Ngày 12/7: Thánh Ingatiô Delgado Y – Giám mục ( 1762-1838)

Đức Cha I-nha-xi-ô Đen-ga-đô sinh ngày 23-11-1762 ở làng Vi-la-phê-li-sơ (Villafeliche) nước Tây Ban Nha. Khi đến tuổi trưởng thành người vào tu dòng Đa-minh ở nhà dòng Thánh Phê-rô tử đạo trong thành Ca-la-ta-su. Người hằng mơ ước được đi truyền giáo cho dân ngoại nên khi đã khấn trọng thể trong dòng và học xong, ngày 25-9-1785 người được Bề trên cử sang thành Ma-ni-la (Manila). Năm 1787, người chịu chức linh mục và được ở trong danh sách các tông đồ truyền giáo ở Việt Nam.

Bề trên địa phận

Đầu năm 1790, Cha đến Bắc Việt ở địa phận Đông Đàng Ngoài. Khi đã thông thạo tiếng nói, Cha được cử làm giám đốc chủng viện, và coi sóc các việc chung trong địa phận. Khi còn học trong trường, Cha tỏ ra rất nhiệt thành; khi đến Việt Nam, Cha nêu gương sáng cho mọi người.

Hội đồng dòng ở thành Ma-ni-la năm 1794 cử Cha làm Cha Chính và giao cho coi sóc các việc dòng trong địa phận hơn hai năm. Càng ngày Cha càng nổi tiếng nhân đức, luôn tìm dịp giúp các linh hồn, nên Đức Thánh Cha Pi-ô VI đặt Cha làm giám mục phó, và năm 1799 khi Đức Cha Phê-rô qua đời, lại đặt Cha làm giám mục chính coi sóc địa phận Đông. Bấy giờ địa phận Đàng Ngoài đã chia thành ba địa phận là Đông ký, Trung ký và Tây ký.

Một mùa bội thu

Đức Cha Đen-ga-đô rất siêng năng làm các việc bậc mình. Khi vua Gia Long đã thống nhất đất nước thì Người và Đức Cha địa phận Tây ký vào kinh chầu vua. Vua tiếp các đấng niềm nở, lịch sự và cho phép tự do giảng đạo. Lợi dụng dịp tốt, Đức Cha chăm đi kinh lược, thăm viếng bổn đạo, sửa lại luật địa phận. Từ bấy giờ Giáo Hội Việt Nam mới tổ chức những lễ nghi phụng vụ trọng thể sốt sắng giúp nhiều người tìm hiểu và yêu mến đạo. Cánh đồng truyền giáo Việt Nam phát sinh một mùa bội thu, nhiều người xin gia nhập đạo, nhất là địa phận Đông sự đạo mở mang, các giáo hữu sùng đạo và truyền thống ấy còn tồn tại cho đến nay, đó là công lao của Đức Cha Đen ga-đô mà Hội Truyền giáo đã nhiều lần viết thư khen ngợi.

Năm 1821, Hội Thánh truyền cho các Đức Giám mục Trung Quốc và các nước lân cận phải rao lề luật công đồng Tri-đen-ti-ô về phép Hôn phối thì Người vâng lời ngay và dạy các bổn đạo trong địa phận phải giữ.

Lệnh triệu hồi về kinh

Vua Gia Long qua đời, vua Minh Mệnh vừa lên ngôi đã ra lệnh đòi các giáo sĩ ngoại phải về kinh dịch thư và mấy quyển sách tiếng Pháp. Mọi người hiểu đấy là lý do che giấu ý đồ đen tối của vua. Sự thực, vua ghét đạo, muốn tập trung các giáo sĩ để dễ trục xuất hay nếu cần sẽ thủ tiêu.

