“Có những hương thơm nhẹ nhàng mà vấn vương mãi trong ký ức. Cũng có những cuộc đời lặng lẽ trao ban, âm thầm tỏa ngát hương yêu thương giữa lòng người.”
Một buổi tối, tôi nhận được tin nhắn của một người bạn. Kèm theo đó là bức ảnh một cây hoa sữa đang nở rộ, cùng dòng chữ ngắn gọn: “Nồng nặc quá, không thể chịu nổi nữa.” Đọc xong, tôi bất giác mỉm cười. Giữa mùa hoa sữa, có lẽ không phải ai cũng có cùng một cảm nhận về thứ hương thơm vốn đã trở thành nét đặc trưng của mùa thu Hà Nội. Với người này, đó là hương vị của ký ức, của những con phố thân quen, của một mùa thu lãng mạn. Nhưng với người khác, khi hương thơm trở nên quá đậm, nó lại gây cảm giác ngột ngạt, khó chịu, khiến người ta chỉ muốn tránh xa. Cũng là một loài hoa, cùng một mùi hương nhưng có người muốn níu giữ, có người lại muốn tránh xa. Từ câu chuyện nhỏ ấy, tôi chợt nghĩ đến một điều rất gần gũi nhưng cũng thật đáng để suy ngẫm: “hương thơm của đời dâng hiến.”
Thánh Phaolô từng viết: “Vì chúng tôi là hương thơm của Đức Ki-tô dâng lên Thiên Chúa” (2 Cr 2,15). Lời ấy nhắc tôi về căn tính và sứ mạng của người sống đời thánh hiến: trở nên dấu chỉ sống động của Đức Ki-tô giữa thế gian. Người ta có thể chưa hiểu hết những điều Giáo Hội giảng dạy nhưng vẫn có thể cảm nhận tình yêu của Chúa qua cách một tu sĩ sống, nói năng, cư xử và đối đãi với những người chung quanh. Có những người tu sĩ chẳng nói nhiều về Chúa nhưng sự hiện diện của họ lại đem đến bình an. Một lời hỏi thăm chân thành, một ánh mắt cảm thông, một thái độ kiên nhẫn trước những yếu đuối của anh em hay một bàn tay sẵn sàng nâng đỡ người gặp khó khăn cũng đủ làm cho tình yêu trở nên hữu hình. Họ không cần xuất hiện ở những nơi nổi bật, chẳng phải làm những việc khiến người khác trầm trồ nhưng vẫn âm thầm gieo vào lòng người những hạt mầm tốt lành. Thiết nghĩ, đó chính là thứ hương thơm đẹp nhất của đời dâng hiến: không phô trương mà vẫn lan tỏa, không ồn ào mà vẫn sâu đậm, không tìm cách chiếm lấy sự chú ý nhưng lại khiến người ta nhớ mãi.
Thế nhưng, khi nghĩ đến điều ấy, tôi không khỏi tự hỏi lòng mình: Liệu đời tu của tôi có thực sự tỏa hương thơm hay khiến người khác cảm thấy ngột ngạt? Có khi nào tôi nhân danh sự thật để nói những lời làm tổn thương anh em? Có khi nào tôi nhân danh tinh thần trách nhiệm để trở nên cứng nhắc? Nhân danh lòng nhiệt thành để áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác? Có khi nào tôi nói nhiều về đức ái nhưng lại thiếu kiên nhẫn với người không hợp ý mình, khuyên người khác sống khiêm nhường nhưng bản thân lại khó đón nhận một lời góp ý? Và có khi nào tôi quá bận rộn với những công việc của Chúa mà quên mất cách yêu thương những người Chúa gửi đến bên mình? Những câu hỏi ấy khiến tôi lặng lại. Bởi nhìn lại chính mình bao giờ cũng khó hơn nhận xét người khác. Đôi khi, tôi dễ dàng nhận ra một lời nói thiếu tế nhị của anh em nhưng lại không nhận thấy giọng nói của mình đã làm ai đó tổn thương. Tôi có thể buồn vì người khác không hiểu mình nhưng lại ít khi tự hỏi liệu mình đã thực sự hiểu họ hay chưa. Càng suy nghĩ, tôi càng nhận ra rằng không phải cứ mang danh là người của Chúa thì mọi điều nơi mình đều tự động trở nên tốt đẹp. Một đời tu có thể đầy ắp những công việc đạo đức mà vẫn thiếu vắng sự dịu dàng. Một người có thể nói những điều sâu sắc về Tin Mừng nhưng lại khiến người khác mệt mỏi bởi tính tự ái, sự nóng nảy hay thái độ thiếu cảm thông. Đôi khi, điều làm người khác xa cách không phải là những lỗi lầm quá lớn lao mà chính là những điều nhỏ bé cứ lặp đi lặp lại: một lời nói thiếu tế nhị, một thái độ lạnh lùng, một sự phán xét vội vàng hay sự thờ ơ trước nỗi buồn của người bên cạnh.
