Ngày 22/1: Thánh Matthêu Anphong Leziniana (Đậu) – Linh Mục (1702-1745)

Cha Mát-thê-ô Li-xi-ni-a-na ở tu viện Săng-ta Cờ ru-sê (Sancta Cruce) dòng Thánh Đa-minh, tỉnh Sô-gô vi-a (Sogovia) nước Tây Ban Nha. Khi đã tuyên khấn, Cha tình nguyện sang phương Đông truyền giáo. Cha chuyển sang tỉnh dòng Mân Côi Phi Luật Tân là một tỉnh dòng chuyên lo việc truyền giáo ở khu vực Á châu. Cha được cử sang miền Bắc Việt Nam.

Một vị thừa sai ốm yếu nhưng can đảm. Tháng 1-1732, Cha Mát-thê-ô đến địa phận Đông Đàng Ngoài. Cha dáng người mảnh khảnh ốm yếu, tuy thế Cha vẫn hăng hái làm việc tông đồ, Cha đã dùng những đau khổ phần xác để lôi kéo ơn thiêng liêng phong phú xuống cho cánh đồng truyền giáo.

Sau khi học tiếng Việt ở Trung Linh (Bùi Chu), Đức Cha coi sóc các xứ vùng Sơn Nam Thượng, từ Kim Động, Tiên Lữ, Thần Khê tỉnh Hưng Yên đến các huyện Thái Ninh, Vũ Thiên tỉnh Thái Bình rồi đến Nam Châu, Giao Thủy, Nam Định. Cha đã trông coi các xứ rộng lớn như Trung Lao, Tiên Chu, Ninh Cù hay Kẻ Nê và Lai Ổn.

Đó là khu vực truyền giáo của vị thừa sai đau ốm, nhưng người ta gặp thấy Cha lúc nào cũng vui tươi, xông pha mọi nơi, nhanh nhẹn đến nỗi người ta không ngờ Cha đang bị bệnh tật dày vò vì không hợp thủy thổ, đi bộ giữa trời nắng như thiêu, mưa thì đường trơn như mỡ, lầy lội, khí hậu ẩm thấp, mọi khó khăn ấy như thay nhau bám riết vị tông đồ truyền giáo. Ngoài ra Cha còn phải trốn ẩn để thoát tay kẻ bách hại.

Một lần nhờ cơn sốt rét ngã nước kinh khủng mà Cha thoát nạn. Hôm ấy là một ngày trong tháng 4-1735, đang ở Trung Lao, Cha báo tin cho giáo dân xứ Tiên Chu biết Cha sẽ đến làm lễ Phục Sinh. Một người ngoại đang học đạo tố giác với quan tỉnh Hưng Yên. Ngày 18-4, quan quân kéo vây làng Tiên Chu, nắm chắc sẽ bắt được đạo trưởng. Nhưng giờ Chúa chưa đến. Môn đệ của Chúa còn phải sống để mở nước Chúa. Cơn sốt làm Cha không thể gắng gượng ra khỏi làng Trung Lao. Hai lần khác cũng vậy, một lần ở Ninh Cù, một lần ở Lai Ổn, Cha đều thoát nạn.

Bị tố giác

Năm 1743, ở Lai Ổn không yên, Cha Mát-thê-ô đến Lục Thủy Hạ, ẩn ở nhà ông Trùm Độ. Cha bị ông Đạt là người xuất giáo tố giác. Ngày 29-11, đang khi Cha dâng Thánh Lễ, lính ập tới bắt Cha, chúng đánh đập Cha tàn nhẫn, may ông cai đội đến kịp thời ngăn cản chúng, nếu không Cha sẽ bị chết ngay vì trận đòn ấy. Cha phải giải lên trấn Sơn Nam (Nam Định) cùng với ba thày giảng là Đa-minh Sỹ, Đa-minh Hậu, I-nha xi-ô Quý và hai người thợ mộc.

Đến tỉnh quan Lê Văn Phượng chỉ giữ Cha và Thày Quý còn tha về hết. Quan truyền đưa hai người lên công đường dụ dỗ, nạt nộ, tra tấn dữ tợn, bắt phải khóa quá, nhưng hai cha con cương quyết trung thành đến cùng. Vì thế quan làm án đệ vào kinh.

