Giáo xứ Sở Kiện (Kẻ Sở)

I. ĐỊA LÝ, NHÂN DANH

1. Địa lý

– Địa chỉ: Tiểu khu Kiện, P. Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình.

– Vị trí: Nằm trên vùng đất trù phú, nơi được mệnh danh là mảnh đất truyền giáo từ rất sớm của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam.

2. Nhân danh

– Tổng số giáo dân: 5.007 nhân danh 

– Giáo họ trực thuộc: 08 giáo họ

+ Giáo họ Tháp

+ Giáo họ Kiện

+ Giáo họ Ô Cách

+ Giáo họ Thủy Cơ

+ Giáo họ Trung Thứ

+ Giáo họ Võ Giang

+ Giáo họ Yên Xá

+ Giáo họ Ninh Phú

– Đời sống đức tin: Giáo dân Sở Kiện có đời sống đức tin sâu sắc, gắn liền với lịch sử hào hùng của Các Thánh Tử đạo Việt Nam. Nơi đây nổi tiếng với lòng sùng kính các Thánh Tử đạo, đặc biệt là hai thánh Phê-rô Trương Văn Thi và Phê-rô Trương Văn Đường, quê hương Sở Kiện.

II. LỊCH SỬ GIÁO XỨ SỞ KIỆN

1. Quá trình hình thành và phát triển

– Đón nhận Tin Mừng: Tin Mừng được gieo vào mảnh đất Kẻ Sở từ rất sớm, có thể từ thời kỳ đầu Đàng Ngoài được đón nhận đức tin.

– Điểm truyền giáo quan trọng (1827): Kẻ Sở trở thành một trong những điểm truyền giáo quan trọng của Địa phận Đàng Ngoài, do Cha thừa sai Journoud cai quản.

– Trung tâm đào tạo (1855): Kẻ Sở là một trong những nơi đào tạo chủng sinh và linh mục cho Giáo phận.

– Nhà thờ Chính Tòa (1862-1936): Sau Hòa ước Nhâm Tuất (1862), Đức cha Jeantet Khiêm chuyển Tòa Giám mục Địa phận Tây Đàng Ngoài về Sở Kiện. Nhà thờ Sở Kiện trở thành Nhà thờ Chính Tòa và trung tâm của Địa phận trong suốt 74 năm.

– Tiểu Vương Cung Thánh Đường (2010): Do ý nghĩa lịch sử và vai trò đặc biệt, năm 2010, Tòa Thánh đã nâng nhà thờ Sở Kiện lên hàng Tiểu Vương Cung Thánh Đường.

– Trung Tâm Hành Hương Toàn Quốc (2024): Tháng 4 năm 2024, Hội Đồng Giám mục Việt Nam đã quyết định đặt Sở Kiện là “Trung Tâm Hành Hương Toàn Quốc Kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam”.

III. NHÀ THỜ VÀ CÁC CÔNG TRÌNH TÔN GIÁO

1. Tiểu Vương Cung Thánh Đường Sở Kiện

– Xây dựng:

Khởi công: 25/10/1877 (Đức cha Puginier Phước).

Hoàn thành: Tháng 1/1883.

– Kiến trúc:

Phong cách: Gothic kết hợp với nét Á Đông.

Kích thước: Dài 67m, rộng 32m, trần cao 23m, tháp chuông cao 27m.

Chuông: 4 quả chuông lớn đúc bên Pháp, quả “Bồng” nặng gần 2,5 tấn.

Nền móng: Lót bằng nhiều phiến gỗ lim dày, xếp đan thành nhiều lớp.

– Nội thất:

Bàn thờ: Sơn son thếp vàng, mang đậm nét Á Đông.

Bàn thờ phụ: 4 bàn thờ, trong đó có bàn thờ tôn kính các Thánh Tử đạo với 41 thánh tích.

Tòa giảng cũ: Đặt ở gian giữa nhà thờ.

Đại phong cầm: Hiện đã hư hỏng.

– Nơi an nghỉ của 4 Đức Giám mục: Đức cha Retord Liêu, Đức cha Theurel Chiêu, Đức cha Puginier Phước, và Đức cha Gendreau Đông.

2. Nhà Thánh tích

Lưu giữ: Hơn 90 hài cốt các vị tử đạo, đặc biệt là hài cốt thánh Phê-rô Trương Văn Thi, và nhiều hũ đất thấm máu các Thánh Tử đạo.

Vai trò của Đức cha Gendreau Đông: Ngài đã thu thập tài liệu và làm hồ sơ phong thánh cho các vị tử đạo Việt Nam.

