Một câu hỏi thường được nêu ra khi bàn đến tri thức nhân loại hữu hạn của Đức Giê-su là vấn đề Ngài đã chuẩn bị cho tương lai như thế nào, đặc biệt là tương lai của Giáo Hội. Đây là một vấn đề tinh tế, đòi hỏi một cái nhìn quân bình giữa mạc khải thần linh của sứ vụ Đức Ki-tô và sự thật về tri thức nhân loại của Ngài.
Nếu người ta nhấn mạnh mạc khải của Đức Giê-su đến mức loại bỏ mọi giới hạn của tri thức nhân loại, thì hệ quả là hình dung Ngài như Đấng đã thấy trước tất cả những gì sẽ xảy ra trong Giáo Hội: cơ cấu, hình thức tổ chức, phụng vụ, giáo luật và mọi chi tiết của đời sống Giáo Hội trong lịch sử. Cách hiểu này dẫn đến quan niệm cho rằng Đức Giê-su đã để lại một bản vẽ bất di dịch cho Giáo Hội. Tuy nhiên, khi đối chiếu với các Phúc Âm, lập trường đó gặp nhiều khó khăn.
Trong toàn bộ bốn Phúc Âm, từ ngữ “Giáo Hội” chỉ được đặt trên môi Đức Giê-su hai lần, và trong đó Mát-thêu 18,17 rõ ràng nói đến một cộng đoàn địa phương. Như thế, chỉ có Mát-thêu 16,18, “Trên đá này, Thầy sẽ xây Giáo Hội của Thầy”, thường được hiểu là nói đến Giáo Hội theo nghĩa phổ quát. Nhiều học giả cho rằng câu nói này phản ánh đức tin của cộng đoàn sau Phục Sinh. Dù đánh giá thế nào đi nữa, các Phúc Âm không cung cấp chứng cứ cho thấy Đức Giê-su đã vạch ra một chương trình chi tiết và bất biến cho sự hình thành và phát triển của Giáo Hội. Vì thế, gánh nặng chứng minh thuộc về những ai cho rằng Ngài đã làm điều đó.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là phải kết luận rằng Đức Giê-su đã không thành lập Giáo Hội. Một cách trình bày tiêu cực như thế không phản ánh đầy đủ cảm thức đức tin của Ki-tô giáo. Trong truyền thống thần học, đã có cuộc tranh luận nổi tiếng giữa Karl Rahner và Hans Küng, trong đó Rahner khẳng định Đức Ki-tô đã thiết lập Giáo Hội, còn Küng tỏ ra dè dặt với cách diễn tả này. Dù Küng có thể dựa trên phân tích Kinh Thánh chặt chẽ, nhiều nhà thần học cho rằng trực giác thần học của Rahner gần với đức tin của Giáo Hội hơn.
Quả thật, việc Đức Ki-tô thành lập Giáo Hội là một yếu tố nền tảng trong cách Ki-tô giáo hiểu chính mình. Tuy nhiên, “thành lập” không đồng nghĩa với việc Đức Giê-su đã biết trước mọi chi tiết về hình thái tương lai của Giáo Hội hay đã để lại một bản vẽ tổ chức hoàn chỉnh. Trong sứ vụ trần thế, Ngài đã quy tụ các môn đệ, kêu gọi họ tham dự vào công việc của mình và sai họ tiếp nối sứ mạng ấy. Sau biến cố Phục Sinh, chính Đức Giê-su phục sinh đã ban Thánh Thần để các môn đệ có khả năng tiếp tục và triển nở sứ vụ đã khởi sự nơi Ngài.
Như thế, Giáo Hội phát sinh từ sự nối tiếp sống động giữa sứ vụ của Đức Giê-su và hoạt động rao giảng của các Tông đồ. Giáo Hội không phải là một định chế thuần túy nhân loại, cũng không chỉ là kết quả của sáng kiến khôn ngoan nơi các môn đệ. Các ngài ý thức rằng việc quy tụ các tín hữu thành cộng đoàn chính là sự tiếp diễn trực tiếp công trình Đức Giê-su đã khởi đầu khi Ngài kêu gọi họ và sai họ đi. Chính vì lý do này, cần phải giữ vững xác tín rằng Đức Ki-tô đã thành lập Giáo Hội, đồng thời tránh hiểu việc thành lập ấy theo nghĩa một kế hoạch chi tiết đã được định sẵn cho mọi thời đại.