Vì thế, ở địa phận Đàng Ngoài không giáo sĩ nào vào chầu vua. Một năm trôi qua, vua tức giận truyền các quan phải bắt và giải các giáo sĩ về kinh, đốt phá các nhà thờ, nhà Chung, nhà trường, sau lại truyền bắt các trùm trưởng, quản giáo và những người có đạo lên tỉnh ép buộc họ xuất giáo. Các quan muốn thu xếp việc cho nhanh nên bắt dân làm tờ khai trong làng, xã của mình có đạo trưởng không. Nhưng không làng nào nhận có, các quan cứ theo các tờ khai ấy đệ trình lên vua.

Quan Trịnh Quang Khanh báo thù

Đạo trải qua một thời bình an. Được ít lâu dân làng Yên Liêm thuộc tỉnh Nam Định bắt được 6 bức thư gửi cho hai Đức Cha, Cha Chính và ba Cha khác, họ nộp các thư ấy cho Tổng Đốc Trịnh Quang Khanh. Quan này nộp các thư ấy lên vua, tưởng mình sẽ được thưởng, ai ngờ vua Minh Mệnh nổi giận giáng chức quan Tổng đốc vì còn để các đạo trưởng lẩn lút trong tỉnh.

Vua ra hạn trong ba tháng quan phải bắt hết các đạo trưởng, phá tuyệt đạo Gia-tô thuộc khu vực mình rồi mới được phục chức.

Quan Trịnh Quang Khanh nổi tiếng độc dữ, ghét đạo, lại càng tức giận sai lính đi truy nã mọi nơi, các bổn đạo sợ hãi kinh khiếp phải trốn ẩn và hết sức lo liệu che giấu các Cha.

Khi ấy Đức Cha Đen-ga-đô đang ở làng Kiên Lao ẩn trong hang sâu. Có kẻ do thám tố cáo với quan rằng: “ Ở làng Kiên Lao có cố Tây”. Quan Tổng đốc sai quan Lê Ngọc Thể đến vây làng, sục sạo hai ngày không bắt được ai. Đến ngày thứ ba là ngày 2-5, quan giả vờ giải vây nhưng không phải thế mà là rút về rồi quay trở lại đến chính nơi đã được báo trước. Ở đây đang có cố Lâm – sau làm giám mục – nhưng may có một thày giảng đưa người đi trốn.

Đức Cha Hê-na-rét (Minh) là Đức Cha Phó cũng ở đấy chạy kịp, chỉ có Đức Cha Đen-ga-đô vì già, Thày Thông xin người ngồi vào chõng khiêng đi, giữa đường gặp lính, hai người khiêng chõng sợ quá bỏ Đức Cha ở đấy chạy trốn. Lính bắt Đức Cha, lấy chuôi gươm đánh mạnh vào vai người rồi mới giải nộp cho quan đang ngồi chờ ở đình làng.

Đức Cha không sợ hãi, ở cách hiền lành khiêm nhường. Khi quan hỏi người từ đâu đến làng này thì Đức Cha thưa lại cách lịch sự dịu dàng: “Tôi mới đến đây, làng này không phải là nơi tôi ở, xin quan tha cho họ”. Nghe Đức Cha nói, quan bảo rằng: “Ông hãy tự tử như các anh hùng trong nước tôi”. Đức Cha đáp rằng: “Tôi không dám tự giết mình vì đấy là tội rất nặng, nếu quan giết tôi vì tôi theo đạo Thiên Chúa thì tôi rất mừng và cám đội ơn quan”.

Cuộc đời trong cũi

Quan nghe Đức Cha nói cương quyết làm vậy thì truyền bỏ Đức Cha vào cũi, chiều hôm ấy giải về Phủ Xuân Trường, ngày hôm sau giải lên tỉnh Nam Định. Giữa cửa thành, đặt một ảnh Thánh Giá lớn để mọi người vào thành phải bước qua. Đức Cha đề nghị bỏ tượng ấy đi, quân lính bằng lòng, nhưng khi cũi Đức Cha đi qua, họ lại đặt Thánh Giá vào chỗ cũ, nên các bổn đạo đang theo Đức Cha rất động phải quay trở lại. Cha phải giam ở Cửa Nam gần Trại Vệ. Đức Cha rất nhịn nhục, chịu đói khát, nóng bức cùng mọi sự khốn khó, phải tra hỏi nhiều lần, nhưng không bao giờ Đức Cha phàn nàn ca thán; phải sống trong cũi 43 ngày, Đức Cha vẫn vui vẻ cho đến ngày trút hơi thở cuối cùng”.