Sóng gió thời Hậu Lê

Năm Cảnh Hưng thứ 5, đời vua Hiển Tông, Bộ Hình kết án Cha Mát-thê-ô Li-xi-ni-a-na phải trảm quyết và Thày Quý phải chăn voi chung thân. Nhưng nhờ sự can thiệp của một quan có cảm tình với đạo, án trảm quyết của Cha Mát-thê-ô đổi sang án tù chung thân, còn Thày Quý được chuộc bằng tiền. Ngày 30-5-1744, Cha phải giải từ trấn Sơn Nam lên nhà tù Thăng Long, ở đây Cha vui mừng được gặp Cha Phan-xi-cô Phê-đê rích bị bắt từ tháng 8-1737. Cả hai cha tạ ơn Chúa, nâng đỡ yên ủi nhau cương quyết chịu khó đến cùng.

Sau một thời gian tương đối thái bình, năm 1737, Uy Nam Vương Trịnh Giang (1729-1740) lại cấm đạo. Trong năm ấy bốn Cha dòng Tên là các Cha An-va-rê (Alvarez), Cờ-rát (Cratz), Đơ-A-bơ-rơ (D’Abreu) và Da Cun-ba (Da Cunba) vừa ở Ma Cao đến, bị bắt ngay và phải trảm quyết ở ngoại ô Thăng Long ngày 12-1 cùng với hai giáo hữu Việt Nam. Cha Pông-sơ-gơ-rô[1] (Băng) bị bắt nhưng bổn đạo chuộc lại được.

Một sự kiện duy nhất trong lịch sử Giáo Hội

Dù là hai “tử tù”, nhưng hồi ấy do hoàn cảnh đặc biệt của thời cuộc, nên Cha Mát-thê-ô và Cha Phan-xi cô được tương đối tự do.

Ngày lễ Chúa Ba Ngôi, Cha Phan-xi-cô dâng Thánh lễ trong ngục, Cha Mát-thê-ô giúp. Đến ngày 4-6 lễ Mình Máu Thánh Chúa, Cha Mát-thê-ô dâng thánh lễ lần thứ nhất kể từ khi bị bắt (gần bảy tháng). Hôm ấy 130 giáo hữu thành Thăng Long vào ngục dự Thánh lễ ngay đang giữa thời cấm cách: đó là sự kiện duy nhất trong lịch sử bách hại của Giáo Hội.

Hai Cha còn được thi hành sứ mệnh tông đồ như làm các phép bí tích, rao giảng Phúc Âm. Hai chứng nhân Đức Tin cố gắng lợi dụng những ngày tháng còn lại ở trần gian này để gặt hái cho Chúa các linh hồn.

Bảy tháng trôi qua, giờ chiến thắng đã đến. Ngày 22-1-1742, Cha Phan-xi-cô phải điệu đi xử. Cha Mát thê-ô đau khổ bị bỏ quên. Hai cha từ giã nhau, người đi vui, người ở lại buồn. Quan Giám sát cảm thương, cho phép Cha Mát-thê-ô tiễn bạn đến pháp trường. Cha sung sướng, và được an ủi đôi phần. Nhưng sự an ủi của Cha biến thành niềm hoan lạc, vì khi qua cổng Hoàng cung thì được lệnh triều đình truyền xử luôn cả Cha Mát-thê-ô vì tội giảng đạo Gia-tô. Cha ngửa mặt lên trời cảm tạ ơn Chúa đã ban phúc trọng tử đạo cho mình.

Đoàn người đi xem cả giáo lẫn lương lũ lượt kéo ra pháp trường. Mọi người tỏ vẻ thương xót hai Tây dương đạo trưởng hiền lành mà phải xử như những tên trộm cướp phản loạn. Theo tài liệu cũ đã ghi lại rằng: Một bà già rất sùng đạo Phật, bà khóc lóc vái trời vái Phật để hai Cha khỏi bị giết, bà sợ đất nước sẽ gặp hoạn nạn vì đổ máu các thày đạo vô tội.

Đầu hai Cha vừa rơi, mọi người ồ ạt chen lấn xô đẩy nhau vào thấm mẫu.

