Trong bài hôm nay, chúng ta giải đáp 3 câu hỏi: Tại sao khi cử hành Thánh lễ, chúng ta:
– Pha nước vào rượu?
– Xông hương?
– Rửa tay?
1. Ý nghĩa việc pha nước vào rượu
Việc hòa nước vào rượu không phải là thói quen của người Do Thái, nhưng là của người Hy Lạp mà thời của Đức Giê-su, người Do thái thường làm. Vào thế kỷ thứ II, thánh Giustinô (Apologia I, 65.67), thánh Irênê (Adv. Haer. V, 1.2) đã nói về việc pha nước vào rượu. Nhóm Ngộ Đạo Thuyết(Gnosis) chủ trương thế giới hữu hình bắt nguồn từ ác thần, thế giới vô hình bắt nguồn từ Thiên Chúa. Vì vậy, thuyết này chống đối việc uống rượu, do đó tạo phong trào dùng nước thay rượu trong Thánh lễ. Thánh Cyprianô nhấn mạnh đến việc hòa nước vào rượu: “Nếu ai chỉ dâng rượu, thì chỉ có Máu Đức Kitô mà không có chúng ta; nếu như chỉ có nước, thì chỉ có chúng ta mà không có Đức Kitô”. Từ đó người ta tìm khá nhiều biểu trưng để giải thích việc hòa nước vào rượu này. Nói chung việc pha nước vào rượu mang một số ý nghĩa sau:
+ Mục đích nguyên thủy nhằm giảm nồng độ cồn của rượu, vì người xưa có thói quen làm rượu nguyên chất và rượu mạnh để có thể giữ được lâu, vì thế mỗi khi uống, người ta phải pha thêm nước vào.
+ Biểu tượng máu và nước chảy ra từ cạnh sườn Chúa (Ga 19,34).
+ Sự kết hợp bản tính Thiên Chúa và bản tính nhân loại, như lời nguyện đọc thầm khi pha nước vào rượu: “Nhờ dấu chỉ nước hòa rượu này, xin cho chúng con được tham dự vào thần tính của Đấng đã đoái thương thông phần nhân tính của chúng con”. Kinh này do Đức Giáo hoàng Lêô I soạn để làm lời nguyện nhập lễ trong lễ Giáng Sinh, là lễ mừng sự hiệp nhất giữa bản tính Thiên Chúa và bản tính nhân loại nơi Chúa Kitô.
+ Sự kết hợp giữa chúng ta, như nước lã, chẳng có giá trị gì với Chúa Giêsu, như rượu, với ý nghĩa, mặc dù chúng ta chẳng có giá trị gì, như nước lã, nhưng nếu biết kết hợp với Chúa Giêsu, như rượu, các công việc tầm thường của chúng ta sẽ mang lại giá trị cứu độ.
+ Biểu tượng cho việc kết hiệp giữa Đức Kitô và Giáo hội. Thánh Cyprianô giải thích: “Khi nước được hòa với rượu trong chén thánh, đấy là muôn dân được kết hợp với Chúa Kitô, đấy là Giáo Hội được liên kết với Đấng Giáo Hội tin”.
+ Trong Thánh lễ không phải chỉ có Đức Giêsu được dâng lên, mà có cả Hội Thánh cũng được dâng lên.
+ Biểu tượng cho việc kết hiệp thiên tính và nhân tính của Đức Giêsu.
Hòa bao nhiêu nước thì đủ? Bên Đông, Giáo hội Giacobite quy định, lượng nước phải bằng lượng rượu; có lẽ đây là thói quen của Giáo hội tiên khởi! Giáo hội bên Tây, Công Đồng Tribur năm 895, đòi buộc trong chén thánh phải có 2/3 là rượu và 1/3 là nước. Vào thế kỷ thứ XIII, chỉ đòi buộc nhiều rượu hơn nước là đủ. Tuy nhiên, Giáo hội không nói rõ bao nhiêu rượu phải có trong chén thánh!
2. Ý nghĩa việc xông hương
Hương tượng trưng cho lễ vật và lời cầu nguyện của chúng ta. Hương được đốt cháy và tỏa hương thơm nhờ than hồng, thì lễ vật và lời cầu nguyện của chúng ta cũng cần được tình yêu nồng nàn đốt cháy, tỏa hương thơm và có thể bay lên trước tòa Chúa. Hương còn có giá trị thanh tẩy và thánh hóa. Khi xông hương cho lễ vật và mọi người, chúng ta xin Chúa thánh hóa lễ vật và mọi người để tất cả thành của lễ thanh sạch đáng được Chúa chấp nhận.
3. Ý nghĩa việc rửa tay
Sau khi dâng bánh rượu, hay sau khi xông hương, linh mục rửa tay. Trước kia, rửa tay là việc làm không thể thiếu, vì sau khi nhận nhiều loại lễ vật khác nhau, vị chủ tế cần phải rửa tay cho sạch để bắt đầu dâng lễ. Ngày nay, tuy việc nhận của lễ không đáng kể gì, ngoài ra cả những khi không nhận của lễ, linh mục cũng vẫn rửa tay. Theo Quy chế tổng quát Sách lễ Rôma, số 28, linh mục đọc thầm Thánh vịnh 50,4: “Lạy Chúa, xin rửa con sạch hết lỗi lầm, tội con phạm, xin Ngài thanh tẩy”.
Sau khi rửa tay, linh mục trở lại giữa bàn thờ, mở rộng đôi tay kêu mời giáo dân cầu nguyện: “Anh chị em hãy cầu nguyện để hy lễ của tôi cũng là của anh chị em được Thiên Chúa là Cha toàn năng chấp nhận”.
Lời cầu nguyện này cũng nhắc nhở mọi người, việc cử hành Thánh lễ không phải là việc riêng của linh mục nhưng là của toàn thể cộng đoàn, “lễ vật của tôi cũng là của anh chị em”, và vì thế tất cả cần hiệp nhất với nhau, có như thế Thánh lễ, lễ vật mới được “Thiên Chúa là Cha toàn năng chấp nhận”.
Lm. Giu-se Đào Hữu Thọ
