(2 Mcb 12,43-46; 1 Tx 4,13-18; Ga 11,17-27)
Ngày 02 tháng 11, toàn thể Hội Thánh hướng lòng về các tín hữu đã qua đời, cách riêng những linh hồn đang cần lời cầu nguyện của chúng ta. Đây không chỉ là ngày tưởng nhớ những người thân yêu đã khuất, nhưng còn là ngày chúng ta chiêm ngắm mầu nhiệm sự chết dưới ánh sáng đức tin, để nhận ra rằng cuộc đời con người không kết thúc trong nấm mồ, nhưng hướng tới sự sống vĩnh cửu trong Thiên Chúa.
Hiệp thông trong niềm tin
Đứng trước cái chết, con người thường cảm thấy đau buồn, mất mát và bất lực. Nhưng Thánh Phao-lô khuyên chúng ta: “Anh em đừng buồn phiền như những người khác, là những người không có niềm hy vọng” (1 Tx 4,13). Người Ki-tô hữu cũng khóc thương người thân, nhưng nước mắt của chúng ta được soi sáng bởi niềm tin vào Đức Ki-tô đã chết và sống lại. Cái chết không phải là tiếng nói cuối cùng; tình yêu và quyền năng của Thiên Chúa mới là lời cuối cùng dành cho con người.
Trong bài đọc thứ nhất, sách Ma-ca-bê kể lại việc ông Giu-đa quyên tiền gửi về Giê-ru-sa-lem để dâng hy lễ đền tội cho những người đã chết (2 Mcb 12,43-46). Lời Kinh Thánh khẳng định: “Cầu nguyện cho người chết được giải thoát khỏi tội lỗi là một việc làm thánh thiện và đạo đức.” Đây là một chứng từ quan trọng về niềm tin vào sự sống đời sau và giá trị của lời cầu nguyện cho người quá cố.
Truyền thống này được Hội Thánh tiếp nhận và đào sâu trong giáo lý về luyện ngục. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 1030-1032 dạy rằng, những người chết trong ân sủng và tình thân với Thiên Chúa nhưng chưa được thanh luyện hoàn toàn sẽ trải qua sự thanh luyện sau khi chết. Vì thế, Hội Thánh khuyên các tín hữu dâng lời cầu nguyện, hy sinh và nhất là Thánh lễ để chuyển cầu cho họ.
Trong tác phẩm Tự thuật (Quyển IX, 13), Thánh Augustinô thuật lại lời lời của mẹ mình là Thánh nữ Mô-ni-ca trước khi qua đời: bà không đòi hỏi con phải dựng tượng đài hay tổ chức tang lễ long trọng, nhưng chỉ xin được nhớ đến tại bàn thờ Chúa. Ước nguyện ấy diễn tả một chân lý sâu xa: điều quý giá nhất chúng ta có thể dành cho người đã khuất không chỉ là vòng hoa hay nén hương, mà còn là lời cầu nguyện, hy sinh và Thánh lễ.
Đức Ki-tô Phục Sinh, nguồn hy vọng trước cái chết
Trong bài Tin Mừng, khi đứng trước mộ La-da-rô, Đức Giê-su tuyên bố với cô Mác-ta: “Chính Thầy là sự sống lại và là sự sống. Ai tin vào Thầy, thì dù đã chết, cũng sẽ được sống” (Ga 11,25). Đây chính là trung tâm đức tin Ki-tô giáo. Chúng ta không hy vọng vào một sự sống mơ hồ, nhưng đặt niềm tin vào Đức Ki-tô, Đấng đã chiến thắng sự chết bằng cuộc khổ nạn và phục sinh của Người.
Trong Hiến chế Vui mừng và Hy vọng (Gaudium et Spes), số 18, Công đồng Va-ti-ca-nô II nhìn nhận rằng, con người đau đớn trước cái chết, nhưng đức tin vào Đức Ki-tô Phục Sinh đem lại câu trả lời và niềm hy vọng sâu xa. Nhờ Đức Ki-tô, sự chết không còn là vực thẳm tuyệt vọng, nhưng trở thành ngưỡng cửa dẫn vào cuộc sống vĩnh cửu, nơi Thiên Chúa sẽ lau khô mọi giọt lệ.
Tuy nhiên, tin vào đời sau không có nghĩa là chúng ta chỉ hướng mắt về thiên đàng mà quên trách nhiệm ở trần gian. Trái lại, niềm hy vọng phục sinh thúc đẩy chúng ta sống thánh thiện hơn mỗi ngày. Nếu một ngày kia phải ra trước tòa Chúa, chúng ta sẽ mang theo điều gì? Không phải tiền bạc, địa vị hay những danh vọng chóng qua, nhưng là đức tin đã sống, tình yêu đã trao và những việc lành đã thực hiện.
Bởi đó, ngày lễ hôm nay mời gọi mỗi người thực hành những việc đạo đức cụ thể. Hãy siêng năng tham dự Thánh lễ và xin lễ cầu nguyện cho các linh hồn; lần hạt Mân Côi, đọc kinh cầu nguyện cho người thân đã mất; làm việc bác ái, giúp đỡ người nghèo, thăm viếng người đau yếu và dâng những hy sinh âm thầm để cầu cho các tín hữu đã qua đời. Những việc làm ấy không phải là cách mua lấy ơn cứu độ, nhưng là hành vi đức tin, đức cậy và đức mến, được kết hợp với hy tế cứu độ của Đức Ki-tô.
Đồng thời, chúng ta hãy biết sống tốt với những người đang hiện diện bên cạnh mình. Đừng đợi đến khi cha mẹ qua đời mới khóc thương vì những điều chưa kịp làm; đừng đợi đến khi người thân nằm xuống mới hối tiếc vì những lời yêu thương chưa nói. Hãy tha thứ khi còn có thể, hòa giải khi còn thời gian, chia sẻ khi người khác còn cần đến chúng ta. Một đời sống thánh thiện hôm nay chính là sự chuẩn bị tốt nhất cho giờ sau hết.
Thánh Phao-lô nhắc nhở: “Dù sống, dù chết, chúng ta vẫn thuộc về Chúa” (Rm 14,8). Vì thế, người tín hữu không sống trong sợ hãi trước cái chết, nhưng sống trong tỉnh thức và tín thác. Chúng ta cầu nguyện cho các linh hồn, đồng thời xin Chúa thanh luyện tâm hồn mình, để mỗi ngày biết từ bỏ tội lỗi, thực hành bác ái và trung thành với Tin Mừng.
Sống yêu thương hôm nay, chuẩn bị cho sự sống đời đời
Trước những ngôi mộ hôm nay, chúng ta không chỉ nhìn thấy sự chia ly, nhưng còn nhìn thấy lời hứa phục sinh. Những người thân yêu đã đi trước chúng ta vẫn được chúng ta nhớ đến trong lời cầu nguyện và trong mầu nhiệm hiệp thông của Hội Thánh. Xin đừng để việc viếng mộ phần của người thân chỉ dừng lại ở những nén hương và giọt nước mắt, nhưng hãy biến thành lời nhắc nhở về sự mong manh của đời người và sự vĩnh cửu của tình yêu Thiên Chúa.
Ước gì mỗi người chúng ta biết sống đạo đức hơn, quảng đại hơn, biết hy sinh và cầu nguyện nhiều hơn cho các linh hồn. Và khi đến giờ Chúa gọi, xin cho chúng ta được ra đi trong đức tin, đức cậy và đức mến, để cùng toàn thể các thánh hưởng hạnh phúc muôn đời trong Nhà Cha.
Lạy Chúa Giê-su Ki-tô Phục Sinh, xin thương xót các tín hữu đã qua đời. Xin cho các linh hồn được nghỉ yên muôn đời, và cho ánh sáng ngàn thu chiếu soi trên các linh hồn ấy. Amen.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