3. Nhà kính hai Thánh Tử đạo quê hương Sở Kiện

Thánh Phê-rô Trương Văn Thi (Linh mục) và Thánh Phêrô Trương Văn Đường (Thầy giảng) – hai chú cháu ruột.

Lưu giữ thánh tích: Thủ cấp của Thánh Phê-rô Thi và một phần xương của Thánh Phê-rô Đường.

4. Nhà in Ninh Phú

Một trong ba nhà in đầu tiên của Việt Nam (in chữ Hán Nôm và chữ Quốc Ngữ).

Sử dụng kỹ thuật in ấn của Châu Âu.

Đã di dời lên Hà Nội (khoảng năm 1929).

5. Nhà nguyện Tòa Giám Mục – Nhà nguyện Thánh Tâm

Hoàn thành năm 1913.

Hiện dùng cho các đoàn tĩnh tâm, hành hương ít người (khoảng 100 người trở xuống).

Phía sau bàn thờ lưu giữ hài cốt các thánh và 67 ô nhỏ lưu giữ thánh tích của 62 thánh tử đạo (trong tổng số 118 ô nhỏ).

6. Hang đá và cây Si cổ thụ:

Cây si cổ thụ ôm trọn Hang đá (hang toại đạo). Nơi ẩn náu của các vị Thừa Sai, có nhà nguyện nhỏ và hai phòng trú ẩn bên dưới.

7. Khu trưng bày các di vật và thánh tích

Gồm 3 căn nhà, kiến trúc đặc trưng ba miền Bắc Trung Nam.

Trưng bày: Dây trói Cha Thánh Phêrô Lê Tùy, hũ thấm máu Cha Thánh Anrê Dũng Lạc, Cha Thánh Phêrô Thi…, bộ gông cùm xiềng xích, các thẻ lệnh án.

8. Những bức họa về các cuộc tử đạo:

14 bức họa mô tả chi tiết cuộc tử đạo của các thánh.

Do Đức cha Retord Liêu hướng dẫn các họa sĩ An Nam vẽ.

Hai tượng cổ: Bà Thánh Anne Lê Thị Thành (đất nung) và Đức Mẹ (gỗ).

IV. HAI THÁNH TỬ ĐẠO QUÊ HƯƠNG SỞ KIỆN

1. Thánh Phê-rô Trương Văn Thi (Linh mục):

Sinh năm 1763 tại Kẻ Sở

11 tuổi vào Nhà Chúa Trời, học Đại Chủng Viện.

Thụ phong linh mục: 22/3/1806.

Phục vụ tại xứ Sông Chảy, chính xứ Kẻ Sông.

Bị bắt: 10/10/1839 khi đi giải tội cho cha Anrê Dũng Lạc.

Bị xử trảm: 21/12/1839 tại Ô Cầu Giấy (Hà Nội).

An táng tại Giáo xứ Kẻ Sông (Giáo xứ Hà Ngoại ngày nay).

Phong Chân Phước: 27/5/1900.

Phong Hiển Thánh: 19/6/1988.

2. Thánh Phê-rô Trương Văn Đường (Thầy giảng)

Sinh năm 1808 tại Kẻ Sở, là cháu ruột của Cha thánh Phê-rô Trương Văn Thi.

9 tuổi được gửi đến Cha Phương xứ An Tập.

26 tuổi được công nhận là Thầy giảng, giúp mục vụ tại xứ Bầu Nọ.

Bị bắt: 20/6/1837 cùng hai thầy Phao-lô Nguyễn Văn Mỹ và Phê-rô Vũ Truật.

Bị xử giảo: 18/12/1838 tại pháp trường Gò Vôi (Sơn Tây).

An táng tại làng Kẻ Máy.

Phong Chân Phước: 27/5/1900.

Phong Hiển Thánh: 19/6/1988.

V. KẾT LUẬN

Giáo xứ Sở Kiện là một mảnh đất thiêng liêng, thấm đẫm máu các Anh Hùng Tử đạo Việt Nam. Nơi đây không chỉ lưu giữ những di sản quý giá về kiến trúc, lịch sử, mà còn là trung tâm hành hương quan trọng, nơi nuôi dưỡng và lan tỏa đức tin Công Giáo. Với truyền thống hào hùng và lòng sùng kính các Thánh Tử đạo, Giáo xứ Sở Kiện tiếp tục phát triển và là điểm sáng trong đời sống đức tin của Tổng Giáo phận Hà Nội.

Thông tin liên lạc:

Tổng Giáo Phận Hà Nội

Giáo xứ Sở Kiện

Trung Tâm Hành Hương Toàn Quốc Kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam

Địa chỉ: Tiểu khu Kiện, P. Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình