Bài Giảng của Đức Hồng Y Reinhard Marx – TGM Munich – Freising, Chủ tịch HĐGM Đức
Lễ Chúa Giêsu Chịu Phép Rửa
10/01/2016
Nhà thờ Chính tòa Thánh Giuse Hà Nội
Anh chị em tín hữu thân mến,
Tôi rất hân hạnh được hiện diện ở đây hôm nay để cử hành Thánh Thể với ĐTGM của anh chị em, Đức Hồng Y Phêrô. Tôi đã khởi hành với một phái đoàn nhỏ để làm cuộc hành trình 9 ngày trên ViệtNam. Hà Nội là điểm dừng đầu tiên.
Điều gì đã làm cho một giám mục từ Đức quốc đến thăm Việt Nam? Một sự hứng thú để khám phá những gì chưa biết? Đúng là vậy. Tôi còn nhớ những ngày còn trẻ khi chiến tranh ở đất nước anh chị em ở những hàng tin tức nổi bật trên tin truyền hình thời sự ở Đức. Tôi đã chú ý đến đất nước anh chị em từ đó. Còn gì nữa? Chúng tôi đã nghe về một Việt Nam mới từ vài năm qua: một đất nước sống động, có nhiều thành công trong kinh tế và đã xóa được nghèo đói cho nhiều người; một đất nước đang hợp tác và cạnh tranh với nhiều quốc gia; một đất nước thu hút du lịch và thương mại và dù có nhiều vấn đề nhưng đã ở trên con đường tiến tới một tương lai tốt đẹp. Tôi cảm thấy lý thú về Việt Nam và muốn tự kinh nghiệm về Việt Nam, vì thế tại sao tôi đến đây.
Thế nhưng, tất nhiên đây không phải là tất cả. Lý do trước hết là tôi muốn kinh nghiệm về Giáo Hội tại Việt Nam. Tôi được dự THĐGM Á châu gần 20 năm trước khi còn là một GM phụ tá trẻ và ngưỡng mộ các giám mục từ Việt Nam. Sau đó được mời đến Việt Nam nhưng đến hôm nay tôi mới có làm được. Tôi hy vọng được gặp gỡ một Giáo Hội sống động, những người theo Chúa Kitô với lòng sùng mộ, những người không để những khó khăn ngăn cản mình thực hành đức tin và truyền bá đức tin. Tôi mong chờ để gặp gỡ các giám mục, linh mục và nhiều anh chị em giáo dân trong những ngày tới đây.
Tôi hy vọng rằng những cuộc gặp gỡ này sẽ hơn là những gì phong phú cho cá nhân mà nó có mục đích xa hơn. Những cuộc gặp gỡ này để suy gẫm và xây dựng Hội Thánh Công Giáo. Hội Thánh là một sự hiệp thông, cả cộng đoàn hữu hình hay thiêng liêng, trong đó mỗi cá nhân và Giáo hội địa phương đều tham gia tích cực. Công đồng Vatican II, mà tháng vừa qua chúng ta kỷ niệm 50 năm bế mạc, đã làm nổi rõ trong hiến chế về Giáo Hội: Ánh sáng muôn dân.
Có 2 quan niệm sai lầm không phù hợp với đặc tính của GH là sự hiệp thông. Là sai lầm nếu giả sử Giáo Hội được cấu trúc theo nguyên tắc phẩm trật; và như vậy mọi sự trong Giáo Hội địa phương đều quy về vị giám mục; và với Giáo Hội hoàn vũ thì tập trung về Đức Giáo Hoàng. Mặc dầu, tác vụ của những người được truyền chức rất có ý nghĩa trong Giáo Hội, nhưng cần có một linh hoạt trong đó tất cả mọi người cả linh mục và giáo dân đều đóng góp cái gì đó. Trong phương thức này, Giáo Hội tìm được những con đường phong phú và có thể làm chứng tốt hơn cho Chúa Kitô. Giáo Hội sống từ cuộc gặp gỡ thiêng liêng, và làm cho tác vụ của linh mục, giám mục và Đức Giáo Hoàng có chiều sâu và kết quả. Sự hiệp thông của Dân Thiên Chúa có thể được kinh nghiệm tại việc cử hành Thánh Thể.
Cũng có một quan niệm sai lầm cho rằng các tín hữu và những nhóm tín hữu là độc lập, bảo vệ cho chính mình và chỉ mình họ tự làm nên một Giáo Hội thật sự. Mô hình này thường gặp ở ngoài Giáo Hội Công Giáo, và ngày càng làm cho họ bị phân mảnh. Điều đó làm chúng ta ngày càng xa rời ý của Chúa Jesus: xin cho họ nên một. Kinh nghiệm cá nhân và những nhóm nhỏ có nguy cơ trở nên tuyệt đối bởi vì thiếu phân tích chính xác. Giáo Hội là sự hiệp thông, ngược lại, có nghĩa chúng ta không đơn lẻ; tôi không cố định với một nhóm nhỏ, mà tôi ở trong sự thông lưu với cả Giáo Hội. Trong sự thông lưu này tôi đóng góp tài năng và hưởng những tài năng của người khác. Điều này sẽ làm cho những thành kiến, thiếu sót được đánh giá đúng và vượt qua.