Trước công đường Đức Cha nói khôn ngoan, mạnh mẽ, vững vàng tuyên xưng Đức Tin, mọi hình khổ không lung lay nổi ý chí kiên quyết của người. Các quan tra hỏi người về các đạo trưởng trong địa phận trốn ở đâu, người không trả lời. Người chỉ nói rằng: “Tôi sang Việt Nam để giảng đạo Thiên Chúa, dạy người ta ăn ở ngay lành, nếu các quan hiểu được đạo tôi giảng, các quan sẽ theo ngay. Tôi là người đứng đầu các người giảng đạo trong địa phận này, các quan ghét đạo xin hãy giết tôi, tôi sẵn lòng chết, xin giết tôi ngay, để lâu lính canh vất vả quá”.

Trong cũi Đức Cha nên như bài giảng công khai hùng hồn cho dân ngoại, không phải bằng lời nói nhưng bằng việc làm, mọi người thấy cụ già 75 tuổi vui vẻ chịu khổ, luôn nhịn nhục tha thứ, dũng cảm cương quyết, họ sẽ phải đặt dấu hỏi về đạo. Còn giáo dân sẽ bắt chước Chúa chiên của mình, không cậy sức riêng, nhưng xin Chúa thêm sức vượt qua chặng đường gian nan, dành phần chiến thắng sau cùng.

Chết rũ tù

Ngày 7-5, Đức Cha bị kết án trảm quyết, các quan đệ án vào kinh. Vua chưa kịp châu phê, thì ngày 21-7-1838, các thiên thần đã đội triều thiên tử đạo cho Đức Cha trong cũi chật hẹp và đưa linh hồn người về nơi vĩnh phúc. Bệnh kiết lỵ đã tàn phá thân xác già yếu của Đức Cha. Thiếu thuốc, thiếu của ăn, bị tra tấn, cảnh ngục tù đã kết liễu cuộc sống trần gian của người.

Đức Cha qua đời, lính canh lấy vải thấm dầu quấn vào ngón chân người mà đốt xem có chết thật không, rồi báo quan. Quan Thượng muốn khủng bố tinh thần giáo dân và cho mọi người biết Đức Cha đáng tội trảm quyết nên truyền rằng: “Tên tù này là người khác giống, đã cố tình đến nước ta giảng tà đạo, dụ dỗ nhiều người, cứng cổ không chịu bỏ đạo ấy, ta không thể coi nó như tù nhân khác. Phải thi hành mọi điều bản án ta đã ra để mọi người biết tội nó rất nặng”. Lính khiêng cũi Đức Cha ra pháp trường Bảy Mẫu chém đầu rồi đưa cho quan Giám sát xem.

Bổn đạo thu xếp mua lại các đồ dùng của Đức Cha, lấy vải thấm máu người và chuộc xác người đưa về táng ở làng Bùi Chu. Còn đầu Đức Cha phải bêu ba ngày, rồi quăng xuống sông Vị Hoàng. Nhưng bởi quyền phép Chúa thì ba tháng sau một người họ Vạn có đạo kéo lưới, thấy đầu Đức Cha trong lưới mình, không có mùi, còn nguyên vẹn như khi sống. Bổn đạo đưa về Bùi Chu táng cùng với xác người.

Đức Thánh Cha Lê-ô XIII đã phong chân phúc cho Đức Cha I-nha-xi-ô Đen-ga-đô ngày 27-5-1900. Đức Cha được phúc tử đạo ngày 11-7-1838.

Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II tôn phong người lên bậc hiển thánh ngày 19-6-1988.