Cha Bề Trên tỉnh dòng cử hai Thày Điều, Luận và mấy bổn đạo rước xác hai Cha về nhà Chung Lục Thủy. Đức Cha Hi-le (Hy) dòng Thánh Au-gu-ti-nô cử hành Thánh lễ tạ ơn trước mặt đông đủ các lĩnh mục và giáo dân trong địa phận.

Ngày 15-4-1906, Đức Thánh Cha Pi-ô X đã phong chân phúc cho Cha Mát-thê-ô Li-xi-ni-a-na, và ngày 19-6-1988, Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II tôn người lên bậc hiển thánh. —


[1] Pongsgrau.

Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Văn Căn

Ngày 01/06: Thánh Jus-ti-nô – Tử đạo

Ngày 01/6: Thánh Giuse Túc – Giáo dân

Ngày 02/6: Thánh Mac-se-li-nô và thánh Phê-rô – Tử đạo

Ngày 02/6: Thánh Đaminh Ninh – Giáo dân

Ngày 03/6: Thánh Ca-rô-lô Loan-ga và các bạn – Tử đạo

Ngày 03/6: Thánh Phaolô Vũ Văn Đổng (Dương) – Thủ Bạ

Ngày 05/6: Thánh Bô-ni-phát – Giám mục, tử đạo

Ngày 05/6: Thánh Luca Vũ Bá Loan – Linh mục

Ngày 05/6: Thánh Đa Minh Toại – Ngư Phủ và Thánh Đa Minh Huyện – Ngư Phủ

Ngày 06/6: Thánh Nô-bet-tô – Giám mục

Ngày 06/6: Thánh Phêrô Đinh Văn Dũng – Giáo dân và Thánh Phêrô Đinh Văn Thuần – Giáo dân

