Trong suốt 40 ngày của Mùa Chay, chúng ta đã sám hối, cầu nguyện, chia sẻ bác ái. Đó là những thực hành truyền thống rất cụ thể của Mùa Chay. Màu lễ phục và các nghi thức của Mùa Chay đậm nét u sầu. Bởi lẽ có ai sám hối mà lại cười vui. Họ buồn rầu vì những tội lỗi đã phạm, làm tổn thương mối thân tình với Chúa và tình bằng hữu với anh chị em. Tuy vậy, sự âu sầu không có nghĩa là bi quan tuyệt vọng. Lễ phục tím của Mùa Chay là màu của sám hối, đồng thời cũng là sắc màu của hy vọng và cậy trông. Người tín hữu “lo buồn đau đớn” vì những tội lỗi đã phạm, nhưng lại xác tín vào tình Chúa yêu thương. Thật vậy, lòng từ bi hải hà của Thiên Chúa là một trong những điểm nhấn quan trọng trong giáo huấn của Chúa Giêsu. Tôi sám hối vì tôi tin vào tình thương của Chúa. Tôi tin rằng Chúa sẽ tha thứ cho tôi dù tội lỗi tôi rất nghiêm trọng và nặng nề. Tôi sám hối vì tôi tin vào quyền năng của Chúa, dù tội tôi có đỏ như son, Ngài sẽ tẩy trắng như tuyết, dù tội tôi có thẫm như vải điều, Ngài cũng tẩy trắng như bông (x. Is 1,18). Đức tin vào sự tha thứ của Chúa ban cho tôi sức mạnh để tôi gạt bỏ mọi mặc cảm mà đến với Chúa qua Bí tích Giao Hòa.
Thời gian u sầu ấy cũng giống như nốt lặng trong một bản nhạc. Sau nốt lặng ấy, niềm vui được bừng lên, đầy hứng khởi và mạnh mẽ tự tin đưa ta vào một giai đoạn mới của cuộc đời. Những biểu tượng của Phụng vụ Đêm Canh thức Phục sinh mang ý nghĩa đối nghịch nhau, chứa đựng những giáo huấn rất phong phú và sâu sắc:
– Bóng tối và ánh sáng. Khởi đầu đêm canh thức là nghi thức làm phép lửa. Không gian phụng vụ chìm trong bóng tối, tượng trưng cho nhân loại đang đi trong tối tăm của lầm lạc, tội lỗi. Bỗng bừng lên ngọn lửa của cây nến Phục sinh làm lan tỏa ánh sáng dần dần đến cộng đoàn. Ngọn lửa ấy chính là Đức Giê-su. Người đã tuyên bố: “Tôi là ánh sáng thế gian. Ai theo Tôi sẽ không phải đi trong bóng tối, nhưng sẽ nhận được ánh sáng đem lại sự sống” (Ga 8,12). Quả vậy, giáo huấn của Chúa Giê-su đã chiếu rọi những góc tối của kiếp sống nhân sinh. Là Thiên Chúa cao cả, Người đã đến với con người để đem cho họ niềm hy vọng và con đường sống. Người thiếu phụ xứ Sa-ma-ri đã thỏa niềm khát vọng mà bà đang đi tìm bấy lâu trong bế tắc và ngõ cụt của cuộc đời (x. Ga 4,7-42). Người phụ nữ bị bắt quả tang đã thoát khỏi cái chết để trở về với cuộc sống cùng với lời khuyên đổi đời phục thiện (x. Ga 8,1-11). Người mù bẩm sinh đã kết thúc một quãng đời dài chìm trong tăm tối và đã nhìn thấy ánh sáng (x. Ga 9,1-41). Ông Ni-cô-đê-mô là một nghị sĩ đã nhận ra ánh sáng của chân lý và can đảm bước theo Chúa (x. Ga 3,1-21). Đã hai ngàn năm qua, ánh sáng có tên là Giê-su Ki-tô đã soi chiếu cho biết bao người để họ thoát ra khỏi vòng phong tỏa của bóng tối tội lỗi. Ngọn nến Phục sinh từ cuối nhà thờ từ từ tiến lên cung thánh trong một không gian tối tăm là biểu tượng cho ánh sáng Đức Giê-su. Người đã phá tan xích xiềng của sự chết. Người đã thay đổi quy luật của con người. Người đã bước ra khỏi mồ để đem niềm vui và ánh sáng chiếu soi nhân loại. Ngày hôm nay, Đức Giê-su Phục sinh vẫn đang chiếu sáng cuộc đời những ai thành tâm thiện chí đến với Người. Người còn mời gọi những ai đã được chiếu sáng, đến lượt mình, trở thành những người đem ánh sáng chiếu soi đêm đen, đem hy vọng vào nơi thất vọng để cuộc đời này thấm đượm men phục sinh.
