1. I-côn Thánh Giá
Các i-côn về Thánh giá không nhấn mạnh đến những đau khổ mà Đức Ki-tô đã phải chịu hoặc mô tả nhiều đến các đau đớn rùng rợn của thập giá. Các i-côn này trình bày Đức Ki-tô rất đơn sơ, gợi nhớ đến thần tính và tình yêu trung tín không hề chuyển lay của Người giữa cơn đau đớn cùng cực, để chính sự kiện đó tự nó nói lên tất cả.
Ở đây có thể có một vài nhân vật được trình bày ở hai bên phải và trái của Chúa Giê-su, đôi khi với một tỉ lệ thu nhỏ. Quan trọng nhất trong các nhân vật ấy là Đức Ma-ri-a, Mẹ Chúa Giê-su, và Thánh Gio-an, người môn đệ thân tín nhất (cf. Ga 19,26). Trên đỉnh của Thánh giá, đôi khi chúng ta thấy có khắc dòng chữ “Giê-su Na-da-rét, vua dân Do-thái” (Ga 19,19). Ở chỗ đỉnh này cũng có thể có một thiên thần hoặc nhiều hơn. Đức Ma-ri-a và thánh Gio-an là các cư dân của trần thế; các thiên thần là các cư dân của thiên quốc; Tình yêu của Chúa Ki-tô, được diễn tả cách sâu sắc tột cùng bằng việc hiến dâng chính mạng sống của mình trên thập giá, đã kết hiệp trời với đất.
2. I-côn Phục Sinh
Theo các trình thuật Tin Mừng, không một ai được chứng kiến giây phút Chúa Ki-tô sống lại từ cõi chết. Các môn đệ đã đặt xác Chúa Giê-su trong mộ, và ngày thứ ba, các ngài đã gặp Người đang sống với một đời sống mới, còn giây phút Chúa Phục Sinh thì tự nó là một mầu nhiệm mà chỉ một mình Thiên Chúa biết. Vì vậy, các i-côn không cố gắng tìm cách miêu tả điều có thể đã xảy ra, điều có thể đã được chứng kiến bởi một ai đó đứng bên cạnh ngôi mộ vào buổi sáng ngày Phục Sinh. Thay vào đó, các i-côn sử dụng tính biểu tượng một cách phong phú nhằm nói lên ý nghĩa của những gì đã xảy ra.
Chúa Ki-tô được vẽ ở vị trí trung tâm, trong trang phục sáng chói, đang bước nhanh xuống vùng tối ở dưới đáy bên dưới trái đất. Bóng tối này tượng trưng cho đau khổ, sợ hãi, cô đơn, sầu muộn, và chính cái chết (là tất cả sự khủng khiếp, tất cả khía cạnh tăm tối của đời sống nhân loại). Trên Thánh giá Chúa Giê-su đã bước vào chiều sâu thẳm của nó. Vạt áo tung bay phía sau với một cùng tốc độ bước xuống của Người có ý nói rằng, Người mang ánh sáng của Người vào trong bóng tối ấy.
Người bước xuống, đi vào trong bóng tối và sự chết không phải để ở lại đó, nhưng để đưa lên tất cả những ai đang bị mắc bẫy trong đó. Bên trái và bên phải Chúa Giê-su gồm hàng loạt các nhân vật trong Cựu Ước hoặc những người đã chết trước Người, đang trông đợi Người đến để giải thoát họ (cf. 1 Pr 3,18-22). Ta thường thấy có các vua Đa-vít và Sa-lô-môn (đầu đội vương miện), cũng có cả thánh Gio-an Tẩy Giả. Ở phía trước nhất của i-côn là A-đam và E-và, tổ tông của loài người, theo trình thuật của sách Sáng Thế; sự hiện diện của nguyên tổ cho thấy rằng Chúa Ki-tô đến cứu thoát toàn thể loài người, chứ không chỉ một dân tộc, một tôn giáo, hay một một quốc gia nào (cf. 1Cr 15,22). Phía bên dưới là những cánh cửa của sự chết và hỏa ngục mà Chúa Ki-tô đã quẳng xuống dưới nền ngõ hầu các tù nhân đang bị giam hãm trong đó được giải thoát. Đôi khi những cánh cửa rơi xuống theo hình một thập giá chéo. Trên nền, đôi khi chúng ta thấy có hàng loạt những chiếc khóa và xiềng xích mà Chúa Ki-tô đã đập tan.
Chúa Ki-tô cầm lấy cổ tay A-đam, đại diện cho loài người, và đang nâng ông lên khỏi ngôi mồ đang giam hãm ông. Tư thế đi xuống của Chúa Ki-tô trở thành một chuyển động đi lên khi người dẫn dắt toàn thể loài người bước vào sự tự do của đời sống đích thực.
Dựa theo nguyên tác tiếng Anh: “Icons” của tu huynh Jean-Marc thuộc Cộng Đoàn Taizé – Pháp, trong bộ “Short Writíng From Taizé”
Lm. Phao-lô Nguyễn Hữu Hiệp
Trích “Nội san Nhà Chung” – Số 33
ĐỌC THÊM