Nghĩ về hoa sữa, tôi nhận ra rằng những điều vốn dễ chịu cũng có thể khiến người khác mệt mỏi khi trở nên quá nồng nàn. Đời dâng hiến cũng cần sự tinh tế như thế. Sống nhiệt thành không có nghĩa là lúc nào cũng phải thể hiện mình; sống chân thành không đồng nghĩa với việc muốn nói gì thì nói; sống có trách nhiệm không có nghĩa là cứng nhắc trước mọi hoàn cảnh. Người tu sĩ không cần sống nhạt nhòa để làm vừa lòng tất cả mọi người. Tin Mừng đôi khi vẫn đặt ra những đòi hỏi khiến người ta phải suy nghĩ và thay đổi. Nhưng giữa sự thẳng thắn và thái độ làm tổn thương, giữa lòng nhiệt thành và sự áp đặt, giữa sửa dạy và kết án luôn có một ranh giới mà chúng ta cần biết phân định. Bởi lẽ, để hương thơm của đời dâng hiến thực sự đem lại niềm vui và bình an cho những người chung quanh, điều quan trọng không chỉ là tôi sống thế nào, mà còn là trái tim tôi được uốn nắn từ đâu. Chính vì thế, tôi hiểu rằng mình cần trở về với nguồn mạch là Đức Ki-tô. Những giờ cầu nguyện, Thánh lễ, việc suy niệm Lời Chúa và những phút thinh lặng trước mặt Ngài không chỉ là những bổn phận phải chu toàn, mà còn là nơi Chúa thanh luyện những động cơ, chữa lành những tổn thương và dạy tôi biết yêu thương theo cách của Ngài.
Một đời dâng hiến sẽ dần cạn kiệt sức sống nếu chỉ còn những hoạt động bên ngoài mà thiếu sự kết hiệp nội tâm với Chúa. Khi tâm hồn được nuôi dưỡng bằng tình yêu của Ngài ngay cả những việc nhỏ bé nhất cũng có thể trở thành nơi tình yêu ấy được trao ban. Tôi không mong đời dâng hiến của mình phải trở thành một đóa hoa rực rỡ giữa phố đông. Tôi chỉ mong sự hiện diện của mình có thể trở thành một niềm vui nhỏ bé trong cuộc đời của ai đó. Khi bước vào cộng đoàn, tôi biết góp phần đem lại bình an; khi gặp một người đang buồn, tôi biết lắng nghe thay vì vội vàng khuyên bảo; khi đứng trước những bất đồng, tôi biết tìm kiếm sự cảm thông thay vì cố giành phần thắng. Tôi mong mình biết nói những lời nâng đỡ một tâm hồn đang chán nản, biết giữ im lặng khi lời nói chỉ làm nỗi đau thêm sâu, biết mở lòng với người khác ngay cả khi họ không giống mình. Có thể những điều ấy chẳng làm nên thành tích nổi bật nào, nhưng nếu nhờ đó mà một người cảm thấy được yêu thương hơn, một anh em tìm lại niềm vui trong ơn gọi hay một người đang xa cách với Giáo Hội có thêm lý do để mở lòng với Chúa, thì tôi tin đời dâng hiến của mình đã phần nào tỏa hương.
Mùa hoa sữa rồi sẽ qua. Những chùm hoa trắng sẽ dần rụng xuống, những con phố Hà Nội rồi cũng đón những mùa hoa khác. Có người sẽ nhớ nhung, có người sẽ thấy nhẹ nhõm khi hương hoa không còn nồng nàn như trước. Nhưng tôi tin rằng trong cuộc đời mỗi người, vẫn có những hương thơm không dễ phai nhòa: hương thơm của lòng nhân hậu, sự chân thành và tình yêu thương. Và tôi tự hỏi: một ngày nào đó, khi rời khỏi một cộng đoàn, một sứ vụ hay một nơi mình từng phục vụ, người ta sẽ nhớ gì về tôi? Nhớ những công việc tôi đã hoàn thành, những chức vụ tôi từng đảm nhận, hay nhớ rằng đã có một người từng kiên nhẫn lắng nghe, âm thầm nâng đỡ và đối xử với họ bằng sự tử tế? Tôi không biết câu trả lời. Nhưng tôi hiểu rằng tỏa hương là một chọn lựa mỗi ngày: chọn khiêm nhường thay vì tự cao, cảm thông thay vì phán xét, phục vụ thay vì tìm kiếm sự công nhận và yêu thương ngay cả khi tình yêu ấy không được đáp đền. Hương hoa sữa rồi sẽ phai nhưng hương thơm của một đời dâng hiến được dệt bằng tình yêu chân thành có thể còn lưu lại rất lâu trong lòng người.
Mùa hoa sữa Hà Nội 2026
Thiện Mỹ