Đức Hồng Y Giu-se Ma-ri-a Trịnh Văn Căn

Ngày 01/06: Thánh Jus-ti-nô – Tử đạo

Ngày 01/6: Thánh Giuse Túc – Giáo dân

Ngày 02/6: Thánh Mac-se-li-nô và thánh Phê-rô – Tử đạo

Ngày 02/6: Thánh Đaminh Ninh – Giáo dân

Ngày 03/6: Thánh Ca-rô-lô Loan-ga và các bạn – Tử đạo

Ngày 03/6: Thánh Phaolô Vũ Văn Đổng (Dương) – Thủ Bạ

Ngày 05/6: Thánh Bô-ni-phát – Giám mục, tử đạo

Ngày 05/6: Thánh Luca Vũ Bá Loan – Linh mục

Ngày 05/6: Thánh Đa Minh Toại – Ngư Phủ và Thánh Đa Minh Huyện – Ngư Phủ

Ngày 06/6: Thánh Nô-bet-tô – Giám mục

Ngày 06/6: Thánh Phêrô Đinh Văn Dũng – Giáo dân và Thánh Phêrô Đinh Văn Thuần – Giáo dân

Ngày 06/6: Thánh Vinhsơn Dương – Thu Thuế

Thánh 09/6: Thánh Ép-rem – Phó tế, tiến sĩ Hội Thánh

Ngày 11/6: Thánh Ba-na-ba – Tông đồ

Ngày 12/6: Thánh Augustinô Phan Viết Huy – Quân nhân

Ngày 12/6: Thánh Nicolao Bùi Đức Thể – Quân nhân

Ngày 12/6: Thánh Đaminh Đinh Đạt – Quân nhân

Ngày 13/6: Thánh An-tôn Pa-đu-a – Linh mục, Tiến sĩ Hội Thánh

Ngày 16/6: Thánh Đaminh Nguyên, Nhi, Mạo và Thánh Vinhsơn Tưởng, An-rê Tường

Ngày 17/6: Thánh Phêrô Đa – Thợ Mộc

Ngày 21/06: Thánh Lu-i Gonzaga – Tu sĩ

Ngày 24/06: Sinh nhật thánh Gio-an Baotixita

Ngày 26/6: Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu – Thầy Giảng

Ngày 26/6: Thánh Đa Minh Henares Minh – Giám mục

Ngày 27/6: Thánh Tôma Toán – Thầy Giảng

Ngày 28/06: Thánh Irênê – giám mục, tử đạo

Ngày 29/06: Thánh Phêrô và Phaolô tông đồ

Ngày 30/6: Thánh Vinh Sơn Đỗ Yến – Linh mục

  1. Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc – Linh mục
  2. Thánh An-rê Nguyễn Kim Thông – Thầy giảng
  3. Thánh An-rê Trần Văn Trông – Binh sĩ
  4. Thánh An-rê Tường – Giáo dân
  5. Thánh Phê-rô Nguyễn Ðích – Trùm họ
  6. Thánh An-tôn Nguyễn Hữu Quỳnh – Y sĩ
  7. Thánh Au-gus-ti-nô Ðông – Linh mục Pháp
  8. Thánh Au-gus-ti-nô Phan Viết Huy – Binh sĩ
  9. Thánh Au-gus-ti-nô Nguyễn Văn Mới – Giáo dân
  10. Thánh Bê-na-đô Vũ Văn Duệ – Linh mục
  11. Thánh Ða-minh Cẩm – Linh mục
  12. Thánh Ða-minh Ðinh Ðạt – Binh sĩ
  13. Thánh Ða-minh Nguyễn Văn Hạnh – Linh mục
  14. Thánh Ða-minh Huyên – Giáo dân
  15. Thánh Ða-minh Phạm Viết Khảm – Quan án
  16. Thánh Ða-minh Nguyễn Ðức Mạo – Giáo dân
  17. Thánh Ða-minh Hà Trọng Mầu – Linh mục
  18. Thánh Ða-minh Nguyên – Giáo dân
