WTGPHN – Bước vào ngày làm việc cuối cùng của khóa thường huấn linh mục hôm nay, theo như cha chánh văn phòng Alphonse Phạm Hùng loan báo vào buổi tối ngày hôm qua, Đức Khâm Mạng Tòa Thánh Girelli, nhân dịp ghé thăm Tòa TGM đã tới thăm anh em linh mục đang tham dự khóa thường huấn.
Sau bữa ăn sáng huynh đệ với anh em linh mục tại nhà ăn của Tòa TGM, vào lúc 7g30, Đức Khâm Sứ đã có một giờ nói chuyện với Linh mục đoàn tại nhà hội . Tại đây, Đức TGM Phêrô nói lời chào mừng và cám ơn Đức TGM Girelli đã dành thời gian tới thăm và chia sẻ với anh em linh mục nhân khóa thường huấn 2011. Ngài đã giới thiệu vắn tắt với Đức TGM Girelli về Linh mục đoàn và về các hoạt động của Tổng Giáo phận Hà Nội.
Sau lời chào mừng của Đức TGM Phêrô, Đức TGM Girelli đã chia sẻ với anh em linh mục bài huấn từ về ơn gọi và sứ mạng của người linh mục triều trong thế giới hôm nay.
Sau bài huấn từ, ngài đã dành thời gian để đối thoại với anh em linh mục. Đức cha Lôrensô đặt câu hỏi: làm sao để chu toàn công việc mục vụ khi một linh mục tại Ý coi sóc 4 giáo xứ như Đức TGM vừa chia sẻ? Ngài nói rằng ở châu âu hiện nay, một linh mục có thể coi sóc nhiều giáo xứ, tuy nhiên cộng việc quản trị giáo xứ thường trao phó cho Hội đồng giáo xứ. Linh mục chỉ đóng vai trò là người điều hành trong giáo xứ và lo việc cử hành các bí tích. Vậy linh mục cần phải chú tâm vào bổn phận linh mục của mình thay vì phải lo lắng quá nhiều tới những công việc xã hội. Phương pháp làm việc như thế cũng không có nghĩa là linh mục tách ra khỏi thực tại xã hội nhưng là cùng với anh chị em giáo dân tham dự vào công việc xã hội.
Một cha hỏi Đức TGM về vấn đề phát triển các giáo xứ đang gặp khó khăn, đặc biệt là khó khăn về tài chính bởi vì cơ sở của các giáo xứ tại Việt nam hôm nay đã cũ kỹ và xuống cấp. Đức TGM cho biết rằng ngài rất thấu hiểu tình trạng khó khăn hiện tại nhưng ngài cũng mời gọi mọi người nhìn vào cuộc sống của Chúa Giêsu và các tông đồ khi xưa để thấy được rằng các ngài rất nghèo, nên mặc dù còn khó khăn, cộng đoàn tín hữu này cũng biết nghĩ tới các miền truyền giáo khác và tin tưởng phó thác vào ơn Chúa quan phòng trong công cuộc truyền giáo.
Trả lời một câu hỏi khác liên quan tới đức vâng phục. Đức TGM chia sẻ rằng ngài muốn giải thích sự vâng lời của linh mục với giám mục khác với sự vâng phục của giáo dân với các linh mục, bởi vì một đàng là sự vâng phục phát xuất bởi bí tích, một đàng là sự vâng phục theo luân lý. Chúng ta kỳ vọng sự vâng lời của người giáo dân với các linh mục nhưng không phải bao giờ cũng hoàn toàn là tuyệt đối, vậy làm sao phải giúp cho giáo dân vâng phục linh mục cách tự nguyện chứ không phải là sự ép buộc. Linh mục được giáo dân vâng phục và giúp đỡ là do sự tận tâm phục vụ và khiêm nhường của các linh mục. Vậy chúng ta phải tránh chủ nghĩa độc tài trong mục vụ. Linh mục phục vụ người giáo dân về đời sống tâm linh, chứ không tham gia những lãnh vực ngoài xã hội và chính trị nên linh mục không thể chiều theo giáo dân để dân than trong những hoạt động xã hội và chính trị mà xao nhãng bổn phận của mình. Ngài chưng dẫn câu Lời Chúa rút ra từ bài Tin mừng ngày Chúa nhật như là một nguyên tắc, đó là “hãy trả lại cho César những gì thuộc về César, trả lại cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa”, như thế linh mục cần phải lo những công việc của Thiên Chúa.
Trả lời câu hỏi liên quan tới đời sống độc thân linh mục, Đức TGM Phêrô nói với các linh mục về kinh nghiệm sống đời sống độc than của ngài. Theo ngài, có ba nguyên tắc cần lưu ý, đó là phải sống đời sống thiêng liêng qua đời sống cầu nguyện, tình huynh đệ linh mục và sự linh hướng của một linh mục có kinh nghiệm.
Khi được hỏi về mục vụ của ngài tại Việt Nam, Đức TGM chia sẻ rằng tôi đến đây là để mang đến sự quan tâm của Đức Thánh Cha sau nhiều năm Giáo Hội Việt Nam có những khó khăn. Những chuyến thăm viếng của tôi cũng là để nhằm về mục đích này. Khi đi thăm như thế, tôi đã thu thập được nhiều thông tin về Giáo hội địa phương và trong tương lai sẽ có nhiều cơ hội gặp gỡ giáo dân, bởi vì tôi sẽ tới TGP Hà Nội này rất nhiều lần trong tương lai. Cuối cùng ngài cho biết hôm nay ngài sẽ đi thăm hai giáo xứ và chiều mai ngài sẽ trở về Singapour. Ngài nói rằng ngài sẽ trở lại TGP Hà Nội vào tháng 11 và có dịp tham dự thánh lễ tại Sở Kiện vào ngày 8 tháng 12.
Trong giờ làm việc tiếp theo, Đức ông Phanxicô thuyết trình phần còn lại của phụng vụ thánh lễ. Hôm nay, ngài đề cập tới phụng vụ Thánh Thể.
Chúa Giêsu lập phép Thánh Thể trong bữa Tiệc ly. Lời nói của Chúa làm nên những nghi thức trong phụng vụ Thánh Thể. Trước hết là sự chuẩn bị lễ vật gồm bánh và nước; tiếp theo là các kinh nguyện Thánh Thể; sau đó là nghi thức bẻ bánh. Ngay từ ban đầu của GH, nghi thức bẻ bánh trở thành tên gọi của thánh lễ, gọi là nghi lễ Bẻ bánh. Trong phần hiệp lễ, người tín hữu được tham dự vào việc bẻ bánh này khi lãnh nhận Mình và Máu Chúa.
Trong phần chuẩn bị lễ vật, thời đầu cộng đoàn chuẩn bị lễ vật, trong đó ngoài những lễ vật để cử hành thánh lễ, còn có những lễ vật dâng cúng để lo cho người cử hành thánh lễ. Những lễ vật này còn được dùng để làm phúc bố thí cho những người nghèo. Vậy Thánh thể và đức bác ái có mối giây liên hệ giàng buộc với nhau. Ý nghĩa của việc dâng lễ vật này chứa đựng trong phần nhập đề của sách lễ Roma, đó là để người giáo dân thể hiện bổn phận của họ thể hiện trong lễ vật và họ dâng lên để đóng góp vào việc chi tiêu của Giáo Hội và làm bác ái cho người nghèo. Ngày nay, việc xin lễ là cách thức đóng góp của người giáo dân để dùng cho mục đích trên.
Nghi lễ dâng bánh tách rời với nghi lễ dâng rượu, bởi vì các sản phẩm của tạo vật thì có nhiều nhưng GH chỉ chọn bánh và rượu như là hai yếu tố liên hệ trực tiếp với đời sống con người. Đây là muốn lặp lại sự tùy thuộc của mình đối với Thiên Chúa cách hoàn toàn. Vậy qua việc dâng bánh và rượu trong Thánh lễ, giáo hội luôn trân trọng tạo vật trần gian, và hệ luận là con người cần phải có sự liên hệ với các thực tại trần gian và trân trọng nó.
Tiếp đến Đức ông trả lời các câu hỏi sau:
-Về tiền giỏ và tiền xin lễ: Đây là một hình thức giáo dân đóng góp để lo các việc bàn thánh, chén lễ, áo lễ, hoa, nến… Mục đích thứ hai là dùng để nuôi các giáo sỹ và giúp các xứ truyền giáo cũng như làm việc bác ái. Vậy phải dùng bao nhiêu phần trăm để lo cho người nghèo? Theo nguyên tắc thì trước hết phải lo việc chi tiêu cho nhu cầu của giáo xứ và sau đó mới có thể trích thêm ra để lo cho người nghèo.
-Theo Đức TGM, thì tiền giỏ xin trong thánh lễ ngày thứ năm tuần thánh sẽ dành riêng cho người nghèo trong giáo xứ.
-Liên quan đến việc truyền phép, thì nên có một ngầm ý là truyền phép những của lễ đặt trong khăn thánh và trong phần chuẩn bị lễ vật, cần đặt lễ vật vào trong khăn thánh.
Phần tiếp theo của phụng vụ Thánh Thể là lời nguyện tiến lễ. Lời nguyện này đã có ở trong sách lễ, tùy theo ngày lễ hôm đó. Có nhiều lời nguyện để nhắm tới sự phong phú của cử hành phụng vụ theo sự canh tân của Công Đồng Vatican II. Đức ông lưu ý một chi tiết, đó là trong một số lễ nhớ tự do, vẫn còn những bản văn về lời nguyện riêng đầy đủ hay không đầy đủ, lý do là muốn bảo tồn truyền thống trong Giáo Hội.
Bước sang tiết cuối cùng của khóa thường huấn, Đức ông Phanxicô nói về các Kinh nguyện Thánh Thể. Có 4 Kinh nguyện Thể Thể chính thức, ngoài ra còn có các kinh để dùng trong các dịp đặc biệt. Chúng ta thấy một nét mới trong giáo lý của Giáo Hội cũng như ở trong lòng sùng kính Chúa Thánh Thần nên trong các Kinh nguyện Thánh Thể có hai lời nguyện cầu khẩn lên Ngài: lời cầu khẩn trước truyền phép để xin Ngài biến đổi bánh và rượu trở nên Mình và Máu Chúa Kitô và lời thứ hai là xin sự hiệp nhất những người tham dự trong Chúa Giêsu Kitô. Tất cả hai lời cầu khẩn này có liên hệ tới Thân thể của Chúa Giêsu Kitô. Vậy chúng ta thấy vai trò của Chúa Thánh Thần trong khi cử hành các bí tích, rõ nhất là trong các công thức chính yếu để cử hành các bí tích.
Phần cuối cùng của thánh lễ là nghi lễ hiệp lễ. Hy lễ hiệp lễ bắt nguồn từ bữa tiệc ly: Chúa Giêsu cầm lấy bánh trao cho các môn đệ. Việc này nói tới việc người tham dự đón nhận Mình và Máu Thánh Chúa Giêsu Kitô. Đây không chỉ là của ăn nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng mà còn là dấu chỉ của sự tham dự vào hành động hy tế của Chúa Giêsu Kitô. Vậy đi lễ mà không rước lễ là điều thiếu xót bởi vì việc rước lễ là biểu lộ việc kết hiệp và tham dự cách rõ rệt vào việc dâng hy tế của Chúa Giêsu Kitô. Ngày xưa, theo bản văn của Justino, thì mọi người còn đem Mình và Máu Thánh Chúa về cho những người đau yếu không thể tham dự thánh lễ. Việc này nói lên sự hiệp thông trong cộng đoàn và nên một với nhau. Việc rước lễ là việc bẻ bánh chia sẻ cho những người khác, vậy cần ý thức hành động bẻ bánh và chia sẻ, gợi lên cho người tham dự tâm tình chia sẻ với anh chị em xung quanh mình.
Về cách thức rước lễ, Công Đồng Vatican II cho phép rước lễ dưới hai hình, tùy vào hoàn cảnh. Tuy nhiên ai rước lễ một hình thì cũng là rước trọn vẹn Mình và Máu Chúa (tuyên tín của CD Trentô). Khi cho phép dưới hai hình là một biểu hiệu để nhận thấy rằng việc rước trọn vẹn Thân thể Chúa.
Về việc tôn thờ Thánh Thể, lòng sùng kính này được thể hiện bằng việc Chầu Thánh Thể, kiệu Thánh Thể…các lòng tôn sùng này được khuyến khích, tuy nhiên cần phải ý thức rằng tất cả các hình thức sùng kính này đều quy về thánh lễ. Mình Thánh đặt trong Mặt nhật phải là Mình Thánh đã được truyền phép trong thánh lễ ngày hôm đó để cho thấy sự liên kết giữa việc sùng kính Thánh Thể này với thánh lễ.
Trong thánh lễ, cần truyền phép đủ Mình Thánh cho số giáo dân tham dự thánh lễ lúc đó, điều này cũng là để cho thấy sự liên kết của thánh lễ.
Phần kết lễ có lời chúc: lễ xong chúc anh chị em đi bằng an. Đây là sự bằng an của Chúa Phục sinh, gắn bó người tham dự với Mầu nhiệm Vượt qua, đồng thời là lời mời gọi người tham dự ra đi sống các Mầu nhiệm đó vào đời sống của họ.
Sau phần giải đáp một số vấn nạn liên quan đến việc rước lễ, Đức ông kết thúc phần chia sẻ của mình và gửi tới anh em linh mục tập tài liệu mà ngài đã soạn thảo đầy đủ về phụng vụ thánh lễ để anh em có thể tham khảo, bởi vì do sự hạn hẹp của thời gian nên ngài không có thể nói hết về thánh lễ. Cuốn tại liệu này sẽ là một thủ bản giúp thêm cho anh em linh mục trong việc cử hành thánh lễ mỗi ngày.
Kết thúc khóa thường huấn, Đức TGM Phêrô đã thay mặt Linh mục đoàn cám ơn Đức ông Phanxicô đã chia sẻ những kiến thức quý giá về phụng vụ thánh lễ, và nhất là trong cương vị là chuyện viên phụng vụ, Đức ông đã chia sẻ cho anh em linh mục những kinh nghiệm quý báu liên quan đến việc cử hành phụng vụ trong thời gian ngài làm việc tại Tòa Thánh và trong thời gian giảng dạy môn phụng vụ tại đó.
Cuối cùng, Đức TGM căn dặn anh em linh mục về ý nghĩa của việc thường huấn là có ý nghĩa thường xuyên và hoán cải, tức là biết sửa đổi lại những gì mà mình chưa đạt được. Tham dự thường huấn là biểu lộ sự mong ước biến đổi, sự trung thành với sứ vụ và là động tác tình yêu của linh mục. Mục đích cuối cùng là biểu lộ tình yêu và sự công bằng đối với dân Chúa. Tất cả việc tham dự thường huấn này là bày tỏ sự công bằng này, tức là nuôi dưỡng đời sống của người kitô. Anh em linh mục ra về không phải là chấm dứt thường huấn mà là một sự tiếp tục.
Theo lịch sinh hoạt linh mục Hà Nội, thì có hai sinh hoạt chính yếu, đó là sinh hoạt cấp giáo phận: tĩnh tâm tháng, tĩnh tâm năm và thường huấn và sinh hoạt cấp giáo hạt: tĩnh tâm tháng. Hai sinh hoạt này xây dựng sự hiệp thông trong Linh mục đoàn. Sự hiệp thông này là điều kiện then chốt trong sứ vụ linh mục. Hiệp thông thì mới có Chúa hiện diện và Chúa Thánh Thần sẽ hoạt động. Như vậy, linh mục cần tham dự với tất cả tấm lòng, với tất cả sự hứng khởi để sống ý nghĩa này.
Đức TGM Phêrô cầu chúc anh em linh mục ra về trong niềm vui và thêm nhiều sức khỏe và hồng ân Chúa sau những ngày sống tình huynh đệ đoàn, đặc biệt là với những kiến thức thâu lượm được để anh em linh mục ra đi phục vụ đoàn dân Chúa thêm nhiều kết quả và lợi ích thiêng liêng trong công việc mục vụ.
Khóa thường huấn Linh mục đoàn 2011 đã bế mạc lúc 11g30 ngày 15 tháng 10. Sau bữa cơm trưa, các linh mục sẽ trở về giáo xứ, nơi họ được Đức Giám mục trao phó trách nhiệm để thi hành sứ mạng của họ trong niềm vui và tràn đầy nhiệt huyết tông đồ.
BBT
