Mỗi độ thu về, Hà Nội lại khoác lên mình một lớp áo trầm mặc, dịu dàng và đầy ắp những xúc cảm không tên. Giữa làn gió heo may se lạnh, những chiếc lá vàng rơi nghiêng bên góc phố tấp nập, điều khiến lòng người xao xuyến nhất, nhưng cũng gợi lên không ít những xôn xao, tranh luận, ấy chính là mùi hoa sữa.

Gần đây, trên khắp các trang mạng xã hội cũng như trong những câu chuyện làm xôn xao góc phố, không khó để bắt gặp những lời than phiền của người dân Thủ đô về hương hoa sữa nồng nặc tràn ngập khắp các ngõ ngách. Sự dư thừa của một loài hoa vốn từng là biểu tượng lãng mạn, nên thơ của mùa thu giờ đây lại khiến không ít người cảm thấy ngột ngạt, dị ứng và khó chịu. Người ta oán trách loài hoa ấy sao lại tỏa hương quá đậm, sao lại xuất hiện quá dày đặc làm xáo trộn cuộc sống bình yên của bao gia đình.

Tuy nhiên, nếu ta tạm gạt qua những phán xét bâng quơ, những thị phi của đời thường, tĩnh lặng để chiêm ngắm và mở rộng tâm hồn đón nhận, ta sẽ nhận ra rằng hoa sữa không chỉ là một hiện tượng tự nhiên đơn thuần. Nơi hương hoa đậm đà, kiên định và có phần bất chấp ấy ẩn chứa những triết lý sâu xa về cuộc đời, về mối tương quan giữa người với người, và về hành trình tìm kiếm ý nghĩa nội tâm của mỗi chúng ta.

Tiếng gọi của sự trưởng thành

Ngày bé, ta thường ước mình lớn thật nhanh để thoát khỏi vòng tay cha mẹ, để có thể đi đến nhiều nơi và làm những gì mình thích. Nhưng rồi, khi bước vào cái tuổi đôi mươi hay ở những ngã rẽ đầu đời, sống giữa một thành phố rộng lớn, đông đúc và tấp nập, ta như bị chìm xuống và bị cuốn đi trong mọi thứ của cuộc sống. Ta thấy mình bận rộn và bộn bề với những suy nghĩ lưng chừng, vụng dại.

Tuổi trẻ khiến ta nhìn cuộc sống với một đôi mắt hoàn toàn khác. Ta bắt đầu so sánh nhiều thứ hơn, bất chợt thấy mình quá đỗi nhỏ bé giữa mảnh đất đông đúc này. Những kiến thức trên giảng đường hay kinh nghiệm ít ỏi sẽ chẳng bao giờ đủ cho con đường dài phía trước. Ta chật vật với nhiều công việc làm thêm, nhặt nhạnh từng khoản tiền nhỏ và đón nhận vô vàn bài học từ sự thành công lẫn thất bại. Trong cuộc đua tranh giành sự thành công ấy, ta mới thấy cuộc sống thật không đơn giản như ta từng nghĩ. Chật vật, len lỏi biết bao lâu thì ta mới cảm nghiệm được một sự thật sâu sắc rằng: thành công không phải là “đạt được”, mà chính là phải “giữ được”.

Cũng giống như mùa thu Hà Nội, hoa sữa chẳng thể nào giấu giếm hay ngập ngừng trước sự trưởng thành của mình. Mới hôm nào còn là những chùm nụ xanh nhỏ bé ẩn mình dưới vòm lá, chỉ sau một vài trận gió chớm đông, hoa đã bung nở trọn vẹn, lan tỏa thứ hương thơm nồng nặc phủ kín khắp không gian. Hoa sữa nhẫn nại trải qua mùa xuân ươm mầm, mùa hạ tích tụ sinh khí để rồi bộc phát trọn vẹn sức sống khi mùa thu gõ cửa. Đó cũng là hình ảnh phản chiếu hành trình của mỗi con người: Ta chấp nhận bước qua những khó khăn, những va chạm chật vật của thời ban sơ để tìm thấy con người thật và lý tưởng sống của riêng mình.