  19. Thánh Ða-minh Nhi – Giáo dân
  20. Thánh Ða-minh Ninh – Giáo dân
  21. Thánh Ða-minh Toái – Giáo dân
  22. Thánh Ða-minh Trạch – Linh mục
  23. Thánh Ða-minh Vũ Ðình Tước – Linh mục
  24. Thánh Ða-minh Bùi Văn Úy – Thầy giảng
  25. Thánh Ða-minh Nguyễn Văn Xuyên – Linh mục
  26. Thánh Ða-minh Hanares Minh – Giám mục
  27. Thánh Giê-rô-ni-mô Liêm – Giám mục
  28. Thánh Giu-se An – Giám mục
  29. Thánh Clê-men-tê I-nha-xi-ô Y – Giám mục
  30. Thánh Melchor Xuyên – Giám mục
  31. Thánh Phê-rô Cao – Giám mục Pháp
  32. Thánh Tê-pha-nô Tê-ô-đô Thể – Giám mục Pháp
  33. Thánh Va-len-ti-nô Be-ri-ô Ô-choa Vinh – Giám mục
  34. Thánh Em-ma-nu-el Lê Văn Phụng – Trùm họ
  35. Thánh Em-ma-nu-el Nguyễn Văn Triệu – Linh mục
  36. Thánh Gia-cô-bê Ðỗ Mai Năm – Linh mục
  37. Thánh Gio-an Bao-ti-xi-ta Cỏn – Lý trưởng
  38. Thánh Gio-an B. Ðinh Văn Thành – Thầy giảng
  39. Thánh Gio-an Ðạt – Linh mục
  40. Thánh Gio-an Ðoàn Trịnh Hoan – Linh mục
  41. Thánh Gio-an Lu-y Bo-na Hương – Linh mục Pháp
  42. Thánh Gio-an Ca-rô-lô Cooc-nây Tân – Linh mục Pháp
  43. Thánh Gio-an Thê-ô-phan Vé-nard Ven – Linh mục Pháp
  44. Thánh Giu-se Hoàng Lương Cảnh – Trùm họ
  45. Thánh Giu-se Marchand Du – Linh mục Pháp
  46. Thánh Giu-se Ðỗ Quang Hiển – Linh mục
  47. Thánh Giu-se Ferandez Hiền – Linh mục
  48. Thánh Giu-se Nguyễn Duy Khang – Thầy giảng
  49. Thánh Giu-se Nguyễn Văn Lựu – Trùm họ
  50. Thánh Giu-se Nguyễn Ðình Nghi – Linh mục
  51. Thánh Giu-se Phạm Trọng Tả – Cai tổng
  52. Thánh Giu-se Lê Ðăng Thị – Cai đội
  53. Thánh Giu-se Tuân – Linh mục (1811 – 1861)
  54. Thánh Giu-se Trần Văn Tuân – Giáo dân (1832 – 1862) 
  55. Thánh Giu-se Túc – Giáo dân (1842-1861)
  56. Thánh Giu-se Nguyễn Ðình Uyển – Thầy giảng (1773-1838)
  57. Thánh Giu-se Ðặng Ðình Viên – Linh mục (1787-1838)
  58. Thánh Jacinta Castaneda Gia – Linh mục (1743 – 1773)
  59. Thánh I-nê Lê Thị Thành – Giáo dân (1781-1841)
  60. Thánh Lô-ren-sô Ng. Văn Hưởng – Linh mục (1802-1856)
  61. Thánh Lô-ren-sô Ngôn – Giáo dân (1840-1862)
  62. Thánh Lu-ca Vũ Bá Loan – Linh mục
  63. Thánh Luca Phạm Viết Thìn – Cai tổng
  64. Thánh Mát-thêu Nguyễn Văn Phượng – Trùm họ
  65. Thánh Mát-thêu Ðậu – Linh mục
  66. Thánh Mát-thêu Lê Văn Gẫm – Thương gia
  67. Thánh Mác-ti-nô Tạ Ðức Thịnh – Linh mục
