Giám Mục về Kinh Thánh đã nhóm họp tại Roma để làm việc theo bản văn đã được chuẩn bị Lamenta Laboris. Sau đó, phần đúc kết được gửi lên Đức Thánh Cha để Ngài soạn thảo bản văn Tông huấn dựa trên những đúc kết này. Có 55 đề nghị được trình lên Đức Thánh Cha để Ngài soạn thảo Tông huấn bổ xung cho Hiến Chế Dei Verbum của Công Đồng Vatican II.
Tông huấn Verbum Domini, được Đức Thánh Cha ký ngày 20 tháng 9 và công bố vào ngày 11 tháng 11 năm 2010 đã đáp ứng mong mỏi của mọi thành phần dân Chúa.
Trở lại Công đồng Vaticanô II, Hiến chế Tín Lý và Mạc khải “Dei Verbum” được coi là tài liệu căn bản, tuy nhiên cho tới nay, đã có những khám phá mới mà xã hội đặt ra cho việc học hỏi Lời Chúa. Tông huấn Verbum Domini đã đáp lại sự mong mỏi này.
Nói về bản văn của Tông Huấn Verbum Domini, Đức Thánh Cha đã dùng cách hành văn theo hình thức mục vụ nên có thể đáp ứng tới mọi trình độ của dân Chúa.
Cha Lombardi, giám đốc văn phòng báo chí của Tòa Thánh nói: Đức Thánh Cha đã cho thấy một điển hình về giải thích Kinh thánh. Tông huấn là một bản văn mà Đức Thánh Cha đã cung cấp cho chúng ta một giáo thuyết căn bản về chú giải mang chiều kích phụng vụ. Đây không phải là một Tổng luận thần học dành cho các chuyên viên nhưng là dành cho mọi người. Tại đây, không có giọng văn pháp lý nhưng là mục vụ.
Tông huấn Verbum Domini là kết quả của cuộc động viên của toàn thể Giáo Hội về Lời Chúa, là cánh thứ hai của bức tranh bộ đôi về phụng vụ. Đức Kitô vừa hiện diện trong Lời Chúa vừa hiện diện trong bí tích Thánh Thể. Tông Huấn như một lời mời gọi toàn thể dân Chúa đi vào sự sống động của Lời Chúa. Chính vì thế Lời Chúa phải là trung tâm trong việc cử hành phụng vụ thánh lễ. Qua Tông huấn Verbum Domini, Đức Thánh Cha giúp cho tín hữu trở về với Lời Chúa qua việc lắng nghe và thực hành Lời Chúa.
Theo cha FX. Phan Long, thì có một sự chuyển dịch từ Dei Verbum qua Verbum Domini. Hạn từ “Verbum Domini” nói lên một sự quy hướng về Chúa Giêsu, điều này nói lên ý nghĩa về sự chuyển dịch này, đó là gặp Đức Giêsu Kitô để trở về với Thiên Chúa. Văn kiện này đã đi trong triều hướng của Hiến Chế Dei Verbum, bởi vì Đức Thánh Cha đã trích dẫn rất nhiều những dẫn chứng từ Hiến Chế. Điều này cho thấy Đức Thánh Cha khích lệ một sự đào sâu Lời của Thiên Chúa trong cuộc sống hiện tại.
Sau phần giới thiệu tổng quát, cha FX. Phan Long đã giới thiệu bố cục của của Tông Huấn.
Tông huấn dài gần 200 trang khổ sách với 124 đoạn: ngoài phần nhập đề và kết luận, được chia làm 3 phần.
– Phần I nói về Lời Chúa (Verbum Dei) : Thiên Chúa nói, sự đáp trả của con người với Ngài, và tiếp theo đề cập đến việc chú giải Kinh Thánh trong Giáo Hội.
