Hà Nội – Ngày 10 và 11 tháng 1 năm 2011, một đoàn gồm 104 linh mục (người Thái Lan chính tông hay người Thái Lan gốc Việt, người Thái Lan sinh ra ở nước ngoài nhưng đang làm việc tại Thái Lan hay người nước ngoài trăm phần trăm nhưng đến Thái Lan làm việc) thuộc bốn Giáo phận của Giáo tỉnh Đông Bắc Thái Lan đến thăm giáo phận Vinh, dưới sự dẫn đầu của Đức cha Joseph Chusak Sirisut, giám mục Giáo phận Nakhon Ratchasima với dân số Công giáo chỉ hơn 5000 người. Đoàn không thể không dừng chân trước tiên tại Giáo phận Vinh trên đường sang thăm Việt Nam, giản dị vì đó là trạm dừng chân gần nhà của các thành viên trong đoàn nhất, cũng là quê hương xa xôi của một số linh mục trong đoàn, của nhiều giáo dân Thái Lan và của nhiều thanh niên Việt Nam đang lao động tại Thái Lan.
Ngày 12 và 13 đoàn ghé thăm Tổng Giáo phận Hà Nội : cử hành Thánh lễ chung tại Nhà Thờ Chính Toà, cử hành Thánh lễ sáng riêng trong nhà nguyện Nhà Mẹ dòng Mến Thánh Giá Hà Nội, tham quan và mua quà lưu niệm tại Nhà Sách Toà Tổng Giám Mục Hà Nội và ghé thăm dùng cơm tại Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội. Chiều ngày 13, đoàn quay trở lại Vinh để hôm sau quay về nước.
Có thể nói các Hội Thánh Công Giáo Á Châu đã được liên kết ở cấp cao nơi Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu (“Federation of Asian Bishops’ Conferences”, viết tắt là FABC) từ năm 1970 và kể từ đó đã có những hoạt động ở cấp đại diện toàn thể giữa các giám mục của các Hội Thánh này hay ở cấp đại diện từng ủy ban của các Hội Đồng Giám Mục các nước thành viên. Tuy nhiên, những chia sẻ về thông tin, kinh nghiệm, suy tư và hành động của các Giáo Hội chị em ấy vẫn có phần nào lạnh lùng và xa xôi. Cho tới khi được gặp mặt người thật, được nghe kể lại việc thật, người ta mới bắt đầu cảm thấy thế nào là hơi ấm của tình huynh đệ giữa các Giáo Hội trong khu vực. Những nỗ lực kiên trì và vất vả, những sáng kiến táo bạo và nhân ái của một số linh mục, tu sĩ và giáo dân ở Thái Lan trong việc đùm bọc các đồng bào tị nạn Việt nam đầu tiên sau năm 1975 hay trong việc chăm sóc mục vụ các thanh niên di cư lao động người Việt tại Thái Lan trong những năm gần đây chỉ là một trong nhiều điểm sáng được dùng để minh họa cho sự liên kết trong đức tin của Giáo Hội Công Giáo Thái Lan và Giáo Hội Công Giáo Việt Nam. Một sự liên kết đã có mặt cách cụ thể trong lịch sử từ những ngày Tin Mừng Chúa Ki-tô được truyền tới vùng Viễn Đông này (thế kỷ 17). Không phải chỉ người Công Giáo Thái Lan mà cả người Công Giáo Việt Nam thật khó quên những địa danh như Ayutthaya – nơi Đức cha Lambert de la Motte đặt chân đến để chuẩn bị thi hành chức vụ Đại Diện Tông Toà vùng Viễn Đông (không lâu sau 1662) – hay như Juthia – nơi nhóm họp công đồng đầu tiên cho vùng này dưới sự chủ trì của Đức cha Lambert, từ đó đưa ra nhiều quyết định quan trọng như lập Hội Tông Đồ, xây dựng chủng viện chung cho vùng Viễn Đông, soạn thảo Huấn Thị cho các nhà thừa sai ; sau công đồng không bao lâu, cũng tại Juthia này dòng Mến Thánh Giá được thành lập . Một sự liên kết còn sâu xa tới mức giữa nhiều người Công Giáo của hai dân tộc này có cả quan hệ máu mủ nữa.