Giáo Hội là sự hiệp thông và là một, không phải chỉ ở mức độ địa phương, giáo phận mà còn trong những cộng đoàn nhỏ. Sự hiệp thông của Giáo Hội có tính chất thế giới rộng lớn trong sự hiện diện và cấu trúc của Giáo Hội. Chúng ta là Giáo Hội gồm nhiều dân tộc và ngôn ngữ. Giáo Hội công giáo mang đặc tính công giáo nghĩa là toàn cầu. Sự hiệp thông giáo hội nối kết tất cả các Giáo Hội ở mọi quốc gia trên thế giới và làm cho chúng ta có trách nhiệm với nhau trong những mức độ nào đó.
Có những ưu tư lặp đi lặp lại rằng bản chất toàn cầu của Giáo Hội làm cho mất đi những căn cước của nền văn hóa. Những quan điểm này có thể được nghe tại châu Á hay châu Âu. Đức tin không làm tổn hại những di sản và truyền thống của những dân tộc. Giáo Hội thật sự cắm rễ trong những dân tộc và văn hóa. Vì thế có một sự phong phú thiêng liêng và thách đố giao lưu giữa những Giáo Hội với những cách thức văn hóa khác nhau. Cuộc thăm viếng của tôi muốn đóng góp nhỏ bé vào sự giao lưu quốc tế. Tôi muốn học từ kinh nghiệm Giáo Hội ở Việt Nam và cũng muốn làm cho kinh nghiệm Giáo Hội ở Đức được hiểu biết. Điều đó làm chúng ta lớn lên trong sự hiệp thông.
Sự hiệp thông được đặt trên nền tảng nào? Bài Tin Mừng hôm nay nói với chúng ta về điều đó. Chúa Giêsu chịu phép rửa của Gioan tại Giodan. Đây là phép rửa của thống hối tại sao Chúa Giêsu là đấng vô tội lại chịu phép rửa này? Đức Giêsu cho thế giới thấy rằng Thiên Chúa không ở trong thế giới riêng của Người. Ngài ưu thích con người; ngài đến với người tội lỗi, những người xa rời Thiên Chúa mà tự sức họ không thể tìm đường trở về với Người. Nói như Đức Phanxicô, Chúa đến với người ngoài lề, người ngoại biên: Hãy đừng xét đoán, nhưng dùng sự gần gũi của Thiên Chúa mà phủ đầy sự xa rời Thiên Chúa mà người ta đang sống. Trong Chúa Kitô Thiên Chúa hoàn toàn liên đới với người tội lỗi. Chúa không tránh xa cộng đồng những người tội lỗi nhưng đưa họ trở lại trong cộng đoàn mới của ngài. Khi liên đới với người tội lỗi và đồng hành với họ, Chúa Giêsu trở nên một với chúng ta.
Bài Tin Mừng hôm nay nói với chúng ta: “Sau khi mọi người chịu phép rửa, Jesus cũng chịu phép rửa” – ngài chịu phép rửa với người tội lỗi. Ngài tìm kiếm cộng đồng những người bị coi là lạc mất; ngài công bố sự liên đới với những ai khao khát ơn tha thứ mà không ai có thể ban cho họ trừ một mình Chúa Đấng đến với những kẻ sa ngã để nâng họ lên.
Khi nhập đoàn với những người tội lỗi chịu phép rửa với họ –trong chính bối cảnh này Thiên Chúa khẳng định sứ vụ của Jesus. Tin Mừng Luca nói với chúng ta: Trời mở ra và Thánh thần hiện ra như chim bồ câu xuống trên ngài, và có tiếng từ trời phán: Đây là con ta yêu dấu, đẹp lòng ta.
Phép rửa của Chúa đánh dấu khởi đầu sứ vụ của Người. Ngài chữa lành những người tội lỗi, đồng hành với họ; sự chết của ngài mang lại ơn tha tội và một dây liên kết giữa nhân loại và Thiên Chúa.
Tôi đã mở đầu nói về sự hiệp thông giáo hội, cộng đoàn Giáo Hội toàn cầu mà chúng ta ở trong Giáo Hội và sự hiệp thông này vượt lên trên mọi biên giới. Sau bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta có thể nói thêm rằng: Giáo Hội, như sự hiệp thông, sống nhờ vào kinh nghiệm sự hiện diện của Chúa. Không có sự hiện diện đó, Giáo Hội sẽ chẳng là gì mà chỉ là một cộng đồng thông lưu giữa con người; Giáo Hội có thể làm việc tốt, nhưng không thể nào làm nhân chứng và là khí cụ của Nước Chúa. Chúng ta những người lãnh nhận phép rửa với “Thánh Thần và lửa”, như Thánh Phaolô nói: Trong phép rửa, chúng ta chết với Chúa và đi vào trong một sự tạo dựng mới trường tồn.
Với sư hiệp thông giáo hội là mối ưu tư của tôi trong chuyến thăm Việt Nam được gây dựng và đánh dấu bằng sự nối kết nội tại giữa Thiên Chúa, Hội thánh Người, và các tín hữu. Xác quyết bởi sự hiện diện của Chúa, chúng ta có thể bắt bầu cuộc hành trình để tìm kiếm, kinh nghiệm và làm chứng cho thế giới về một cộng đồng hiệp thông thâm sâu với Chúa và người khác.
Đức Hồng Y Reinhard Marx
(Linh mục An-phong-sô Phạm Hùng biên dịch)
