Ý nghĩa các lời chuyển cầu được Giáo hội trình bày như sau: “Các lời chuyển cầu cho thấy hy lễ tạ ơn được cử hành trong sự hiệp thông với toàn thể Hội Thánh cả thiên quốc lẫn trần gian, Hội Thánh của những kẻ sống cũng như người đã qua đời; trong sự hiệp thông với các mục tử của Hội Thánh, Đức Giáo Hoàng, Đức Giám mục địa phận, hàng linh mục cũng như phó tế; và trong sự hiệp thông với các Giám mục toàn cầu cùng với Giáo Hội của các ngài” (Giáo lý Giáo hội Công giáo, số 1354).
Các lời chuyển cầu hiện diện trong nhiều gia đình phụng vụ, mặc dù nó được đặt ở các vị trí khác nhau trong Kinh Tạ ơn.
Chúng ta xem vị trí các lời chuyển cầu trong các Kinh Tạ Ơn I – II – III – IV:
Kinh Tạ Ơn I (Lễ quy Rôma) có tới 5 lời chuyển cầu, 3 lời được đặt trước lời truyền phép và 2 lời còn lại được đặt sau lời truyền phép.
Trước lời truyền phép:
(1) Cầu cho Hội Thánh: “Chúng con dâng lên Cha để cầu cách riêng cho Hội Thánh của Cha xin Cha thương ban bình an, giữ gìn, hợp nhất, và cai quản Hội Thánh Công giáo khắp hoàn cầu: đồng thời cũng cầu cho tôi tớ của Cha là Đức Giáo Hoàng… Đức Giám mục… chúng con và mọi đấng trung thành gìn giữ đức tin công giáo và tông truyền”.
Việc cầu cho Hội Thánh luôn được đặt lên hàng đầu. Ý hướng lời cầu nguyện được nói rõ trong kinh nguyện: Xin Chúa ban cho Hội Thánh được bình an, hiệp nhất.
Cầu nguyện cho các vị lãnh đạo Hội Thánh: Đức Giáo hoàng và Đức Giám mục giáo phận. Từ thế kỷ VI, phụng vụ Tây phương bắt đầu có thói quen nêu tên Đức Giáo hoàng trong Thánh lễ. Tuy nhiên, theo các tài liệu phụng vụ cổ, cho tới thế kỷ XI, chỉ có tên của Đức Giáo hoàng được nêu lên trong Thánh lễ mà chưa có tên của Đức Giám mục giáo phận. Thế nhưng, ngoài Rôma, người ta có thói quen nêu tên Đức Giám mục giáo phận. Sau cùng, lời cầu nguyện hướng tới các Đức Giám mục trên khắp hoàn cầu, “mọi đấng trung thành gìn giữ đức tin công giáo và tông truyền”.
Ngoài các đấng bậc nêu trên, phụng vụ Rôma, từ thế kỷ IX, tên của vị hoàng đế cũng được nêu lên trong Thánh lễ. Vào thế kỷ XIII, nảy sinh xung đột giữa thần quyền và thế quyền, vì lý do này, tên của hoàng đế bị loại ra khỏi Thánh lễ, chỉ còn tên của Đức Giáo hoàng và Đức Giám mục giáo phận. Tuy vậy, mãi tới Sách lễ Rôma năm 1570, tên của các vị lãnh đạo thế quyền mới được loại bỏ hoàn toàn ra khỏi Thánh lễ. Việc cầu nguyện cho các nhà cầm quyền bắt nguồn từ lời khuyên của thánh Phaolô: “Trước hết, tôi khuyên ai nấy dâng lời cầu xin, khẩn nguyện, nài van, tạ ơn cho tất cả mọi người, cho vua chúa và tất cả những người cầm quyền, để chúng ta được an cư lạc nghiệp mà sống thật đạo đức nghiêm chỉnh” (1 Tm 2,2).
(2) Cầu cho người sống: “Lạy Chúa, xin nhớ đến (những) tôi tớ của Chúa là T… (và T…) và mọi người đang sum họp nơi đây, mà Chúa biết rõ lòng tin kính và sùng mộ….”.
(3) “Hiệp thông cùng Hội Thánh, chúng con kính nhớ…”. Diễn tả mong muốn hiệp thông giữa Giáo hội đang lữ hành trên trần thế với Giáo hội vinh thắng trên thiên quốc và Giáo hội đang chịu thanh tẩy trong luyện ngục.
Danh sách các thánh mà Giáo hội xin được hiệp thông, Đức Maria được nhắc tới trước hết. Thánh Giuse mới được Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII thêm vào, sau thánh Giuse, tới tên 12 Tông đồ và 12 thánh tử đạo. Danh sách này đã có từ thế kỷ V.
Sau lời truyền phép:
(4) Cầu cho người đã qua đời: “Lạy Chúa, xin cũng nhớ đến (những) tôi tớ Chúa là T…(và T…) được ghi dấu đức tin, đã ra đi trước chúng con và đang nghỉ giấc bình an…”.
Vào thế kỷ V, tên người đã qua đời không được đọc trong Thánh lễ, nhưng được đọc cùng với kinh cầu “Xin Chúa thương xót – kyrie eleison”, kinh này được đọc ngoài Thánh lễ.
Từ thế kỷ VIII đến năm 1969, vị chủ sự Thánh lễ đọc thầm Kinh Tạ Ơn, tuy nhiên, khi tới chỗ theo quy định, Phó tế đọc lớn tiếng tên các người đã qua đời. Sau này, thay vì Phó tế, chính vị chủ sự Thánh lễ đọc tên những người đã qua đời.
(5) Cầu cho chính chúng ta: “Xin cũng cho chúng con là tôi tớ tội lỗi, đang hy vọng vào lượng từ bi hải hà của Chúa, được thông phần với cộng đoàn các thánh Tông Ðồ và các Thánh Tử Ðạo….”.
Kinh Tạ Ơn II-III-IV:
Trong các Kinh Tạ Ơn II-III-IV, “các lời chuyển cầu” được đặt sau kinh khẩn nài Chúa Thánh Thần. “Lạy Chúa, xin nhớ đến Hội Thánh Chúa lan rộng khắp hoàn cầu, để kiện toàn Hội Thánh trong đức mến… và cùng với các ngài, chúng con được ca ngợi và tôn vinh Chúa, nhờ Đức Giêsu Kitô, Con Chúa” (Kinh Tạ Ơn II). Cách sắp xếp như thế hoàn toàn hợp lý. Kinh tiền tụng, mở đầu Kinh Tạ Ơn, khi nhắc tới các thần thánh trên trời, chúng ta xin các ngài tham dự vào việc tạ ơn của chúng ta, trước khi kết thúc Kinh Tạ Ơn, chúng ta nhắc tới các ngài và mong ước được chung hưởng vinh quang thiên quốc với các ngài.
Lm. Giu-se Đào Hữu Thọ