Chính vì thế, cả bài mở đầu buổi gặp mặt của Đức cha Phê-rô Nguyễn Văn Nhơn – Tổng Giám mục Hà Nội, lẫn bài giới thiệu Đại chủng viện của Đức cha Giám đốc Đại chủng viện Hà Nội và bài đáp từ của Đức cha Joseph Chusak Sirisut, không hẹn mà hò, đều xoáy vào sự liên kết giữa hai Giáo Hội, mỗi bài mỗi cách. Như đã nói ở trên, trước một cử tọa gồm những người thật của hai Giáo Hội, các đấng chỉ muốn nhắc tới những việc liên kết thật. Việc liên kết thật trong bài mở đầu của Đức Tổng Giám mục Phêrô là quyết định hợp tác chăm sóc kiều bào Công giáo Việt Nam và anh chị em di cư lao động của Việt Nam tại đất Thái, không kể những nỗ lực hợp tác khác trong thời gian qua, trên nhiều bình diện và cho nhiều giới : giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân, để học tập, tĩnh tâm, trao đổi hay tham quan…. Việc liên kết thật trong bài đáp từ của Đức cha Joseph Chusak Sirisut không những là những nỗ lực tiếp tục của các Giáo phận Thái Lan trong việc chăm sóc mục vụ các người Việt Nam Công giáo hay không Công giáo đang lao động thuê tại Thái Lan, mà còn là sự trọng thị đối với Giáo Hội Việt Nam – một Giáo Hội được cho là gặp thử thách và khó khăn là thế mà vẫn sống đức tin và tham gia ơn gọi tu trì một cách nhiệt tình và quảng đại. Việc liên kết thật trong bài giới thiệu Đại chủng viện của Đức cha giám đốc là những khó khăn về cơ sở hạ tầng và nhân sự đều được Đại chủng viện thu dụng làm phương tiện đào tạo các linh mục sống nghèo và sống vô vị lợi trong tương lai, những con số khả quan về ơn gọi chủng sinh và về số linh mục ra trường không làm các giáo phận trong Giáo tỉnh Hà Nội tự mãn khi nhìn tới 94% dân số Việt Nam chưa được phúc âm hoá. Sau cùng, cả ba đấng đều nhìn đến hoàn cảnh giống nhau của hai Giáo Hội để thắt chặt thêm sự liên kết ngày càng cần thiết của hai bên : đều là những Giáo Hội thiểu số trong một đất nước nếu không thù nghịch với đức tin Kitô Giáo cách công khai và qui mô thì cũng là không hậu thuẫn nhiều, đều là những Giáo Hội vẫn non trẻ trong một khu vực ngày càng có vẻ già dặn với óc hưởng thụ và thực dụng, cả Giáo Hội Thái Lan và Giáo Hội Việt Nam vừa phải luôn quay về với các nguồn cội của mình – khá giống nhau như lịch sử truyền giáo đẫm máu của cả hai Giáo Hội (Nên nhớ Hội Thánh Công Giáo Thái Lan đã có thầy giảng Philípphê Siphong Onphitak và sáu đồng bạn, bị giết năm 1940 vì bị nghi là gián điệp cho đế quốc Pháp, đã được phong chân phước ngày 22/10/1989), vừa phải luôn hướng tới tương lai chung đã được Đức Kitô phục sinh mở ra.
Để biểu thị sự liên kết này, từ trong quá khứ đến hiện tại và tương lai, phái đoàn đã tặng cho Tòa Tổng Giám mục và Đại chủng viện Hà Nội, mỗi nơi một mặt nhật có chứa xương thánh của Thái Lan, kèm theo một bộ sách giới thiệu lịch sử Giáo Hội Công Giáo Thái Lan. Phía Đại chủng viện, Ban giám đốc và Ban giáo sư kính mời phái đoàn thưởng thức cách tượng trưng nghi thức tiếp khách quen thuộc của đồng bào Việt Nam (uống trà, nhai trầu) và vui vẻ dùng bữa tiệc buffet “cây nhà lá vườn”, được nhiều cha Thái Lan tán thưởng tới mức, theo lời nhận xét dí dỏm của cha An-tôn Lê Đức, dòng Ngôi Lời, một Việt Kiều Hoa Kỳ đang phục vụ tại Thái Lan, dù đã “ních một bụng” trong bữa ăn sáng nay, có người vẫn không ngại làm một hai vòng nữa tại bàn tiệc buffet này…
Buổi họp mặt chỉ kéo dài đến 12 giờ trưa cho phái đoàn kịp quay về Vinh, nhưng thật đậm đà ý nghĩa. Chắc hẳn đó sẽ là một ký ức không chỉ có tính lịch sử, mà còn chứa đầy bài học lịch sử của hai Giáo Hội nữa.
Được biết tiếp theo gót chân của phái đoàn giám mục và các linh mục Thái Lan, sẽ là cuộc gặp mặt giữa các chị em dòng Mến Thánh Giá Hà Nội với phái đoàn đại biểu các dòng Mến Thánh Giá Thái Lan vào chiều tối thứ bảy 15/1/2011 này. Đoàn sẽ làm một vòng thăm viếng con cháu Đức cha Lambert de la Motte tại Việt Nam, bắt đầu từ miền Nam, qua miền Trung và đến miền Bắc, kết thúc tại dòng Mến Thánh Giá Hà Nội.
Lm Phêrô Đặng Xuân Thành
