Trong bài hôm nay, chúng ta cùng nhau tìm hiểu ba cử chỉ trong Thánh lễ:
– Chúc bình an
– Bẻ bánh
– Kết hợp Mình và Máu Chúa Giê-su
1. Chúc bình an
Chủ tế: “Bình an của Chúa hằng ở cùng anh chị em”.
Cộng đoàn: “Và ở cùng cha”.
Vào thế kỷ II, theo thánh Giustinô (Apologia I, 65), phụng vụ Roma đã có việc chúc bình an trước khi dâng lễ vật, diễn tả tình huynh đệ và làm hòa, theo ý tưởng của Mt 5,23-24: “Nếu khi anh mang lễ vật đến bàn thờ, mà chợt nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh, thì hãy để của lễ lại đó trước bàn thờ, đi làm hòa với người anh em ấy đã, rồi trở lại dâng lễ vật của mình”.
Khi Đức Giáo Hoàng Grêgôriô Cả (590-604) đưa kinh Lạy Cha vào sau Kinh Tạ ơn, thì việc chúc bình an diễn ra sau kinh Lạy Cha.
Trong Sách Lễ Rô-ma hiện nay, việc chúc bình an được coi như một “dấu hiệu bày tỏ sự hiệp thông cộng đoàn và lòng thương mến nhau, trước khi rước Thánh Thể”. “Các Hội đồng giám mục sẽ tùy theo tinh thần và phong tục của mỗi dân tộc mà ấn định cách thức chúc bình an” (Quy chế tổng quát Sách lễ Rô-ma, 82).
2. Bẻ bánh
Ngay từ đầu, tất cả các nghi lễ đều đặt việc bẻ bánh ngay trước khi hiệp lễ. Ý nghĩa của cử chỉ này khá rõ ràng. Trong bữa tiệc ly, Chúa Giê-su cầm lấy bánh, dâng lời tạ ơn, bẻ ra và trao cho các môn đệ. Cử chỉ bẻ bánh rất quan trọng, đến nỗi ban đầu, Thánh lễ được gọi là nghi lễ bẻ bánh.
Việc bẻ bánh ban đầu mang ý nghĩa thực dụng, tấm bánh lớn được bẻ ra, nhưng sau đó, các Giáo phụ đã giải thích cử chỉ này với nhiều ý nghĩa:
– Dấu hiệu tình huynh đệ, qua việc chia sẻ, trao ban.
– Dấu hiệu sự hiệp nhất các tín hữu. Tất cả các tín hữu tuy nhiều, nhưng cùng ăn chung một tấm bánh.
– Dấu hiệu cuộc tử nạn của Chúa Giê-su. Chúa Giê-su như là tấm bánh bị bẻ ra, bị trao nộp vì chúng ta.
3. Kết hợp Mình và Máu Chúa Giê-su
Vị chủ sự bẻ một miếng Mình Thánh cho vào Chén Thánh, trong khi đó đọc thầm: “Xin cho việc hòa Mình và Máu Đức Giê-su Kitô, Chúa chúng con mà chúng con sắp lãnh nhận đem lại cho chúng con sự sống muôn đời”.
Việc hòa trộn Mình với Máu Chúa Giê-su có ý nghĩa gì ?
Trước sắc chỉ tha đạo của hoàng đế Constantinô, năm 313, vị chủ sự Thánh lễ là các Giám mục, các linh mục chỉ cùng dâng lễ với các Giám mục, chứ không được phép chủ sự Thánh lễ. Sau sắc chỉ tha đạo của hoàng đế Constantinô năm 313, số lượng các tín hữu, các linh mục và các giáo xứ gia tăng. Các Giám mục không thể đảm đương việc chủ sự tất cả các Thánh lễ. Nên các ngài từng bước ủy thác việc chủ sự Thánh lễ cho cả các linh mục. Tuy nhiên, nhằm diễn tả sự hiệp nhất giữa các Giám mục và các linh mục, trong Thánh lễ sau lời truyền phép, Giám mục dành một phần Mình Thánh, được gọi là fermentum, và cho kiệu phần Mình Thánh này tới các nhà thờ mà các linh mục sẽ chủ sự Thánh lễ để các linh mục khi cử hành Thánh Lễ sẽ bỏ phần Mình Thánh này vào Chén Thánh.
Vào thời Trung Cổ, cử chỉ này được giải thích theo nghĩa khác. Bánh và rượu được truyền phép trong tình trạng tách lìa nhau, gợi lên cuộc tử nạn của Chúa Giê-su. Mình và Máu Thánh Chúa hòa lẫn với nhau tượng trưng cho thân thể duy nhất của Chúa Giê-su.
Linh mục Giu-se Đào Hữu Thọ
