Bối Cảnh
Thánh vịnh 125 là một trong số những Ca khúc lên Đền. Đây là một bài ca cộng đồng. Để có thể hiểu được tâm tình của bài ca này, chúng ta cùng nhìn lại bối cảnh lịch của nó. Trước tiên, chúng ta trở lại với thời kỳ sôi động và bi đát nhất của lịch sử vương quốc Giu-đa. Khoảng những năm 627-587 TCN, vương quốc Giu-đa nằm trong sự thôn tính của ba đế quốc hùng mạnh là Át-sua, Ba-by-lon và Ai-cập. Đặc biệt là đế quốc Ba-by-lon. Vào cuối tháng chạp năm 589, Na-bu-cô-nô-xo, vua Ba-by-lon cùng toàn thể đạo quân tiến đánh Giê-ru-sa-lem. Thành bị vây hãm, nạn đói hoành hành trong xứ cho tới tháng 8 năm 587, Na-bu-cô-nô-xo cùng với binh lính của ông phá huỷ thành, đốt Đền thờ Giê-ru-sa-lem, và bắt dân Giu-đa đi lưu đầy. Tổng số dân bị Vua Na-bu-cô-nô-xo bắt khoảng 460.000 người (x. 2 V 24,18-25,30; Ger 52). Tình thế thay đổi sau khi Ba-by-lon bị đế quốc Ba Tư lật đổ. Vào năm 538 TCN với sắc lệnh của Ky-rô, vua Ba Tư, dân Chúa được hồi hương. Trở về quê hương sau ngần 50 năm, dân Xi-on không còn nhận ra Giê-ra-lem vì sự điêu tàn của nó. Trước mắt họ là những khó khăn và thử thách. Trong hoàn cảnh ấy, họ cùng nhau hoà tấu Thánh vịnh 125 như một lời cầu xin Chúa hoàn thiện công việc Người đã khởi sự.
Bố Cục
Thánh vịnh gồm 6 câu và có thể được chia thành 2 phần:
– Phần I (1-3): diễn tả niềm vui hồi hương
– Phần II (4-6): trình bày niềm hy vọng phục hưng
Ý Nghĩa
Phần đầu của Thánh vịnh diễn tả niềm vui rộn rã khi được Chúa giải cứu khỏi cảnh lưu đầu và được đưa trở về quê cha đất tổ.
Khi Chúa dẫn tù nhân Xi-on trở về,
ta tưởng mình như giữa giấc mơ.
Vang vang ngoài miệng câu cười nói,
rộn rã trên môi khúc nhạc mừng.
Tác giả bắt đầu Thánh vịnh với việc nhìn lại những kỳ công mà Chúa đã thực hiện qua việc dẫn tù nhân, nhưng người lưu đầy Ba-by-lon trở về. Trước đó, đối với dân Xi-on việc hồi hương chỉ là một giấc mộng. Nhưng nay, giấc mộng ấy đã trở thành hiện thực. Điều này khiến họ ngỡ ngàng. Thật khó có thể diễn tả bằng lời khi chứng kiến đoàn người trở về. Có niềm vui nào sánh cho bằng niềm vui của người được tự do, niềm vui của tù nhân được trở về nhà.
Niềm vui của dân Xi-on sống sót trở về khiến cho các dân các nước xung quanh cũng phải bàn tán xôn xao. Chính họ đã chứng kiến nhiều dân tộc, đặc biệt là những dân tộc nhỏ bé đều bị tiêu diệt và bị xoá tên bởi những đế quốc hùng mạnh. Thế mà nay, dân Xi-on trở về. Điều này khiến họ sửng sốt mà thốt lên rằng: “Việc Chúa làm cho họ, vĩ đại thay!” Còn dân Xi-on, những người trực tiếp cảm nghiệm tình Chúa yêu thương, thì cảm phục rằng:
Việc Chúa làm cho ta, ôi vĩ đại!
Ta thấy mình chan chứa một niềm vui.
Tuy vây, việc hồi hưởng mới chỉ là niềm vui khởi đầu. Việc quan trọng kế tiếp là công việc phục hưng và tái thiết. Việc này đòi hỏi thời gian, kiên trì và tin tưởng. Khi trở về quê hương, dân Xi-on chứng kiến cảnh hoang tàn, một Giê-ru-sa-lem điêu tàn. Họ không biết bắt đầu từ đâu và họ lại một lần nữa lâm vào cảnh tuyệt vọng. Thế nên, vịnh gia lại cầu xin Chúa tiếp hoàn thành công việc mà Chúa đã khởi sự, như xưa Chúa đã đưa con cái nhà Ít-ra-en ra khỏi Ai-cập. Ông xin Chúa giải thoát họ khỏi cảnh tù đầy của sự thất vọng. Tác giả dùng hai hình ảnh để diễn tả tình thương của Chúa trong việc ban phát cho dân Xi-on: suối cạn miền Nam đầy nước và mùa gặt bội thu:
Lạy Chúa, xin dẫn tù nhân chúng con về,
như mưa dẫn nước về suối cạn miền Nam.
Ai nghẹn ngào ra đi gieo giống,
mùa gặt mai sau khấp khởi mừng.
Họ ra đi, đi mà nức nở, mang hạt giống vãi gieo;
lúc trở về, về reo hớn hở, vai nặng gánh lúa vàng.
Việc ổn định đời sống, việc xây dựng lại thành phố và việc tái thiết Đền thờ sẽ phải đối mặt với nhiều thử thách đau thương và đầy nước mắt, nhưng Chúa hứa việc họ làm sẽ sinh hoa trái và mùa màng bội thu. Điều này nhắc nhớ cho dân Xi-on rằng tình thương của Thiên Chúa dành cho họ không bao giờ cạn. Sau những thử thách đau thương sẽ là niềm vui cứu độ.
Truyền Thống Cầu Nguyện và Phụng Vụ
Thánh vịnh 125, được đưa vào phụng vụ Chúa Nhật V Mùa Chay hôm nay, dẫn đưa chúng ta đến trung tâm mầu nhiệm Vượt Qua: chết và phục sinh. Đức Giêsu như hạt lúa mì gieo vào lòng đất, mục nát và chết đi để đem lại một mùa gặt bội thù (x. Ga 12,24-25). Nhờ cái chết và phục sinh của Đức Giêsu, chúng ta được giải thoát khỏi tội lỗi và cái chết.
Khi cầu nguyện với thánh vịnh này, mỗi người Kitô hữu tìm được niềm an ui trong những đau thương, thử thách của cuộc sống lữ hành trần thế. Trong niềm tin tưởng phó thác, chúng ta tin hy vọng một ngày kia sẽ được gặt trong tiếng reo vui. Chính Đức Giêsu khẳng định với chúng ta: “Thật, Thầy bảo thật anh em: anh em sẽ khóc lóc và than van, còn thế gian sẽ vui mừng. Anh em sẽ lo buồn, nhưng nỗi buồn của anh em sẽ trở thành niềm vui” (Ga 16,20). Thánh Phaolô cũng dạy chúng ta áp dụng thánh vịnh này trong cuộc sống như sau: “Ai theo tính xác thịt mà gieo điều xấu, thì sẽ gặt được hậu quả của tính xác thịt là sự hư nát. Còn ai theo Thần Khí mà gieo điều tốt, thì sẽ gặt được kết quả của Thần Khí là sự sống đời đời. Khi làm điều thiện, chúng ta đừng nản chí, vì đến mùa chúng ta sẽ được gặt, nếu không sờn lòng” (Gl 6,8-9).
Lm. Antôn Trần Văn Phú