 “Sự chừng mực” và nghệ thuật “giữ” trong cuộc sống

Một nụ hoa sữa chớm nở trong đêm mang đến hương thơm thoang thoảng, dịu nhẹ, đủ để người đi qua cảm thấy lòng mình dịu lại và bình yên giữa bao bon chen bộn bề. Nhưng khi hàng trăm chùm hoa cùng bung nở trên một đoạn phố hẹp, mùi hương ấy lại trở nên dồn dập, quá tải và dễ gây nên sự dội ngược, bực bội.

Thực ra, bản chất của hương hoa sữa chưa từng thay đổi. Thứ thay đổi chính là mật độ và sự vượt quá ngưỡng tiếp nhận của con người. Cuộc sống này cũng vậy, mọi thứ trên đời, dù là điều tốt đẹp hay thiện lành nhất, nếu thiếu đi sự chừng mực thì đều có thể vô tình biến thành gánh nặng. Tình yêu thương, sự quan tâm, niềm đam mê hay cả những hoài bão lớn lao, nếu không được đặt vào một giới hạn dung hòa và biết tiết chế, cũng dễ trở thành sự ngột ngạt cho chính mình và tha nhân.

Trong sự vần xoay của cuộc sống, chúng ta thường rơi vào cái guồng quay nặng nề: sinh ra, lớn lên, đi học, đi làm, kiếm tiền, mưu sinh rồi chìm đắm trong sự lo âu về bệnh tật hay nghèo khó. Ta mải mê tích lũy vật chất mà quên mất rằng trần gian chỉ là bến đậu tạm thời cho kiếp người chóng qua. Mọi thứ vật chất trải qua chỉ là vô thường, nay còn mai mất, “lên voi xuống chó” nào có ai hay. Vật chất tự nó không thể thỏa mãn toàn bộ giá trị của cuộc sống, nó chỉ là công cụ để ta đạt đến các giá trị tinh thần và hướng thượng.

Bởi thế, giữ gìn sự chừng mực chính là giữ cho tâm hồn được bình an. Biết dừng lại đúng lúc trong lời nói, hành động, không bắt người khác phải gánh chịu những cảm xúc vượt quá giới hạn của họ. Thành công hay hạnh phúc đích thực không nằm ở việc chiếm đoạt hay đong đếm bao nhiêu, mà nằm ở khả năng làm chủ bản thân, biết chấp nhận thực tại và biết giữ trọn những giá trị cốt lõi trong tâm hồn mình.

Chìa khóa của sự bao dung và thấu hiểu

Hoa sữa không hề có lỗi khi tỏa hương. Bản chất của nó từ lúc cựa mình cất tiếng gọi thu về đã là mang trọn vẹn sinh khí và tâm tình dâng hiến cho khoảng trời. Cái “sai” ở đây nếu có chỉ nằm ở khoảng cách. Đứng quá gần một cây hoa sữa đang độ nở rộ, ta dễ cảm thấy ngột ngạt và nhức đầu; nhưng nếu lùi lại vài bước, thưởng thức hương hoa tan nhẹ vào gió heo may từ xa, ta lại cảm nhận được sự tinh tế, ngọt ngào và dịu dàng.

Bài học về khoảng cách của hoa sữa cũng chính là bài học kinh điển trong nghệ thuật ứng xử giữa người với người. Trong cuộc sống, ranh giới giữa sự yêu mến, thấu hiểu và cảm giác phiền thoái đôi khi rất mong manh. Xung quanh chúng ta luôn tồn tại những người thích và không thích mình. Thời gian trôi qua có thể khiến một người từng quen trở nên xa lạ, khiến người từng mến ta lại trở nên không thích ta.