– Phần II: Lời Chúa trong Giáo Hội (Verbum in Ecclesia): Giáo Hội tiếp nhận Lời Chúa qua Phụng vụ là nơi ưu tiên của Lời Chúa; việc Phụng vụ, mục vụ kinh thánh, giảng thuyết, việc đọc và cầu nguyện với Lời Chúa, lectio divina; Lời Chúa trong đời sống Giáo Hội qua Thánh Kinh, hoạt động mục vụ, sách giáo lý và đào tạo giáo dân.
– Phần III: Lời Chúa cho thế giới (Verbum Mundo): sứ vụ truyền giáo của Giáo Hội; loan báo Lời cứu độ của Chúa cho thế giới; Lời Chúa và sự dấn thân của Giáo Hội trong thế giới: giới trẻ, người di dân, người nghèo; Lời Chúa và văn hóa; Lời Chúa và việc đối thoại liên tôn.
Cuối tiết học thứ nhất, cha FX. Phan Long đã dành thời gian giải đáp các câu hỏi liên quan tới Tông Huấn Verbum Domini. Giải đáp câu hội liên quan đến việc học hỏi Tông huấn như thế nào, ngài đã cho biết là Ủy Ban Kinh Thánh của HĐGMVN đang xúc tiến việc chỉnh sửa bản dịch và phát động việc học hỏi trong mọi thành phần dân Chúa, trong đó thành phần ưu tiên là các linh mục. Việc học Lời Chúa trong các gia đình cũng là mối ưu tư của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, chẳng hạn mỗi gia đình nên có một cuốn Kinh thánh. Tuy nhiên cần có các lớp dẫn vào việc học hỏi Lời Chúa ngay tại các giáo xứ. Như vậy, việc đào tạo các cán bộ có lòng say mê với Lời Chúa thật là cấp thiết.
Sang tiết học 2, Cha FX. Phan Long trình bày bài thứ 2 trong vòng hai giờ. Theo ngài cho biết, thì toàn bộ bản văn của Tông huấn đều có tính mục vụ và ngài đã chủ ý nhắm giúp các linh mục tham dự đào sâu về phần này.
Trong phần thứ nhất, có nhan đề Verbum Dei – Lời Thiên Chúa, được trình bày từ số 6 -49. Đức Thánh Cha nêu bật vai trò nổi bật của Thiên Chúa Cha, bao gồm trong 3 chương:
Chương thứ nhất trình bày về một Thiên Chúa nói và đang nói với con người. Chính vì thế trình bày Lời Chúa phải như là Chúa đang nói với cộng đoàn, ở đây bài giảng là hiện tại hóa Lời Chúa. Thiên Chúa đang lên tiếng là Chúa Cha. Ý muốn của Chúa Cha là ” mở ra và duy trì một cuộc đối thoại với con người, qua đó Ngài có sáng kiến…” Thiên Chúa Cha đã ngỏ lời với loài người qua chính Lời của Ngài. Đó chính là Logos, là Ngôi Lời của Thiên Chúa. Đức Thánh Cha diễn tả về nhiều dạng mà Thiên Chúa dùng để nói với con người. Logos hiện hữu từ đời đời nên nếu Thiên Chúa hiện hữu thì Logos hiện hữu. Vậy Thiên Chúa hiện hữu là một Thiên Chúa nói: Thiên Chúa là Tình Yêu. Chúa Cha từ thủa đời đời diễn đạt Lời của Ngài trong Chúa Thánh Thần (Số 6-7). Logos là toàn thể thụ tạo, là cuốn sách thiên nhiên, là bản hòa tấu để biểu lộ tiếng nói của Thiên Chúa. Logos là Lời của Thiên Chúa trong lịch sử cứu độ, là Lời mà các Tông đồ rao giảng trong biến cố Phục Sinh, là Truyền thống sống động của Giáo Hội.