  68. Thánh Mác-ti-nô Thọ – Trùm họ
  69. Thánh Mi-ca-e Hồ Ðình Hy – Quan Thái bộc
  70. Mi-ca-e Nguyễn Huy Mỹ – Lý trưởng
  71. Thánh Ni-cô-la Bùi Ðức Thể – Binh sĩ
  72. Thánh Phan-xi-cô Ðỗ Văn Chiểu – Thầy giảng
  73. Thánh Phan-xi-cô Kính – Linh mục Pháp
  74. Thánh Phan-xi-cô Phan – Linh mục Pháp
  75. Phan-xi-cô Tế – Linh mục TBN
  76. Thánh Phan-xi-cô Trần Văn Trung – Cai đội
  77. Thánh Phan-xi-cô Xa-vi-ê Nguyễn Cần – Thầy giảng
  78. Thánh Phan-xi-cô X. Hà Trọng Mậu – Thầy giảng
  79. Thánh Phao-lô Tống Viết Bường – Quan Thị vệ
  80. Thánh Phao-lô Dương – Trùm họ
  81. Thánh Phao-lô Hạnh – Giáo dân
  82. Thánh Phao-lô Phạm Khắc Khoan – Linh mục
  83. Thánh Phao-lô Lê Văn Lộc – Linh mục
  84. Thánh Phao-lô Nguyễn Văn Mỹ – Thầy giảng
  85. Thánh Phao-lô Nguyễn Ngân – Linh mục
  86. Thánh Phao-lô Lê Bảo Tịnh – Linh mục
  87. Thánh Phê-rô Bắc – Linh mục Pháp
  88. Thánh Phê-rô Bình – Linh mục
  89. Thánh Phê-rô Dũng – Giáo dân
  90. Thánh Phê-rô Ða – Giáo dân
  91. Thánh Phê-rô Trương Văn Ðường – Thầy giảng
  92. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Hiếu – Thầy giảng
  93. Thánh Phê-rô Phạm Khanh – Linh mục
  94. Thánh Phê-rô Võ Ðăng Khoa – Linh mục
  95. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Lựu – Linh mục
  96. Thánh Phê-rô Ðoàn Công Quý – Linh mục
  97. Thánh Phê-rô Thuần – Giáo dân
  98. Thánh Phê-rô Trương Văn Thi – Linh mục
  99. Thánh Phê-rô Vũ Văn Truật – Thầy giảng
  100. Thánh Phê-rô Nguyễn Bá Tuần – Linh mục
  101. Thánh Phê-rô Lê Tùy – Linh mục
  102. Thánh Phê-rô Nguyễn Khắc Tự – Thầy giảng
  103. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Tự – Linh mục
  104. Thánh Phê-rô Ðoàn Văn Vân – Thầy giảng
  105. Thánh Phi-lip-phê Phan Văn Minh – Linh mục
  106. Thánh Simon Phan Ðắc Hòa – Y sĩ
  107. Thánh Stê-pha-nô Nguyễn Văn Vinh – Linh mục
  108. Thánh Tô-ma Ðinh Viết Dụ – Linh mục
  109. Thánh Tô-ma Nguyễn Văn Ðệ – Giáo dân
  110. Thánh Tô-ma Khuông – Linh mục
  111. Thánh Tô-ma Trần Văn Thiện – Chủng sinh
  112. Thánh Tô-ma Toán – Thầy giảng
  113. Thánh Vi-cen-tê Dương – Giáo dân
  114. Thánh Vi-cen-tê Nguyễn Thế Ðiểm – Linh mục
  115. Thánh Vi-cen-tê Lê Quang Liêm – Linh mục
  116. Thánh Vi-cen-tê Tường – Giáo dân
  117. Thánh Vi-cen-tê Ðỗ Yến – Linh mục
Scroll to Top