Ngày 06/6: Thánh Vinhsơn Dương – Thu Thuế

Thánh 09/6: Thánh Ép-rem – Phó tế, tiến sĩ Hội Thánh

Ngày 11/6: Thánh Ba-na-ba – Tông đồ

Ngày 12/6: Thánh Augustinô Phan Viết Huy – Quân nhân

Ngày 12/6: Thánh Nicolao Bùi Đức Thể – Quân nhân

Ngày 12/6: Thánh Đaminh Đinh Đạt – Quân nhân

Ngày 13/6: Thánh An-tôn Pa-đu-a – Linh mục, Tiến sĩ Hội Thánh

Ngày 16/6: Thánh Đaminh Nguyên, Nhi, Mạo và Thánh Vinhsơn Tưởng, An-rê Tường

Ngày 17/6: Thánh Phêrô Đa – Thợ Mộc

Ngày 21/06: Thánh Lu-i Gonzaga – Tu sĩ

Ngày 24/06: Sinh nhật thánh Gio-an Baotixita

Ngày 26/6: Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu – Thầy Giảng

Ngày 26/6: Thánh Đa Minh Henares Minh – Giám mục

Ngày 27/6: Thánh Tôma Toán – Thầy Giảng

Ngày 28/06: Thánh Irênê – giám mục, tử đạo

Ngày 29/06: Thánh Phêrô và Phaolô tông đồ

Ngày 30/6: Thánh Vinh Sơn Đỗ Yến – Linh mục

  1. Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc – Linh mục
  2. Thánh An-rê Nguyễn Kim Thông – Thầy giảng
  3. Thánh An-rê Trần Văn Trông – Binh sĩ
  4. Thánh An-rê Tường – Giáo dân
  5. Thánh Phê-rô Nguyễn Ðích – Trùm họ
  6. Thánh An-tôn Nguyễn Hữu Quỳnh – Y sĩ
  7. Thánh Au-gus-ti-nô Ðông – Linh mục Pháp
  8. Thánh Au-gus-ti-nô Phan Viết Huy – Binh sĩ
  9. Thánh Au-gus-ti-nô Nguyễn Văn Mới – Giáo dân
  10. Thánh Bê-na-đô Vũ Văn Duệ – Linh mục
  11. Thánh Ða-minh Cẩm – Linh mục
  12. Thánh Ða-minh Ðinh Ðạt – Binh sĩ
  13. Thánh Ða-minh Nguyễn Văn Hạnh – Linh mục
  14. Thánh Ða-minh Huyên – Giáo dân
  15. Thánh Ða-minh Phạm Viết Khảm – Quan án
  16. Thánh Ða-minh Nguyễn Ðức Mạo – Giáo dân
  17. Thánh Ða-minh Hà Trọng Mầu – Linh mục
  18. Thánh Ða-minh Nguyên – Giáo dân
  19. Thánh Ða-minh Nhi – Giáo dân
  20. Thánh Ða-minh Ninh – Giáo dân
  21. Thánh Ða-minh Toái – Giáo dân
  22. Thánh Ða-minh Trạch – Linh mục
  23. Thánh Ða-minh Vũ Ðình Tước – Linh mục
  24. Thánh Ða-minh Bùi Văn Úy – Thầy giảng
  25. Thánh Ða-minh Nguyễn Văn Xuyên – Linh mục
  26. Thánh Ða-minh Hanares Minh – Giám mục
  27. Thánh Giê-rô-ni-mô Liêm – Giám mục
  28. Thánh Giu-se An – Giám mục
  29. Thánh Clê-men-tê I-nha-xi-ô Y – Giám mục
  30. Thánh Melchor Xuyên – Giám mục
  31. Thánh Phê-rô Cao – Giám mục Pháp
  32. Thánh Tê-pha-nô Tê-ô-đô Thể – Giám mục Pháp
  33. Thánh Va-len-ti-nô Be-ri-ô Ô-choa Vinh – Giám mục
  34. Thánh Em-ma-nu-el Lê Văn Phụng – Trùm họ
  35. Thánh Em-ma-nu-el Nguyễn Văn Triệu – Linh mục
  36. Thánh Gia-cô-bê Ðỗ Mai Năm – Linh mục
  37. Thánh Gio-an Bao-ti-xi-ta Cỏn – Lý trưởng
  38. Thánh Gio-an B. Ðinh Văn Thành – Thầy giảng
  39. Thánh Gio-an Ðạt – Linh mục
  40. Thánh Gio-an Ðoàn Trịnh Hoan – Linh mục
  41. Thánh Gio-an Lu-y Bo-na Hương – Linh mục Pháp
  42. Thánh Gio-an Ca-rô-lô Cooc-nây Tân – Linh mục Pháp
  43. Thánh Gio-an Thê-ô-phan Vé-nard Ven – Linh mục Pháp
  44. Thánh Giu-se Hoàng Lương Cảnh – Trùm họ
  45. Thánh Giu-se Marchand Du – Linh mục Pháp
  46. Thánh Giu-se Ðỗ Quang Hiển – Linh mục
  47. Thánh Giu-se Ferandez Hiền – Linh mục
  48. Thánh Giu-se Nguyễn Duy Khang – Thầy giảng
  49. Thánh Giu-se Nguyễn Văn Lựu – Trùm họ
  50. Thánh Giu-se Nguyễn Ðình Nghi – Linh mục