Vai trò của Chúa Thánh Thần cũng được Tông Huấn nói rõ trong mầu nhiệm Nhập thể và trong công trình cứu độ. Tất cả mọi hoạt động của Chúa Cha và Chúa Con đều qua vai trò của Chúa Thánh Thần. Chỉ trong Chúa Thánh Thần, Lời Chúa mới được lãnh nhận và hiểu biết. Mối liên kết sâu sa giữa Lời Thiên Chúa và Chúa Thánh Thần là nền tảng để hiểu ý nghĩa và giá trị quyết định của Truyền thống sống động và Kinh Thánh trong Giáo Hội. Với chương I, chúng ta chiêm ngắm ý định của Thiên Chúa Cha được thực hiện trong Ngôi Con và Chúa Thánh Thần.
Trong phần thảo luận. Đức TGM Phêrô đề cập tới một vấn nạn liên quan tới phụng vụ, đó là khi cử hành bí tích Thêm Sức, có lời “….con hãy nhận ấn tín Chúa Thánh Thần” hay “ấn tín ơn Chúa Thánh Thần”. Theo Cha FX Phan Long, dịch “ấn tín ơn Chúa Thánh Thần” thì chưa đúng mà phải là “ấn tín Chúa Thánh Thần”. Một câu hỏi khác nói tới việc dịch thuật Tông Huấn, “Logos” có nên dịch hay để nguyên ngữ, cha FX. Phan Long cho biết rằng rất khó dịch “Logos” sang tiếng việt cho đủ nghĩa, nên việc để nguyên ngữ “Logos” trong bản dịch sẽ tôn trọng nguyên nghĩa hơn.
Buổi chiều ngày 13 tháng 10
Vào giờ làm việc thứ nhất lúc 14g30, Cha FX. Phan Long tiếp tục giúp khóa thường huấn tìm hiểu về chương 2 của phần I trong Tông huấn Verbum Domini.
Lời con người đáp trả vị Thiên Chúa đang lên tiếng: con người được mời gọi đi vào giao ước với Thiên Chúa. Với vị Thiên Chúa đang lên tiếng, con người đáp lại bằng đức tin. Chúa nói với con người qua Lời của ngài, và Thiên Chúa lắng nghe và đáp trả những vấn nạn của con người.
Chính đức tin giúp cho con người đáp trả Thiên Chúa. Trong Tông Huấn, Đức Thánh Cha đã nêu lên gương mẫu đức tin của Đức Mẹ, chính Mẹ có thể giúp chúng ta đáp lại Lời Chúa bởi vì Mẹ là người lắng nghe và đáp trả Lời Chúa. Như vậy, Đức Maria được Thiên Chúa nhào nắn để trở thành khuôn mẫu của người đáp trả lời mời gọi của Thiên Chúa.
Tiếp theo, cha FX. Phan Long trình bày về việc giải thích Kinh thánh trong Giáo Hội. Để giải thích Kinh thánh, nguyên tắc căn bản là phải có đức tin. Đức tin là bảo đảm giúp cho chúng ta giải thích Kinh Thánh trong huấn quyền của Giáo Hội. Nơi phát xuất của việc giải thích Kinh Thánh là Giáo Hội. Chỉ trong đức tin thì chúng ta mới có thể hòa trộn giữa việc giải thích Kinh Thánh với Giáo Hội.
Huấn quyền của Giáo Hội có thẩm quyền giải thích Kinh thánh và thiết lập các Quy điển Kinh Thánh.
Cuối tiết học, cha FX. Phan Long đã giải đáp một vài câu hỏi liên quan tới việc giải thích Kinh thánh trong Giáo Hội. Trong cương vị là Tổng thư ký của Ủy Ban Kinh Thánh của HĐGMVN, ngài mong muốn Ủy ban sẽ có những chỉ dẫn căn bản để giúp cho các linh mục có thể dựa vào đó để quảng diễn Kinh Thánh trong bài giảng lễ. Ví dụ như mỗi một tuần lễ, ngài đã đưa lên trang Web của Ủy ban một bài chú giải để giúp cho độc giả suy niệm bài Tin mừng của ngày lễ Chúa nhật.
Sau 15 phút giải lao, cha FX. Phan Long tiếp tục bài thuyết trình của mình. Ngài cho biết trong giờ giải lao, đã có nhiều câu hỏi liên quan đến Kinh thánh được các cha đặt ra cho ngài. Có những câu hỏi mà ngài chưa thể trả lời ngay được, chẳng hạn việc thống nhất trong việc phiên âm các tên riêng trong Kinh Thánh…
Tiếp theo, ngài tiếp tục trình bày về việc giải thích Kinh thánh theo Tông Huấn, liên đến các mục: Nghĩa văn tự và nghĩa thiêng liêng (37); Cần phải vượt quá chữ viết (38); Tính thống nhất nội tại của Kinh Thánh (39); Tương quan giữa Cựu Ước và Tân Ước (40-41); Những trang “tăm tối” của Kinh Thánh (42); Kitô hữu và Do-thái đứng trước Kinh Thánh (43); Giải thích Kinh Thánh theo thuyết bảo thủ (44); Đối thoại giữa các Mục tử, các nhà thần học và các nhà chú giải (45); Kinh Thánh và đại kết (46)…
Trước khi kết thúc giới thiệu phần 1 của Tông Huấn Verbum Domini, có cha đã hỏi về cuốn Từ điển Công giáo 500 mục từ mới được giới thiệu mới đây của Ủy Ban Giáo Lý Đức Tin của HĐGMVN. Là thành viên của Ban soạn thảo, Cha FX Phan Long cho biết việc biên soạn cuốn Từ điển Công Giáo này là nhắm thống nhất việc sử dụng từ ngữ Thần học trong Giáo Hội Việt Nam. Các thành viên cộng tác lo việc định nghĩa các mục từ rồi sau đó, các định nghĩa này sẽ được gửi cho các chuyên viên đọc lại để hiệu đính các định nghĩa này theo đúng chuyên ngành. Đây là một thành quả trong về phương pháp làm việc và sự cộng tác làm việc của các thành viên. Điềm đáng lưu ý là các đinh nghĩa mục từ được giải thích theo tư duy của Việt nam, chứ không phải là những bản dịch các mục từ từ những cuốn Từ điển của các Giáo Hội khác.
Liên quan đến phụng vụ, một cha hỏi về việc sử dụng các cuốn bài đọc trong thánh lễ. Theo cha FX Phan Long, nguyên tắc là phải dùng những sách được phê chuẩn bởi HĐGMVN. Vì chưa có bản chính thức cho phần lời nguyện và bài đọc, nên HĐGMVN vẫn quyết định cho dùng các lời nguyện trong sách lễ Roma cũ và các cuốn bài đọc cũ.
Cuối buổi chiều, cha FX. Phan Long dùng mấy phút còn lại để nói về phương pháp cầu nguyện bằng Lời Chúa “Lectio Divina”. Đây là phương pháp đọc Kinh thánh đã được Tông Huấn chú trọng trong việc cầu nguyện. Lectio divina gồm 4 chặng, hay là 5 chặng: 4 chặng chính và 1 hệ luận: Chặng 1: đọc; chặng 2: suy niệm; chặng 3: chiêm niệm, chặng 4: cầu nguyện và chặng 5: hành động.
Đây không phải là một việc thực hành máy móc, trong thực hành không có sự tách biệt giữa các chặng nhưng là việc cầu nguyện gắn liền với các chặng. Các đan sỹ thường dành một giờ vào buổi sáng để thực hiện việc cầu nguyện này.
Cần có một bối cảnh thích hợp: tĩnh lặng, có chưng nến, cắm hoa…Việc thực hiện Lectio divina nên cố định từng ngày, và như thế mới có thể có hiệu quả thiêng liêng.
Ngày thứ hai của khóa thường huấn kết thúc lúc 16g30 với kết quả là các tham dự viên thâu lượm được những kiến thức quý giá cho hành trang của người linh mục trong việc sống và rao giảng Lời Chúa.
BBT