– Sự chết và sự sống. Trong Mùa Chay, chúng ta đã suy niệm cuộc thương khó của Chúa. Đức Giê-su đến trần gian để loan báo chân lý. Có rất nhiều người đã được cảnh tỉnh và đón nhận Người, nhưng cũng có nhiều người đã khước từ giáo huấn của Chúa. Trong số này, phải kể đến những vị lãnh đạo tôn giáo và xã hội, những người thông luật học cao biết rộng và những người biệt phái tỉ mỉ giữ Lề Luật. Lời rao giảng Chân lý của vị ngôn sứ thành Na-da-rét đã vấp phải những chống đối kịch liệt và gay gắt. Họ vu oan cho Người và cuối cùng kết án Người khổ hình thập giá. Tuy vậy, cái chết và nấm mồ không phải là tiếng nói cuối cùng của Thiên Chúa. Thiên Chúa là Chúa của những người sống. Ngài là Đấng ban sự sống. Nhờ Ngài mà muôn loài được sống động và hiện hữu. Đức Giê-su đã phá tung cửa mồ và bước ra khỏi đó. Quy luật tự nhiên của sự chết không thể trói buộc Người trong mồ tối. Người đã sống lại và đã chiến thắng thần chết. Từ buổi sáng sớm của ngày thứ nhất trong tuần năm xưa, định mệnh con người đã tìm ra lối thoát. Những vấn nạn từ bao thế hệ về thân phận con người sau khi chết đã tìm ra lời giải đáp. Mục đích tối hậu của đời sống con người được khẳng định nhờ sự Phục sinh của Đức Giê-su. Con người không sinh ra để mà chết muôn đời, nhưng là để sống và hưởng hạnh phúc vĩnh cửu. Đức Giê-su ở trong mồ tối ba đêm ngày như Người đã tiên báo, nhưng nấm mồ chỉ là nơi tạm dừng. Chiều thứ bảy Tuần Thánh, từng đoàn tín hữu lặng lẽ đi Đường Thánh giá để suy tư về sự chết cứu độ của Chúa Giê-su. Họ giống như những người phụ nữ đi chăm sóc mộ Chúa, để rồi bỗng chốc phát hiện ra ngôi mộ ấy hoàn toàn trống rỗng. Chúa đã chết, nhưng Người đã sống lại.
– Hận thù vào bao dung. Trình thuật về cuộc thương khó của Chúa Giê-su cho chúng ta thấy những phản ứng dữ dội của những người Do Thái, nhất là những thượng tế, biệt phái và luật sĩ. Đối với họ, đây là dịp may để trả thù Chúa vì người đã thẳng thắn phê phán lối sống giả hình của họ. Khi bị Chúa Giê-su lên án, họ không dám phản ứng mạnh vì họ sợ đám đông những người đang ngưỡng mộ sự khôn ngoan của Chúa. Đây là thời cơ họ chờ đợi đã lâu. Chúa Giê-su bị coi như một người phản loạn, như một cái gai trong mắt họ, vì thế mà cần phải tiêu diệt. Lòng hận thù và ghen ghét khiến họ còn đe dọa cả Phi-la-tô là người đại diện hoàng đế Rô-ma: “Nếu ngài tha nó, ngài không phải là trung thần của Xê-da. Ai xưng mình là vua, thì chống lại Xê-da” (Ga 19,12).