  51. Thánh Giu-se Phạm Trọng Tả – Cai tổng
  52. Thánh Giu-se Lê Ðăng Thị – Cai đội
  53. Thánh Giu-se Tuân – Linh mục (1811 – 1861)
  54. Thánh Giu-se Trần Văn Tuân – Giáo dân (1832 – 1862) 
  55. Thánh Giu-se Túc – Giáo dân (1842-1861)
  56. Thánh Giu-se Nguyễn Ðình Uyển – Thầy giảng (1773-1838)
  57. Thánh Giu-se Ðặng Ðình Viên – Linh mục (1787-1838)
  58. Thánh Jacinta Castaneda Gia – Linh mục (1743 – 1773)
  59. Thánh I-nê Lê Thị Thành – Giáo dân (1781-1841)
  60. Thánh Lô-ren-sô Ng. Văn Hưởng – Linh mục (1802-1856)
  61. Thánh Lô-ren-sô Ngôn – Giáo dân (1840-1862)
  62. Thánh Lu-ca Vũ Bá Loan – Linh mục
  63. Thánh Luca Phạm Viết Thìn – Cai tổng
  64. Thánh Mát-thêu Nguyễn Văn Phượng – Trùm họ
  65. Thánh Mát-thêu Ðậu – Linh mục
  66. Thánh Mát-thêu Lê Văn Gẫm – Thương gia
  67. Thánh Mác-ti-nô Tạ Ðức Thịnh – Linh mục
  68. Thánh Mác-ti-nô Thọ – Trùm họ
  69. Thánh Mi-ca-e Hồ Ðình Hy – Quan Thái bộc
  70. Mi-ca-e Nguyễn Huy Mỹ – Lý trưởng
  71. Thánh Ni-cô-la Bùi Ðức Thể – Binh sĩ
  72. Thánh Phan-xi-cô Ðỗ Văn Chiểu – Thầy giảng
  73. Thánh Phan-xi-cô Kính – Linh mục Pháp
  74. Thánh Phan-xi-cô Phan – Linh mục Pháp
  75. Phan-xi-cô Tế – Linh mục TBN
  76. Thánh Phan-xi-cô Trần Văn Trung – Cai đội
  77. Thánh Phan-xi-cô Xa-vi-ê Nguyễn Cần – Thầy giảng
  78. Thánh Phan-xi-cô X. Hà Trọng Mậu – Thầy giảng
  79. Thánh Phao-lô Tống Viết Bường – Quan Thị vệ
  80. Thánh Phao-lô Dương – Trùm họ
  81. Thánh Phao-lô Hạnh – Giáo dân
  82. Thánh Phao-lô Phạm Khắc Khoan – Linh mục
  83. Thánh Phao-lô Lê Văn Lộc – Linh mục
  84. Thánh Phao-lô Nguyễn Văn Mỹ – Thầy giảng
  85. Thánh Phao-lô Nguyễn Ngân – Linh mục
  86. Thánh Phao-lô Lê Bảo Tịnh – Linh mục
  87. Thánh Phê-rô Bắc – Linh mục Pháp
  88. Thánh Phê-rô Bình – Linh mục
  89. Thánh Phê-rô Dũng – Giáo dân
  90. Thánh Phê-rô Ða – Giáo dân
  91. Thánh Phê-rô Trương Văn Ðường – Thầy giảng
  92. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Hiếu – Thầy giảng
  93. Thánh Phê-rô Phạm Khanh – Linh mục
  94. Thánh Phê-rô Võ Ðăng Khoa – Linh mục
  95. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Lựu – Linh mục
  96. Thánh Phê-rô Ðoàn Công Quý – Linh mục
  97. Thánh Phê-rô Thuần – Giáo dân
  98. Thánh Phê-rô Trương Văn Thi – Linh mục
  99. Thánh Phê-rô Vũ Văn Truật – Thầy giảng
  100. Thánh Phê-rô Nguyễn Bá Tuần – Linh mục
  101. Thánh Phê-rô Lê Tùy – Linh mục
  102. Thánh Phê-rô Nguyễn Khắc Tự – Thầy giảng
  103. Thánh Phê-rô Nguyễn Văn Tự – Linh mục
  104. Thánh Phê-rô Ðoàn Văn Vân – Thầy giảng
  105. Thánh Phi-lip-phê Phan Văn Minh – Linh mục
  106. Thánh Simon Phan Ðắc Hòa – Y sĩ
  107. Thánh Stê-pha-nô Nguyễn Văn Vinh – Linh mục
  108. Thánh Tô-ma Ðinh Viết Dụ – Linh mục
  109. Thánh Tô-ma Nguyễn Văn Ðệ – Giáo dân
  110. Thánh Tô-ma Khuông – Linh mục
  111. Thánh Tô-ma Trần Văn Thiện – Chủng sinh
  112. Thánh Tô-ma Toán – Thầy giảng
  113. Thánh Vi-cen-tê Dương – Giáo dân
  114. Thánh Vi-cen-tê Nguyễn Thế Ðiểm – Linh mục
  115. Thánh Vi-cen-tê Lê Quang Liêm – Linh mục
  116. Thánh Vi-cen-tê Tường – Giáo dân
  117. Thánh Vi-cen-tê Ðỗ Yến – Linh mục
Scroll to Top