Có những lời “vâng” được chúng ta nói ra thật dễ dàng, nhưng để biến lời “vâng” ấy thành hành động cụ thể lại là cả một hành trình. Cũng có những lúc chúng ta nói “không” với Chúa, tưởng như đã khép lại cánh cửa của lòng mình; thế nhưng, nếu biết khiêm tốn nhìn nhận sai lầm và trở về, chúng ta vẫn có thể mở ra một con đường mới.
Phụng vụ Lời Chúa tuần này dẫn chúng ta đi vào một vấn đề rất gần gũi với đời sống đức tin: sự hoán cải: Thiên Chúa không chỉ nghe những gì môi miệng chúng ta nói, Ngài nhìn đến sự thật của con tim biết biến đổi được thể hiện qua chính cuộc sống và việc làm của chúng ta.
Tiếng gọi hoán cải
Qua miệng ngôn sứ Ê-dê-ki-en, Thiên Chúa khẳng định rằng mỗi người phải chịu trách nhiệm về điều mình lựa chọn. Khi dân Ít-ra-en phải gánh chịu những hậu quả của tội lỗi và chứng kiến kẻ gian ác dường như vẫn sống bình an, họ đã than trách: “Đường lối của Chúa không chính trực” (Ed 18,25).
Nhưng Thiên Chúa cho họ thấy một sự thật khác. Ngài không xét xử con người chỉ dựa trên quá khứ, cũng không quy trách nhiệm của người này cho người khác. Chúa nhìn vào thái độ của mỗi người trong cuộc sống hiện tại.
Thiên Chúa là Đấng công minh, nhưng cũng là Đấng giàu lòng thương xót. Ngài không tra vấn con người để tìm lý do kết án, nhưng để mở cho con người một con đường trở về. Vì thế,: ” Chúa phán: ‘Ta không muốn kẻ gian ác phải chết, nhưng muốn nó ăn năn sám hối và được sống’ ” (Ed 33, 11). Đây chính là niềm hy vọng lớn lao cho nhân loại. Không ai bị khóa chặt mãi mãi trong quá khứ của mình. Người từng yếu đuối vẫn có thể đứng dậy. Người sai lầm vẫn có thể bắt đầu lại. Một tâm hồn từng xa Chúa vẫn có cơ hội trở về. Nhưng muốn trở về, trước hết phải biết khiêm nhường. Khiêm nhường chính là cửa ngõ để đón nhận ơn Chúa.
Lời Thánh vịnh gia cầu nguyện: “Xin chỉ cho con đường đi của Chúa, xin dạy bảo con lối bước của Ngài” (Tv 25,4-9). Lời ấy rất đơn sơ, nhưng thật sâu sắc. Bởi nhiều khi chúng ta xa Chúa không phải chúng ta không biết đường, nhưng vì quá tự tin vào đường lối của mình, muốn Chúa làm theo ý mình hơn là xin cho mình sống theo ý Chúa.
Người khiêm nhường là người không ngại thưa với Chúa: “Lạy Chúa, xin chỉ cho con đường đi của Chúa.” Và chính khi biết cúi xuống, con người lại được Thiên Chúa nâng lên.
Từ lời “vâng” suông đến hành động
Tin Mừng hôm nay kể Dụ Ngôn Hai Người Con được cha sai đi làm vườn nho. Người con thứ nhất ban đầu trả lời: “Con không đi” (Mt 21,29), nhưng sau đó anh hối hận và đi. Người con thứ hai thì thưa: “Thưa cha, vâng, con đi!” (Mt 21,30), nhưng rồi lại không đi. Chúa Giê-su đặt một câu hỏi rất đơn giản: “Ai trong hai người đã làm theo ý cha mình?” (Mt 21,31). Câu trả lời thật rõ ràng: người đã làm theo ý cha.
Dụ ngôn này chạm đến mỗi người chúng ta, bởi có lúc chúng ta giống người con thứ hai luôn nói những lời đẹp lòng Chúa: “Lạy Chúa, con yêu mến Chúa.” Chúng ta đọc kinh, đi lễ, tham dự các việc đạo đức. Nhưng trong đời sống hằng ngày, chúng ta lại dễ nóng giận, ích kỷ, xét đoán, thiếu tha thứ, hoặc làm ngơ trước nỗi đau của người bên cạnh.
Trái lại, có những người tưởng như đang ở rất xa Thiên Chúa, nhưng một ngày kia họ nhận ra sai lầm, sám hối, thay đổi và bắt đầu sống tốt hơn. Vì thế, Chúa muốn chúng ta không chỉ là lời thưa “vâng” trên miệng, nhưng là cuộc đời biết thực thi ý Chúa. Chính Chúa Giê-su tuyên bố: “Không phải bất cứ ai thưa với Thầy: ‘Lạy Chúa! Lạy Chúa!’ là được vào Nước Trời, nhưng chỉ ai thi hành ý muốn của Cha Thầy” (Mt 7,21).
Người còn nói một điều khiến những người đương thời bấy giờ phải suy nghĩ: “Những người thu thuế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông” (Mt 21,23). Lý do đơn giản vi họ đã tin vào lời Gio-an và thay đổi cuộc đời, trong khi có những người tưởng mình đạo đức lại không chịu hoán cải. Điều đó cho thấy trước mặt Thiên Chúa, điều quan trọng không phải là mình đã từng như thế nào, mà là hôm nay mình đang trở nên người nào.
Hoán cải trong đời sống hôm nay
Lời mời gọi trên không chỉ dành cho những người được coi là “tội lỗi”, mà dành cho tất cả chúng ta. Trong đời sống đạo, chúng ta rất dễ tự mãn vì mình là người “đạo gốc”, siêng năng đi lễ đều, đọc kinh nhiều, giữ những tập tục đạo đức… Những điều ấy đều quý giá, nhưng sẽ trở nên thiếu trọn vẹn nếu không biết yêu thương, phục vụ và thứ tha.
Có khi chúng ta thưa “vâng” với Chúa trong nhà thờ, nhưng lại nói “không” với người thân bằng thái độ lạnh lùng. Chúng ta cầu xin Chúa tha thứ cho mình, nhưng lại không muốn tha thứ cho người khác. Chúng ta xin bình an, nhưng chính mình lại đem sự bất hòa đến cho người khác.
Vậy, có lời “vâng” nào chúng ta đã nói mà chưa thực hiện không? Có điều tốt nào Chúa đang mời gọi mà chúng ta cứ lần lữa không? Có lỗi lầm nào chúng ta cần sửa đổi không?
Hoán cải không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc thật lớn lao. Đôi khi chỉ là biết nói một lời xin lỗi; biết nhường nhịn, tha thứ cho người đã làm mình tổn thương; giúp đỡ một người đang cần; hay biến một lời kinh thành việc bác ái cụ thể. Đó chính là lúc lời “vâng” của chúng ta trở thành một lời “vâng” có sức sống.
Điều Chúa mong đợi là chúng ta biết trở về. Người con từng nói “không” vẫn có thể bước vào vườn nho. Người đã từng lạc đường vẫn có thể tìm lại con đường. Người từng sa ngã vẫn có thể đứng lên. Điều quan trọng là đừng cố chấp ở lại trong cái sai, nhưng hãy khiêm tốn trở về với Chúa.
Xin cho mỗi người chúng ta không chỉ biết nói “vâng” bằng môi miệng, nhưng biết nói “vâng” bằng cả cuộc đời. Amen.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
