Ngày 06/11, Đức Thánh Cha Lê-ô XIV bắt đầu chuyến tông du tại Uruguay, chặng đầu tiên trong hành trình viếng thăm ba quốc gia Mỹ Latinh gồm Uruguay, Argentina và Peru, kéo dài đến ngày 17/11. Trong ngày đầu tiên, ngài đã gặp gỡ giới chức chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn tại Montevideo, nhấn mạnh trách nhiệm bảo vệ phẩm giá con người và phục vụ công ích.
Uruguay chào đón Đức Thánh Cha sau gần 40 năm
Sau hành trình dài hơn 13h30, vượt qua khoảng 11.123 km, ngài đã đến sân bay quốc tế Carrasco tại Montevideo lúc 16h19, giờ địa phương.
Tại sân bay, Đức Thánh Cha được Tổng thống Uruguay Yamandú Orsi đón tiếp, cùng với Đức Tổng Giám mục Gianfranco Gallone, Sứ thần Tòa Thánh tại Uruguay. Hai thiếu nhi đã dâng hoa chào mừng ngài, trước khi ngài duyệt đội danh dự.
Đây là chuyến viếng thăm Uruguay đầu tiên của một vị Giáo hoàng kể từ hai chuyến tông du của Thánh Gio-an Phao-lô II vào năm 1987 và 1988.
Sau nghi lễ đón tiếp, Đức Thánh Cha di chuyển đến Quảng trường Độc lập, trung tâm lịch sử và chính trị của thủ đô Montevideo, nơi có tượng đài anh hùng dân tộc José Gervasio Artigas. Tại đây, ngài tham dự nghi thức chào đón chính thức và gặp gỡ giới chức chính quyền, đại diện xã hội dân sự và ngoại giao đoàn.
Khẩu hiệu chuyến tông du tại Uruguay là: “Tôi báo cho anh em một tin mừng trọng đại” (Lc 2,10), được trích từ lời thiên thần loan báo cho các mục đồng tại Bêlem về sự ra đời của Đấng Cứu Thế. Khẩu hiệu diễn tả ý nghĩa của chuyến viếng thăm: sự hiện diện của Đức Thánh Cha, Đấng kế vị Thánh Phêrô, là cơ hội để Giáo hội và toàn thể người dân Uruguay gặp gỡ, chia sẻ niềm vui và củng cố tình hiệp thông.
Tổng thống Uruguay: Giáo hội là một trụ cột của đất nước
Trong diễn văn chào mừng tại Quảng trường Độc lập, Tổng thống Yamandú Orsi bày tỏ niềm vui được đón tiếp Đức Thánh Cha tại Uruguay, một quốc gia đã trải qua nhiều biến động lịch sử nhưng luôn nỗ lực xây dựng truyền thống dân chủ, đối thoại và chung sống hòa bình.
Ông nhấn mạnh rằng Uruguay là nơi những người thuộc các khuynh hướng chính trị khác nhau có thể ngồi lại với nhau, vượt qua bất đồng để cùng xây dựng công lý và tình huynh đệ. Tuy nhiên, Tổng thống cũng nhìn nhận đất nước vẫn đối diện với những thách đố xã hội đáng lo ngại, đặc biệt là tình trạng nghèo đói ở trẻ em, những vấn đề sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên, cũng như sự cô đơn của người cao tuổi. Theo ông, chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha là cơ hội để tái khẳng định những giá trị chung và đặt sự phát triển con người toàn diện làm định hướng cho các quyết định chính trị.
Tổng thống đặc biệt ghi nhận những đóng góp của Giáo hội Công giáo trong đời sống xã hội Uruguay, từ giáo dục, chăm sóc người nghèo, hoạt động tại các nhà tù, đến bảo vệ nhân quyền trong thời kỳ độc tài. Ông khẳng định: “Giáo hội đã là một trụ cột nền tảng” trong công cuộc xây dựng đất nước, đồng thời cảm ơn Đức Thánh Cha vì những nỗ lực thúc đẩy đối thoại, liên đới và hòa bình.
Đức Thánh Cha: Quyền bính phải phục vụ công ích
Đáp lời Tổng thống, Đức Thánh Cha bày tỏ niềm vui được đến Uruguay và gửi lời chào đến toàn thể người dân nước này.
Ngài gợi lại cuộc xuất hành của người dân Uruguay năm 1811, được gọi là Redota, qua những hình ảnh chạm nổi trên tượng đài José Gervasio Artigas tại Quảng trường Độc lập. Đức Thánh Cha đặc biệt chú ý đến hình ảnh Artigas đứng giữa đoàn người, qua đó nhắc lại quan niệm của vị anh hùng dân tộc rằng quyền bính xuất phát từ nhân dân và phải chịu trách nhiệm trước nhân dân. Từ đó, ngài khẳng định quyền bính chính trị phải được thực thi nhằm phục vụ công ích, trong sự tôn trọng pháp luật, tự do và trách nhiệm của công dân.