Đối diện với một đám đông đang hừng hực căm thù, Đức Giê-su được diễn tả như một người bình lặng, như con chiên hiền lành bị đem đi giết. Qua trình thuật về cuộc thương khó của Chúa, chúng ta thấy thể hiện rõ những gì ngôn sứ I-sai-a đã viết về Người Tôi Tớ Đau Khổ của Đức Gia-vê: “Người như kẻ ai thấy cũng che mặt không nhìn, bị chúng ta khinh khi, không đếm xỉa tới…” (Is 53,3). Đức Giê-su đã lấy yêu thương đối lại hận thù, lấy sự thinh lặng đối lại những lời tố cáo. Người không “ăn miếng trả miếng” theo kiểu thế gian. Ngay cả khi Phi-la-tô đặt câu hỏi: “Ông không nghe bao nhiêu điều họ làm chứng chống lại ông đó sao?” (Mt 27,13), Chúa Giê-su vẫn thinh lặng, khiến vị quan này rất ngạc nhiên. Cả ba tác giả Tin Mừng nhất lãm đều ghi lại sự ngạc nhiên của Phi-la-tô trước sự im lặng của Chúa. Một điều xem ra có vẻ nghịch lý là chính qua cái chết trong thinh lặng huyền nhiệm này, mà nhiều người ngoại đã nhận ra Người là Con Thiên Chúa. Khi viên đại đội trưởng chứng kiến cái chết của Chúa, anh đã thốt lên: “Quả thật, người này là Con Thiên Chúa” (Mc 15,39). Khi Chúa Giê-su rao giảng và làm phép lạ, rất nhiều người đã nhận ra nơi Người quyền năng Thiên Chúa. Giờ đây, khi Người tắt thở trên thâp giá, trần truồng giữa biết bao lời chế nhạo phỉ nhổ, viên đại đội trưởng là người ngoại và là người cộng tác trong vụ việc thi hành án tử của Chúa lại nhận ra thân phận đích thực của Người. Chúa Giê-su đã qua cái chết của mình mà mạc khải cho dân ngoại thấy sứ vụ thiên sai của mình. Người đã thay thế hận thù bằng yêu thương tha thứ. Điều này được chứng minh rõ nhất qua lời cầu nguyện của Người trên thập giá: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Lc 23,34).
Trong cuộc sống hôm nay, tôi được mời gọi “phục sinh” giữa một xã hội đầy bon chen tính toán. Những tham vọng trần gian dễ làm cho tôi chao đảo trước bao khuynh hướng trái ngược nhau. Sống thánh thiện là biết khước từ bóng tối để vươn tới ánh sáng; là chối bỏ sự chết để tìm đến sự sống; là rũ bỏ hận thù để mặc lấy yêu thương. Khi tôi cố gắng sống như thế là tôi thực sự được đổi đời, phục sinh với Chúa. Giữa cuộc đời náo nhiệt này, có những lúc xem ra bóng tối lấn át ánh sáng; sự chết đè bẹp sự sống và hận thù chèn ép yêu thương. Nhưng đó chỉ là chiến thắng giả tạo nhất thời, vì Thiên Chúa mới là Đấng thẩm phán công minh. Ngài sẽ phân xử theo Chân lý và công bình. Ngài sẽ không để người lành phải oan uổng suốt đời và không cho kẻ dữ ngạo nghễ mãi mãi. Chúa Giê-su phục sinh vẫn hiện diện bên tôi. Người là Ánh Sáng giữa bao tăm tối của cuộc đời. Người là Sự Sống cho những ai tin tưởng và cậy trông nơi Người. Người là Tình Yêu giữa cuộc đời ô trọc. Tin tưởng vào Người, bước đi theo Người, đó chính là nghị lực cuộc sống và bí quyết thành công.
Lạy Chúa Giê-su phục sinh, xin chiếu sáng trên con bằng Ánh Sáng Vĩnh Cửu của Người. Amen.
+TGM Giu-se Vũ Văn Thiên