Hẳn cuộc sống này cần sự tôn trọng sự tự do của nhau. Tự do không phải là nhét mình vào bất cứ khuôn khổ nào hay làm bất cứ điều gì mình thích mà không cần suy nghĩ, mà tự do được đặt nền tảng trong sự buộc, nghĩa là biết để ý xem việc làm hay sự hiện diện của mình ảnh hưởng thế nào đến người xung quanh. Trong mối tương quan, sự tự do của ta bị giới hạn bởi sự tự do của người khác, vì tính hoàn hảo nơi con người chỉ là tương đối. Có những lúc ta nhận ra ai đó không thích mình chỉ vì những lý do rất mơ hồ, hoặc đơn giản là vì ghen tị khi thấy ta luôn vui vẻ, lạc quan giữa những u sầu của họ. Nhưng suy cho cùng, thích hay không thích là quyền của mỗi người. Ta không thể thay đổi được hướng gió, nhưng ta có thể thay đổi cánh buồm của mình để đi đến nơi đã định. Đừng bắt người khác phải trở thành bản sao của mình hay bắt cuộc đời phải diễn ra theo đúng kịch bản mình mong muốn. Yêu thương một người chính là chấp nhận sở thích, khuyết điểm và tính cách của họ với một cái nhìn thiện cảm. Nhìn nhận người khác bằng sự bao dung chính là mở rộng tấm lòng để tâm hồn mình được thanh thản và bình an.

Trở về với thinh lặng để cảm nghiệm lẽ sống

Giữa cái guồng quay vội vã, nhanh mạnh của dòng đời xô đẩy, người ta thường bị cuốn đi bởi những âm thanh ồn ào, những bận rộn đua chen và những nỗi lo toan thường nhật. Nhưng khi màn đêm buông xuống, giữa cái không gian yên tĩnh của thành phố chật chội, hương hoa sữa dường như lại càng trở nên nồng nặc hơn. Nó như một cú hẫng giật mình, buộc người ta phải dừng bước và trầm mặc suy tư. Ta thấy mình cô đơn, bất lực và phiền não trước cuộc sống rộng lớn. Những lúc như vậy, ta cần lắm những giây phút giữ mình trong sự thinh lặng. Thinh lặng để giữ cho tâm hồn được bình tĩnh, thanh tịnh, và trở về với chính bản thể thực sự của mình.

Tự bản chất, thinh lặng không chỉ dừng lại ở sự vắng bóng của tiếng động cơ ồn ào hay tiếng reo liên hồi của điện thoại. Thinh lặng đích thực là khi tâm trí chúng ta hoàn toàn trống rỗng, thoát khỏi những âm thanh, hình ảnh của thực tại trần thế và buông bỏ hết những mâu thuẫn, chống đối trong lòng.

Trong cái khoảng lặng trầm mặc ấy, ta có cơ hội chiêm ngắm được bản chất thánh thiện nguyên thủy mà Đấng Tạo Hóa hay tự nhiên đã ban tặng cho con người. Cũng trong tĩnh lặng, ta chạm đến dòng chảy của sự vĩnh hằng và cảm nhận được niềm hạnh phúc khôn thấu mà cuộc sống ồn ào bên ngoài không thể mang lại. Ấy là lúc ta nhận ra rằng, dẫu cuộc đời có thăng trầm có đẩy đưa hay trần gian chỉ là bến đậu tạm thời, thì niềm tin vào sự vĩnh hằng và tình yêu thương chân chính vẫn là tấm giấy thông hành duy nhất giúp ta vượt qua mọi sóng gió.

Giống như một bản nhạc sôi động cần khoảng lặng, hay một góc phố đêm cần hương hoa sữa làm nốt trầm chiêm ngắm, cuộc đời con người cũng cần những phút thinh lặng để ngẫm, để thấm và để bình yên.

Bàn tay mầu nhiệm của Tạo Hóa và bài học dấn thân

Nhìn sâu hơn dưới góc nhìn tâm linh hay triết học nhân sinh, bất cứ ở đâu tồn tại những thiết kế phức tạp, ở đó ắt phải có nhà thiết kế thông minh. Vũ trụ này vĩ đại biết bao, và mỗi loài thụ tạo sinh ra đều mang một căn tính, một vẻ đẹp riêng biệt do Tạo Hóa an bài. Bàn tay kỳ diệu ấy đã đặt vào hoa sữa một đặc tính đậm đà, nồng nặc đến mức không thể lẫn lộn vào đâu được.