Nhắc đến 40 năm dân chủ liên tục của Uruguay, được đánh dấu vào năm 2025, Đức Thánh Cha đề cao sự tham gia của người dân vào đời sống chính trị và trách nhiệm của các thể chế trong việc bảo vệ lợi ích chung. Ngài cũng ca ngợi những tiến bộ của Uruguay trong việc sử dụng năng lượng tái tạo, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bảo đảm điều kiện sống cho các thế hệ tương lai.
Bảo vệ sự sống, gia đình và phẩm giá con người
Một phần quan trọng trong diễn văn của Đức Thánh Cha được dành cho việc bảo vệ sự sống và chăm sóc những người dễ bị tổn thương.
Từ hình ảnh người mẹ bồng con được khắc họa trên tượng đài, ngài nhắc đến phẩm giá của sự sống ngay từ khi còn trong lòng mẹ. Đức Thánh Cha khẳng định thai nhi đã thuộc về gia đình nhân loại và xứng đáng được bảo vệ. Ngài nhấn mạnh việc bảo vệ sự sống phải đi đôi với trách nhiệm của người cha, sự nâng đỡ của gia đình và những điều kiện xã hội giúp cha mẹ chăm sóc con cái. Trích dẫn lời của Thánh Gio-an Phao-lô II, Đức Thánh Cha nhắc lại: “Tương lai của nhân loại đi qua gia đình!”.
Đề cập đến giáo dục và lao động, ngài khẳng định trẻ em cần được tạo điều kiện phát triển toàn diện, có cơ hội học tập và chuẩn bị để tham gia đời sống xã hội.
Trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, Đức Thánh Cha nhắc lại nguyên tắc: “Lao động là để phục vụ con người, chứ không phải con người để phục vụ lao động”. Theo ngài, tiến bộ công nghệ phải mở rộng khả năng của con người, tạo thêm cơ hội và không được biến người lao động thành một bộ phận có thể dễ dàng thay thế trong quá trình sản xuất.
Đặc biệt, khi nói về người bệnh và những người dễ bị tổn thương, Đức Thánh Cha đã nhắc đến kinh nghiệm bệnh tật gần đây của chính mình. Ngài chia sẻ rằng bản thân đã trải nghiệm những giới hạn do bệnh tật gây ra và nhận được sự chăm sóc y tế mà ngài hết lòng biết ơn.
Kinh nghiệm ấy khiến ngài nghĩ đến những người không có phương tiện để được chẩn đoán kịp thời hoặc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cần thiết. Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng việc bảo đảm chăm sóc y tế cho mọi người, bất kể điều kiện kinh tế, là trách nhiệm của toàn xã hội.
Ngài cũng cảnh báo không được đánh giá con người dựa trên năng suất lao động, khả năng tự chủ hay những đóng góp vật chất. Bệnh tật, khuyết tật, nghèo đói hoặc mất khả năng tự chăm sóc không bao giờ làm suy giảm phẩm giá của một người.
Đức Thánh Cha mời gọi xã hội quan tâm đến những người đau khổ, cô đơn, mất hy vọng và có nguy cơ tự tử, đồng thời bảo đảm họ được đồng hành cho đến khi kết thúc tự nhiên của cuộc đời.
Ngài khẳng định Giáo hội mong muốn cộng tác với mọi người thiện chí để xoa dịu đau khổ, đồng thời mang đến niềm hy vọng Tin Mừng, nhắc nhớ mỗi người rằng cuộc sống của họ luôn có ý nghĩa và được Thiên Chúa yêu thương.
Giáo hội góp phần xây dựng xã hội trong tinh thần tự do tôn giáo
Đức Thánh Cha cũng đề cập đến tính thế tục của Nhà nước Uruguay, nhấn mạnh rằng điều này phải bảo đảm không gian tự do và tôn trọng lẫn nhau giữa những người có niềm tin và không có niềm tin tôn giáo. Ngài khẳng định tính trung lập của Nhà nước không có nghĩa là phải giới hạn tôn giáo trong phạm vi riêng tư.
Theo giáo huấn Công đồng Vatican II, mọi người phải được tôn trọng tự do lương tâm và tự do tôn giáo, trong đời sống cá nhân cũng như cộng đồng, trong những giới hạn chính đáng.
Đề cập đến quan hệ quốc tế, Đức Thánh Cha khuyến khích Uruguay tiếp tục phát huy truyền thống đối thoại, thương lượng và giải quyết hòa bình các bất đồng, đặc biệt trong khu vực Mỹ Latinh.
Kết thúc diễn văn, ngài khẳng định Giáo hội mong muốn tiếp tục trao tặng người dân Uruguay điều Giáo hội đã lãnh nhận: Chúa Giê-su Ki-tô và niềm hy vọng Tin Mừng.
Nguồn: Vatican News