Đó là lời nhắc nhở về sự hiện diện trọn vẹn và một thái độ dấn thân không ngần ngại. Nở hết mình, tỏa hương hết mình, hoa sữa không tính toán xem liệu có ai khen chê hay ghen ghét mình. Nó không dừng lại vì những lời than phiền, cũng không biến đổi bản chất chỉ để làm hài lòng những trói buộc của dư luận. Nó chỉ đơn thuần thực hiện sứ mạng dâng hiến mà tự nhiên đã giao phó.

Từ hình ảnh ấy, ta rút ra được bài học sống sâu sắc cho chính mình.Đó là sống trọn vẹn cho giây phút hiện tại. Đừng bao giờ để mình đang sống như những người đã chết. Dù đứng trước ngã rẽ nào của cuộc đời, dù đang phải đối đầu với những cơn vấp ngã đau đớn hay những dằn dằn về quá khứ tội lỗi, hãy nhớ rằng tất cả chỉ là quãng đường rất ngắn trên con đường dài. Hãy cháy hết mình với bầu nhiệt huyết, dũng cảm bước đi vì bạn luôn có một đôi chân vững chãi và một cánh tay khỏe mạnh để nắm lấy tương lai.

Tiếp đến, hãy nở nụ cười và bao dung trước thị phi. Cuộc đời trôi qua rất mau, tựa như một cơn mưa bất chợt giữa mùa hạ. Rồi mọi thứ sẽ tan đi, trở về với cát bụi và chỉ có tình thương là ở lại luôn mãi. Hãy mỉm cười và bước qua những trách cứ, hận thù hay ghen tị như một làn gió mát. Cho đi tình yêu thương vô điều kiện, bởi vì yêu thương là điều duy nhất không bao giờ sai trong cuộc sống này.

Sau hết, hãy biết phó thác và đón nhận cuộc sống bằng niềm tin. Ranh giới giữa sự sống và cái chết thật mong manh. Nhưng khi ta sống bằng một niềm tin chân chính vào Chân – Thiện – Mỹ, khi ta biết mở rộng tâm hồn đón nhận yêu thương và phục vụ tha nhân, thì cái chết hay những thử thách nghiệt ngã của dòng đời giờ đây thực sự chỉ nhẹ tựa lông hồng.

Có phải em là mùa thu Hà Nội?

Mùa thu rồi sẽ qua đi, hoa sữa rồi cũng trút hạt khép lại một mùa tỏa hương rực rỡ, nhường chỗ cho những mầm non mới của mùa đông và mùa xuân. Những lời than phiền hay ồn ào thị phi của dư luận rồi cũng tan biến theo thời gian, trôi vào quên lãng. Điều còn lại duy nhất chính là cách chúng ta đối diện, cảm nghiệm và sống trọn vẹn với cuộc đời này.

Có phải em là mùa thu Hà Nội? Là khoảng trời xao xuyến dịu dàng, hay chính là hương hoa sữa nồng nặc đang khiến lòng người giằng xé giữa yêu và ghét, giữa say đắm và muộn phiền? Thu Hà Nội không chỉ đẹp ở cái dịu dàng nguyên sơ, mà còn đẹp ở chính thứ hương hoa kiên định, dâng hiến hết mình cho phố phường dù phải nhận về bao lời khen chê.

Thay vì bận lòng với những ghen tị, trách móc hay bất an trước những điều không như ý, xin cho ta biết tìm lấy một khoảng lặng trong tâm hồn. Hãy sống trọn vẹn cuộc sống giữa không gian thu se lạnh, giữ cho lòng mình được bình thản, và nhìn hoa sữa như một người thầy thầm lặng dạy ta bài học về sự chừng mực, nghệ thuật giữ khoảng cách và một tình yêu dấn thân vô vị lợi.

Bởi lẽ, mỗi chúng ta sinh ra đều là một điều kỳ diệu: Đừng ngại vươn mình tỏa sáng, hãy dũng cảm bước đi trên con đường mình đã chọn và tận hưởng từng khoảnh khắc bằng một trái tim rộng mở, ngát hương!

Đức Hữu